Giữ vững chất lượng hạt Robusta Việt trước thời tiết cực đoan

Tại sự kiện, các chuyên gia về cà phê Robusta đã chia sẻ kiến thức canh tác cho 50 nông hộ tiêu biểu tại xã Đak Đoa để tăng khả năng chống chịu, thích ứng biến đổi khí hậu.

Robusta là chủ lực kinh tế của nông dân Tây Nguyên

Là một trong các vùng trồng cà phê trọng điểm của Gia Lai, ông Nguyễn Quang Đức, Phó chủ tịch UBND xã Đak Đoa, cho hay xã có nguồn tài nguyên đất đỏ bazan màu mỡ với tiềm năng nông nghiệp to lớn. 

• Xây hệ miễn dịch cho cây Robusta trước mùa thu hoạch

Trong đó, cây cà phê Robusta là cây trồng chủ lực đối với thu nhập, đời sống và sinh kế hàng ngàn hộ dân trên địa bàn. Cụ thể, xã Đak Đoa có gần 3.200ha cà phê, sản lượng hằng năm 1.000 tấn nhân. 

Tới nay có 950ha đã được liên kết bền vững theo chuỗi sản xuất với tiêu chuẩn 4C. Nhiều sản phẩm cà phê đặc sản đạt chứng nhận OCOP 3 sao, 4 sao của tỉnh Gia Lai.

Theo dõi tình hình thời tiết các năm gần đây, ông Đức đánh giá hoạt động canh tác cà phê đang đối mặt thách thức chưa từng có do biến đổi khí hậu; diễn biến thời tiết cực đoan như nắng nóng, khô hạn kéo dài lẫn mưa trái mùa dồn dập. 

Từ đó làm gia tăng sâu bệnh, giảm năng suất, chất lượng và gây khó khăn cho thu hoạch, bảo quản. Đây là nỗi lo cho nông dân và là bài toán đặt ra cho chính quyền trong bảo vệ nguồn nguyên liệu trọng điểm.

Theo ông Đức, trước biến đổi đó, xã đã có nhiều hoạt động nhằm chuyển đổi tư duy canh tác thích ứng biến đổi khí hậu cho bà con. Khuyến khích nông dân chuyển đổi dần từ bón phân hóa học sang hữu cơ vi sinh, áp dụng kỹ thuật canh tác mới, tỉa cành tạo tán, chống xói mòn, chủ động nguồn nước và phòng chống thiên tai. 

Cùng với đó, khuyến khích người dân giải pháp tưới tiết kiệm, tưới nhỏ giọt, duy tu bảo dưỡng kênh mương thủy lợi. Đồng thời, mở rộng chuỗi liên kết và nâng cao giá trị sản phẩm; số hóa dữ liệu vùng trồng cây cà phê.

Lãnh đạo xã đánh giá chương trình workshop do báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng các đơn vị tổ chức có ý nghĩa tích cực. Chính quyền và bà con đánh giá cao kiến thức khoa học chuyên sâu từ các chuyên gia đầu ngành và công cụ chuyển đổi số nông nghiệp hỗ trợ nâng cao chất lượng vùng trồng.

Tăng tỉ lệ thu hoạch quả chín, bí quyết nâng chất lượng hạt Robusta

Tại workshop, bà Phạm Thị Hồng Đào, Trưởng Phòng Chứng nhận và phát triển dự án, Công ty cổ phần Golden Coffee, chia sẻ chủ đề "Giảm rủi ro mùa vụ từ liên kết thu mua". Theo bà Đào, dự báo hiện tượng El Niño sẽ gây khô hạn kéo dài trong mùa vụ tới, ảnh hưởng tiêu cực tới các vùng trồng cà phê của Việt Nam. 

Trong đó, tình trạng nắng nóng do khô hạn lẫn mưa trái mùa kéo dài đều làm ảnh hưởng tới chất lượng quả cà phê từ lúc sinh trưởng cho tới khi thu hoạch, bảo quản. 

Cụ thể, thời tiết cực đoan sẽ làm giảm tỉ lệ và kích thước hạt, tăng tỉ lệ hạt lép, hạt không đủ kích cỡ và ảnh hưởng tới hương vị cà phê, không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu. Ngoài ra, quá trình phơi sấy sau thu hoạch có nguy cơ gia tăng ẩm mốc bởi nắng mưa bất thường.

Từ đó, chuyên gia này khuyến cáo nông dân cần áp dụng tổng hợp nhiều biện pháp để tăng sức chống chịu cho vườn cây và giữ được năng suất lẫn chất lượng hạt Robusta. 

Cụ thể, để thích ứng khô hạn, bà con cần tăng tỉ lệ trồng cây che bóng cho vườn. Có thể xem xét xen canh cây hồ tiêu hoặc các loại cây ăn trái, cây lấy gỗ. Sử dụng công nghệ tưới thông minh, tưới tiết kiệm, nhỏ giọt để giảm tổn hao nguồn nước.

Khi thời tiết chuyển nóng ẩm dễ xuất hiện nấm mốc, rệp sáp, bệnh thán thư làm ảnh hưởng nghiêm trọng chất lượng quả. 

Trước khi cây vào thời kỳ thu hoạch, nông dân cần thăm vườn thường xuyên để phát hiện và xử lý sớm từ lúc quả còn non. Tránh tình trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi quả đã sắp tới độ thu hoạch, làm ảnh hưởng tới chất lượng.

Nông dân cần tính tới giải pháp kiên cố vườn cây như chằng chống cây trước mùa mưa bão. Đồng thời, kiểm soát thoát nước để chống úng cho cà phê bằng cách khơi thông cống rãnh. 

Tận dụng dự trữ nước tại các ao hồ trong mùa mưa để tích trữ tưới tiêu cho mùa khô. Ngoài ra, lưu ý bà con nên chuyển đổi sang dùng phân hữu cơ để cải tạo đất cho cây cà phê phát triển bền vững.

Qua khảo sát, nhiều nông dân cho hay vẫn áp dụng các cách làm truyền thống khi canh tác cà phê. Cụ thể, tưới nước theo phương pháp tưới đẫm tại gốc, huy động nước từ giếng đào, ao hồ lẫn giếng khoan. Ngoài ra, tỉ lệ hái quả chín còn khá thấp, đa phần nông dân bắt đầu thu hái khi tỉ lệ quả chín mới đạt 70%.

Theo bà Đào, tại các vùng trồng có liên kết với Golden Coffee, nông dân được khuyến khích thu hoạch khi tỉ lệ quả chín đạt trên 85%. Đổi lại, bà con được thu mua với giá trị tốt hơn bởi khi nâng cao tỉ lệ quả chín, chất lượng và hương vị cà phê mới được nâng lên cao nhất.

Đưa hạt cà phê Việt Nam thành niềm tự hào tại thị trường quốc tế

Ông Đinh Hữu Vinh, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Golden Coffee, cho rằng để Robusta Việt Nam vững vàng vị trí hàng đầu về sản lượng và chất lượng trên thị trường thế giới, cần sự phối hợp hành động của tất cả các bên.

Sự chuyển dịch này đòi hỏi từ canh tác đến chế biến. Cụ thể, thay đổi từ tăng trưởng sản lượng sang phát triển giá trị và bền vững, coi trọng chất lượng hơn số lượng ngắn hạn, chuẩn hóa quy trình kỹ thuật và canh tác thông minh.

Cùng với đó phải nâng cấp khâu thu hoạch và sơ chế sau thu hoạch. Liên kết chuỗi giá trị và hợp tác xã hóa để tham gia chặt chẽ vào chuỗi liên kết với doanh nghiệp, giúp nông dân được bao tiêu đầu ra, ổn định giá. Xây dựng thương hiệu vùng trồng địa phương để tạo uy tín thương hiệu riêng, biến áp lực cạnh tranh thành niềm tự hào của hạt cà phê Việt Nam trên trường quốc tế.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Vinh cho hay Golden Robusta sẽ đóng vai trò là "cầu nối chiến lược" trực tiếp đưa hạt cà phê Robusta Việt Nam vượt qua các rào cản thị trường để vươn lên phân khúc giá trị cao.

Cụ thể, thông qua việc chế biến sâu, kiểm soát chất lượng đồng bộ, xây dựng và liên kết vùng nguyên liệu bền vững, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh và minh bạch thương mại quốc tế.

Biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan diễn ra thường xuyên đang gia tăng áp lực lên các vùng trồng cà phê Robusta chủ lực của Việt Nam, nông dân lo ngại sụt giảm năng suất lẫn chất lượng hạt.