Nghị quyết số 66-NQ/TW xác định mục tiêu tháo gỡ các “điểm nghẽn” pháp lý, đưa thể chế từ “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia. Tinh thần xuyên suốt là pháp luật phải đi trước một bước, tạo không gian cho phát triển, đồng thời bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.
Việc sửa đổi các luật tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI cho thấy yêu cầu này đang được cụ thể hóa từ những vấn đề thực tế: thủ tục đất đai kéo dài, dự án bất động sản đình trệ, nguồn cung nhà ở chưa đáp ứng nhu cầu, chi phí thuốc và thiết bị y tế tăng cao, yêu cầu hoàn thiện chính sách bảo hiểm xã hội đối với người làm việc trên nền tảng số.
Khơi thông nguồn lực đất đai, tháo gỡ vướng mắc cho thị trường bất động sản
Tại Kỳ họp thứ 2, Chính phủ trình Quốc hội ba dự án luật sửa đổi gồm Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Đây là nhóm luật có mối quan hệ chặt chẽ, tác động trực tiếp đến nguồn lực phát triển đất nước, hoạt động đầu tư, kinh doanh cũng như chỗ ở, tài sản và sinh kế của người dân.
Phát biểu tại phiên thảo luận tổ ngày 22/10, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, việc sửa đổi ba luật không chỉ nhằm thể chế hóa đầy đủ các định hướng mới của Trung ương mà còn đề xuất cơ chế, chính sách để kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, khơi thông nguồn lực đất đai. Theo Thủ tướng, ba dự án luật quan trọng, có mối quan hệ chặt chẽ, tác động trực tiếp đến nguồn lực phát triển đất nước cũng như chỗ ở, tài sản và sinh kế của người dân. Do đó, Chính phủ đã chỉ đạo lấy ý kiến nhân dân nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, không trùng lặp, mâu thuẫn và có tính khả thi cao khi triển khai.
Với Luật Đất đai, một trong những điểm nghẽn được đặt ra là quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và thủ tục giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất. Dự thảo sửa đổi theo hướng không quy định quá chi tiết việc phân loại đất, đơn giản hóa hệ thống quy hoạch và lồng ghép nội dung sử dụng đất vào quy hoạch tỉnh. Ở cấp xã, kế hoạch sử dụng đất được lập theo hướng đơn giản, số hóa, tích hợp với các quy hoạch liên quan, phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Thủ tướng cho biết, dự thảo tiếp tục quy định Nhà nước quyết định giá đất, chuyển sang cơ chế xác định giá đất theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, thay cho cơ chế xác định giá đất cụ thể theo Luật Đất đai năm 2024. Việc định giá phải bảo đảm trung thực, khách quan, công khai, minh bạch, dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành liên quan, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư. Dự thảo cũng quy định mỗi thửa đất có một mã định danh duy nhất trên phạm vi cả nước, tạo cơ sở kết nối dữ liệu và đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Từ góc độ lập pháp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặc biệt lưu ý yêu cầu bảo đảm tính ổn định lâu dài của Luật Đất đai. Theo Chủ tịch Quốc hội, luật cần có khả năng vận hành ổn định từ 5-10 năm, thậm chí 10-15 năm, tránh tình trạng vừa ban hành đã bộc lộ bất cập và phải sửa đổi liên tục.
Chủ tịch Quốc hội cũng chỉ rõ, sau hơn một năm triển khai Luật Đất đai năm 2024, một số điểm nghẽn lớn đã bộc lộ tại các khâu quy hoạch, định giá đất, thu hồi đất, giao đất và cho thuê đất. Vì vậy, việc sửa đổi phải hướng tới một đạo luật khung về nguyên tắc, kết hợp cơ chế linh hoạt, đồng bộ với cải cách hành chính và chuyển đổi số. Đối với giá đất, cần bảo đảm tính cân bằng, ổn định, minh bạch, giữ nguyên tắc sát giá thị trường nhưng không tuyệt đối hóa theo nguyên tắc thị trường thuần túy, tránh để bảng giá đất tăng đột biến làm chi phí bồi thường, tiền sử dụng đất tăng quá cao, khiến dự án đình trệ.
Một vấn đề khác được đặt ra là tháo gỡ các dự án bất động sản đang đình trệ do chủ đầu tư chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai. Cho ý kiến đối với dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần cho phép bên nhận chuyển nhượng kế thừa nghĩa vụ tài chính chưa hoàn thành, với điều kiện có năng lực tài chính rõ ràng, cam kết thực hiện trong thời hạn cụ thể và có bảo lãnh ngân hàng hoặc tài sản bảo đảm. Cùng với đó, phải có cơ chế xử lý nhanh những dự án mà chủ đầu tư bỏ dở hoặc không muốn tiếp tục triển khai, bảo vệ quyền lợi của người đã mua nhà, đặt cọc.
Những đề xuất này cho thấy yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn không đồng nghĩa với nới lỏng các nguyên tắc quản lý. Cắt giảm điều kiện kinh doanh, rút ngắn thủ tục phải đi đôi với kiểm soát năng lực nhà đầu tư, minh bạch thông tin và ngăn chặn hành vi lợi dụng chính sách.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh cần ngăn chặn triệt để việc thu tiền đặt cọc, thỏa thuận đặt chỗ khi bất động sản chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh; đồng thời rà soát kỹ các quy định giữa Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản để tránh chồng chéo.
Ở lĩnh vực nhà ở, dự thảo sửa đổi Luật Nhà ở hướng tới phân định rõ bốn nhóm gồm nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách, qua đó thiết kế cơ chế phù hợp với từng nhóm đối tượng. Dự thảo bổ sung một chương về phát triển nhà ở cho thuê, quy định đối tượng được thuê, hình thức phát triển bằng vốn nhà nước và ngoài nhà nước, chính sách ưu đãi chủ đầu tư và nguyên tắc xác định giá thuê.
Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, mục tiêu xuyên suốt là đáp ứng nhu cầu có chỗ ở của người dân, gắn với bảo đảm an sinh xã hội. Việc phân định các loại hình nhà ở nhằm khắc phục tình trạng chính sách hỗ trợ chưa “trúng”, chưa “đúng” đối tượng cần ưu tiên.
Cắt giảm khâu trung gian, đưa chi phí y tế về mức hợp lý
Nếu nhóm luật về đất đai, nhà ở và bất động sản tác động trực tiếp đến nguồn lực đầu tư, sản xuất, kinh doanh thì dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế liên quan trực tiếp đến chi phí khám, chữa bệnh và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân.
Thảo luận ở tổ sáng 21/10 về các dự án luật trong lĩnh vực y tế, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh việc sửa luật nhằm cắt giảm các khâu trung gian để người bệnh và bệnh viện được tiếp cận thuốc, trang thiết bị y tế ở mức giá hợp lý.
Theo Thủ tướng, qua công tác thanh tra, kiểm tra, điều tra của các cơ quan chức năng đã phát hiện những lỗ hổng trong quy định pháp luật, văn bản hướng dẫn và khâu tổ chức thực hiện. Có những trường hợp thuốc, thiết bị y tế được mua bán lòng vòng qua nhiều doanh nghiệp, khiến giá bị đẩy lên đáng kể, làm tăng chi phí khám, chữa bệnh, gây thiệt hại cho người bệnh, ngân sách nhà nước và Quỹ bảo hiểm y tế.
“Chi phí bị đẩy lên cao quá, rất phi lý,” Thủ tướng nói, đồng thời nhấn mạnh thuốc và trang thiết bị y tế phục vụ khám, chữa bệnh nên phải được cung ứng ở mức giá phù hợp với khả năng chi trả của người dân. Doanh nghiệp cần có lợi nhuận nhưng ở mức hợp lý; Nhà nước không thể để hoàn toàn cho cơ chế thị trường tự điều chỉnh giá thuốc và thiết bị y tế.
Từ yêu cầu đó, Chính phủ đề xuất bổ sung các quy định về quản lý thiết bị y tế theo vòng đời sản phẩm và chuỗi cung ứng; công khai thông tin giá, cơ sở kinh doanh; liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các lĩnh vực y tế, hải quan, thuế, đấu thầu và bảo hiểm y tế; tăng cường truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chuỗi cung ứng. Đối với thuốc, dự thảo bổ sung các quy định về công bố giá bán buôn dự kiến, phương pháp xác định giá và chia sẻ dữ liệu.
Ở lĩnh vực khám, chữa bệnh, dự thảo sửa đổi theo hướng cắt giảm các điều kiện đầu tư kinh doanh chồng chéo, tạo sự linh hoạt trong cấp phép hoạt động cho cơ sở y tế đủ điều kiện. Một thay đổi đáng chú ý là chuyển từ yêu cầu từng cơ sở khám, chữa bệnh lập hồ sơ phương án giá để trình phê duyệt sang cơ chế Bộ Y tế xác định giá dịch vụ áp dụng chung theo cấp chuyên môn.
Theo tài liệu của Chính phủ, phương án này ước tính giảm khoảng 4,5 tỷ đồng mỗi năm chi phí văn phòng phẩm, in ấn; lợi ích lớn hơn là giảm chi phí tuân thủ, thời gian xử lý và nguồn lực hành chính cho cả cơ sở y tế lẫn cơ quan quản lý.
Cùng với việc tháo gỡ vướng mắc trong sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực y tế, sửa đổi chính sách bảo hiểm xã hội cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện quy định về đối tượng tham gia, đáp ứng sự xuất hiện của các hình thức việc làm mới, nhất là lao động trên nền tảng số.
Tại phiên thảo luận ngày 21/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tán thành chủ trương mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội đối với người làm việc trên nền tảng số theo tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội đề nghị xác định rõ đối tượng và thời điểm áp dụng, nghiên cứu lộ trình phù hợp, có thể từ năm 2028, để có đủ thời gian hoàn thiện pháp luật lao động và kết nối dữ liệu giữa cơ quan bảo hiểm xã hội với các nền tảng số.
Theo tài liệu thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, nhóm “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” có phạm vi rộng, cần được đánh giá tác động kỹ lưỡng, xác định rõ đối tượng và lộ trình thực hiện./.
(TTXVN/Vietnam+)