Vướng mắc từ việc cấp phép chưa thống nhất
Cục Hải quan vừa có Công văn số 23913/CHQ-GSQL ngày 5/11/2026 gửi Cục Hóa chất (Bộ Công thương), trao đổi về việc áp dụng chính sách quản lý đối với hóa chất nhập khẩu từ nước ngoài đưa vào doanh nghiệp chế xuất.
Theo Cục Hải quan, trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan đối với mặt hàng hóa chất nhập khẩu, một số Chi cục Hải quan khu vực và doanh nghiệp đã báo cáo vướng mắc liên quan đến chính sách quản lý đối với nhóm hàng này khi đưa vào doanh nghiệp chế xuất.
Đối chiếu các quy định của Luật Quản lý ngoại thương số 05/2017/QH14 và Nghị định số 35/2022/NĐ-CP về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế, Cục Hải quan cho biết doanh nghiệp chế xuất được áp dụng các quy định về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan, thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với hàng hóa tương tự khu vực hải quan riêng.
Theo Nghị định số 35/2022/NĐ-CP, doanh nghiệp chế xuất là doanh nghiệp thực hiện hoạt động chế xuất trong khu chế xuất, khu công nghiệp và khu kinh tế. Khu chế xuất, doanh nghiệp chế xuất, phân khu công nghiệp dành cho các doanh nghiệp chế xuất được ngăn cách với lãnh thổ bên ngoài bằng hệ thống tường rào, có cổng và cửa ra, vào, bảo đảm điều kiện kiểm tra, giám sát, kiểm soát của cơ quan hải quan và các cơ quan chức năng có liên quan.
Về chính sách quản lý hóa chất, khoản 1 Điều 12 Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 quy định các hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập, chuyển khẩu, quá cảnh và hoạt động khác có liên quan đến mua bán hàng hóa quốc tế đối với hóa chất thực hiện theo Luật Hóa chất, Luật Quản lý ngoại thương và các quy định pháp luật có liên quan.
Tuy nhiên, theo Cục Hải quan, Luật Hóa chất chưa có quy định về việc áp dụng chính sách quản lý đối với hóa chất đưa vào, đưa ra khu vực hải quan riêng.
Trong khi đó, khoản 2 Điều 57 Luật Quản lý ngoại thương quy định không áp dụng biện pháp quản lý ngoại thương đối với hàng hóa được đưa từ nước ngoài vào khu vực hải quan riêng, trừ biện pháp cấm nhập khẩu, tạm ngừng nhập khẩu và kiểm dịch. Khoản 4 Điều này đồng thời quy định hàng hóa nêu trên phải chịu sự giám sát của cơ quan hải quan theo pháp luật về hải quan và các quy định pháp luật có liên quan.
Tại Công văn số 2347/HC-QLHC ngày 11/9/2026 gửi Sở Công thương Thành phố Hồ Chí Minh, Cục Hóa chất đã hướng dẫn về việc cấp giấy phép nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt.
Theo nội dung được Cục Hải quan dẫn lại, trường hợp doanh nghiệp chế xuất thuộc khu vực hải quan riêng theo khoản 4 Điều 3 Luật Quản lý ngoại thương nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt từ nước ngoài vào khu vực hải quan riêng để sử dụng trong khu vực này thì không áp dụng biện pháp quản lý theo giấy phép. Trường hợp này không phải có giấy phép nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, trừ khi Thủ tướng Chính phủ quyết định khác theo Điều 59 Luật Quản lý ngoại thương.
Tuy nhiên, văn bản trên chỉ hướng dẫn cho Sở Công thương Thành phố Hồ Chí Minh. Cục Hải quan cho biết hiện có sự thực hiện không thống nhất giữa các địa phương: có địa phương cấp giấy phép, có địa phương không cấp giấy phép đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt đưa từ nước ngoài vào doanh nghiệp chế xuất. Tình trạng này gây khó khăn cho cơ quan hải quan trong thực thi chính sách, đồng thời gây phản ứng, bức xúc cho doanh nghiệp.
Kiến nghị kiểm soát chặt hóa chất có mức độ rủi ro cao
Bên cạnh vướng mắc về cấp phép, Cục Hải quan lưu ý yêu cầu quản lý đối với hóa chất nhập khẩu vào doanh nghiệp chế xuất. Đây là mặt hàng đặc thù, có rủi ro cao, đòi hỏi cơ quan quản lý chuyên ngành kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu xuất khẩu, nhập khẩu.
Trên thực tế, hóa chất do doanh nghiệp chế xuất nhập khẩu có thể được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất các sản phẩm, hàng hóa khác, sau đó bán ra nước ngoài hoặc chuyển tiêu thụ vào thị trường nội địa.
Theo Cục Hải quan, nếu thiếu cơ chế quản lý đồng bộ ngay từ khâu nhập khẩu, quy định hiện hành tiềm ẩn nguy cơ tạo ra kẽ hở, đặc biệt đối với các loại hóa chất nhạy cảm như tiền chất công nghiệp. Đây là những mặt hàng có nguy cơ bị tẩu tán, lợi dụng để điều chế, sản xuất ma túy.
Để bảo đảm thực thi pháp luật thống nhất, Cục Hải quan đề nghị Cục Hóa chất xem xét, nghiên cứu áp dụng các biện pháp quản lý, kiểm soát đối với mặt hàng hóa chất có mức độ rủi ro cao đưa từ nước ngoài vào doanh nghiệp chế xuất.
Đồng thời, Cục Hải quan đề nghị Cục Hóa chất báo cáo Bộ Công thương, cơ quan được Chính phủ giao chủ trì quản lý nhà nước trong lĩnh vực hóa chất, có hướng dẫn cụ thể liên quan đến việc cấp giấy phép nhập khẩu hóa chất từ nước ngoài vào doanh nghiệp chế xuất. Hướng dẫn nhằm tránh gây phản ứng cho doanh nghiệp và khó khăn trong công tác thực thi của cơ quan hải quan.
MINH PHƯƠNG