Hội nghị do Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam phối hợp với UNESCO, UBND thành phố Hà Nội và UBND tỉnh Ninh Bình tổ chức tại Hà Nội và Ninh Bình từ 27/9 đến 1/10.
Di sản là ký ức và tài sản chung của nhân loại
Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh Hội nghị diễn ra trong thời điểm có nhiều dấu mốc quan trọng: Việt Nam và UNESCO kỷ niệm 50 năm quan hệ; Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 80 vừa thông qua nghị quyết tuyên bố 2027-2036 là Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững - sáng kiến do Việt Nam khởi xướng cùng 103 nước đồng bảo trợ.
Năm 2027 cũng đánh dấu 55 năm Công ước năm 1972 về bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới.
Theo Bộ trưởng, giữ gìn tính xác thực của di sản cũng là tôn trọng sự thật lịch sử và những giá trị được các thế hệ gìn giữ, tiếp nối.
Trong bối cảnh đô thị hóa, phát triển hạ tầng và biến đổi khí hậu tạo sức ép ngày càng lớn, khu vực châu Á - Thái Bình Dương cần giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển. Việt Nam khẳng định Công ước Di sản Thế giới năm 1972 là thành tựu tiêu biểu của chủ nghĩa đa phương, thể hiện trách nhiệm chung trong bảo vệ những giá trị thuộc về toàn nhân loại.
Việt Nam đề nghị làm sâu sắc nhận thức về tính xác thực, đặt mỗi di sản trong bối cảnh văn hóa đã hình thành và nuôi dưỡng di sản, qua đó góp phần xây dựng một Danh mục Di sản Thế giới cân bằng, tiêu biểu và đáng tin cậy hơn. Các quyết định bảo tồn, tu bổ, phục hồi cần dựa trên cơ sở khoa học, đối thoại cởi mở và ứng dụng công nghệ có trách nhiệm.
Từ đối thoại đến hành động cụ thể
Với trách nhiệm nước chủ nhà, Việt Nam đề xuất tăng cường hợp tác quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và hỗ trợ các quốc gia đang phát triển. Việt Nam cũng đề xuất thành lập Mạng lưới hợp tác di sản châu Á - Thái Bình Dương, phối hợp UNESCO tổ chức các chương trình đào tạo khu vực cho thế hệ chuyên gia di sản trẻ và duy trì đối thoại thành diễn đàn thường kỳ.
Việt Nam mong muốn Văn kiện Hà Nội trở thành định hướng cho hành động. Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho rằng trong năm Việt Nam đăng cai APEC 2027, văn hóa và di sản có thể trở thành cầu nối giữa các nền kinh tế, góp phần thúc đẩy một châu Á - Thái Bình Dương hòa bình, thịnh vượng, đậm đà bản sắc và phát triển bền vững.
Phát biểu chào mừng, ông Nguyễn Văn Phong - Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội - nhấn mạnh với hơn 6.000 di tích, hàng nghìn di sản văn hóa phi vật thể, nhiều bảo vật quốc gia và di sản được UNESCO ghi danh, Hà Nội xác định trách nhiệm gìn giữ tính toàn vẹn, tính xác thực và bản sắc di sản, đồng thời phát huy các giá trị này phục vụ giáo dục truyền thống, phát triển kinh tế - xã hội.
Ông Ishan Mustafa Yurdakul - Chủ tịch Ủy ban Di sản Thế giới lần thứ 49 - đánh giá cao vai trò tích cực của Việt Nam với tư cách Phó Chủ tịch Ủy ban Di sản Thế giới, đồng thời cho rằng đối thoại khu vực về di sản và tính xác thực góp phần củng cố tính bao trùm, bền vững của hệ thống Di sản Thế giới trên cơ sở tôn trọng sự đa dạng văn hóa.
Thay mặt Tổng Giám đốc UNESCO, Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới Lazare Eloundou Assomo cảm ơn Chính phủ Việt Nam đăng cai Hội nghị, đánh giá Việt Nam là thành viên tích cực, có trách nhiệm của UNESCO và Ủy ban Di sản Thế giới.
Ông ghi nhận kinh nghiệm của Việt Nam trong bảo tồn các di sản như Hoàng thành Thăng Long, Tràng An, Hội An, Huế, Vịnh Hạ Long và Quần thể Yên Tử, đồng thời cam kết đồng hành với Việt Nam triển khai sáng kiến Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững 2027-2036.
Tại cuộc làm việc trước phiên khai mạc, Việt Nam khẳng định coi trọng vai trò của UNESCO trong thúc đẩy chủ nghĩa đa phương và hợp tác quốc tế về văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ, truyền thông và chuyển đổi số. Việt Nam chia sẻ cam kết bảo tồn, phát huy giá trị 79 di sản, danh hiệu UNESCO, đồng thời mong muốn tiếp tục hợp tác trong bảo tồn Hoàng thành Thăng Long, điện Kính Thiên và nhận hỗ trợ kỹ thuật đối với hồ sơ Óc Eo - Ba Thê cùng một số hồ sơ đang chuẩn bị.
Sau phiên khai mạc, Hội nghị tiếp tục với các phiên toàn thể, trao đổi chuyên môn, hoạt động trưng bày và chương trình tại Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long, trong đó có Lễ khởi công Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên.
Phiên bế mạc diễn ra ngày 30/9, dự kiến thông qua Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực. Tại Ninh Bình, các đại biểu sẽ khảo sát Quần thể danh thắng Tràng An và khu vực Tam Chúc.