Biến đổi khí hậu đang đe dọa trực tiếp đến sinh kế và đẩy hàng triệu người dân khắp Nam Á vào làn sóng di cư cưỡng bức.
Tuy nhiên, theo bà Amy Pope, Tổng Giám đốc Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) thuộc Liên hợp quốc, việc chủ động ứng phó từ chính phủ và ứng dụng công nghệ có thể là chiếc "phao cứu sinh" giảm thiểu thiệt hại này.
Trả lời phỏng vấn trong chuyến thăm Ấn Độ, Tổng Giám đốc Pope cho biết theo các dự báo của IOM, trong kịch bản tồi tệ nhất, khu vực Nam Á có thể ghi nhận tới 40,5 triệu người buộc phải di dời vào năm 2050.
Theo IOM, thực trạng thiên tai khắc nghiệt đang hiện hữu rõ ràng khi mực nước biển dâng cao, lũ lụt và hạn hán bủa vây các vùng đất nông nghiệp khu vực Nam Á.
Gần đây nhất, thảm họa sụp đổ núi và sông băng tại Nepal vào ngày 26/8 đã gây ra trận lũ quét kinh hoàng. Người đứng đầu IOM cho biết khi người dân mất đi khả năng sản xuất lương thực và chăn nuôi, di cư trở thành phương thức thích nghi đầu tiên được lựa chọn.
Theo bà Pope, tại Ấn Độ, cái nóng cực đoan cũng đang đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa khi dòng người đổ xô về các trung tâm thành phố để né tránh thời tiết khắc nghiệt.
Đáng chú ý, trong khi tình trạng biến đổi khí hậu làm gia tăng thiên tai gây thiệt hại lớn, thế giới vẫn thiếu sự cấp bách trong việc bảo vệ các cộng đồng dễ bị tổn thương, và nguồn kinh phí dự phòng vẫn còn rất hạn chế. Đặc biệt tại Nam Á, nơi mật độ dân số cao cùng nguồn lực hạn chế khiến các rủi ro đặc biệt nghiêm trọng.
Bà Pope cho biết chi phí giải quyết một thảm họa nhân đạo có thể lên tới hàng tỷ USD, trong khi chi phí đầu tư vào các biện pháp tăng cường khả năng chống chịu lại thấp hơn rất nhiều.
Để giải bài toán này, bà Pope đề xuất các chính phủ cần tận dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn để giảm thiểu thiệt hại. Cụ thể, bằng cách kết hợp dự báo thời tiết với thông tin sinh kế địa phương, AI có thể chỉ ra chính xác những nhóm dân cư có rủi ro di dời cao nhất. Nhờ đó, chính quyền có thể chủ động can thiệp bằng cách cải tiến kỹ thuật canh tác, chuyển đổi nghề nghiệp hoặc chủ động di dời vùng lòng lũ từ sớm.
Dù thách thức rất lớn, người đứng đầu IOM vẫn bày tỏ sự lạc quan vào khu vực Nam Á, đặc biệt là các khoản đầu tư công nghệ và hệ thống cảnh báo sớm của một số quốc gia như Ấn Độ. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh đây là vấn đề cần sự phối hợp hành động của cả cộng đồng quốc tế.
Bà cũng cho rằng có thể biến di cư quốc tế thành công cụ phát triển để vừa tạo thu nhập, vừa giải quyết bài toán thiếu hụt lao động toàn cầu. Tuy nhiên, theo bà, điều này đòi hỏi các nước phải thiết lập các lộ trình việc làm hợp pháp và an toàn để bảo vệ người lao động khỏi các đường dây buôn người hoặc lừa đảo việc làm xuyên quốc gia./.
(TTXVN/Vietnam+)