Hàng xóm tranh chấp đất: Người có sổ đỏ, người cần lối đi

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Hai gia đình hàng xóm tranh chấp phần đất hơn 183 m2, một bên khẳng định đất nằm trong sổ đỏ của mình, bên kia thì nói đây là lối đi duy nhất để vào được nhà.

Vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất giữa nguyên đơn là ông Cư, 63 tuổi và bị đơn là ông Chung, 70 tuổi (tên các nhân vật đã được thay đổi), do TAND khu vực 3 - Thái Nguyên thụ lý xét xử sơ thẩm.

Bên có sổ đỏ, bên cần lối đi

Theo đơn khởi kiện, gia đình ông Cư được cấp sổ đỏ cho diện tích hơn 4.500 m2 từ năm 1998, có trồng chè và hoa màu trên đất. Tiếp giáp là thửa đất hơn 6.000 m2 của gia đình ông Chung. Quá trình sinh sống, gia đình ông Chung thường đi bộ qua những rãnh chè của gia đình ông Cư để vào nhà.

Tháng 12.2024, khi ông Cư không có nhà, ông Chung cho đổ bê tông vào phần đường đi giáp tường rào xây của gia đình ông Cư. Ông Cư báo chính quyền dừng thi công, nhưng khoảng 2 tuần sau ông Chung tiếp tục cho đổ bê tông kiên cố trên diện tích hơn 183 m2.

Cho rằng phần đất đổ bể nằm trong sổ đỏ của mình, gia đình ông Chung vẫn còn lối đi khác có thể mở, ông Cư đề nghị hàng xóm trả lại và tháo dỡ toàn bộ công trình đã xây dựng.

Ngược lại, phía ông Chung cho hay, cách đây gần 50 năm, ông là người đầu tiên làm nhà để ở tại khu vực này, khi ấy vị trí tranh chấp đã là lối đi vào nhà. Lối đi này được sử dụng suốt nửa thế kỷ qua, từ việc làm ăn, chuyên chở vật liệu, cho đến đi lại, dựng vợ gả chồng cho các con. Việc này mọi người trong xóm đều biết.

Năm 2005, ông Chung đổ bê tông đường rộng 1,5 m, diễn ra suôn sẻ. Nhưng đến năm 2015, ông sửa cổng thì bị gia đình ông Cư phản đối. Ông Chung đề nghị chính quyền xã giải quyết, thì được biết phần lối đi vào nhà mình lại đang nằm trong sổ đỏ của gia đình ông Cư.

Nay, ông Chung đề nghị công nhận phần đất đã đổ bê tông là lối đi chung của 2 gia đình, đồng thời tuyên hủy một phần sổ đỏ đã cấp cho ông Cư. Bị đơn tự nguyện hỗ trợ nguyên đơn 70 triệu đồng và chịu toàn bộ chi phí xem xét, thẩm định, định giá tài sản.

Hủy một phần sổ đỏ, công nhận lối đi chung

Điểm mâu thuẫn lớn nhất trong vụ kiện là tính pháp lý của hơn 183 m2 đất, khi một bên khẳng định đất nằm trong sổ đỏ của mình, bên kia thì cho rằng đây là lối duy nhất để vào nhà.

Xác minh của chính quyền xã cho thấy, sổ đỏ cấp năm 1998 cho gia đình ông Cư không có cấp phần đường đi của thửa đất gia đình ông Chung. Bản đồ địa chính đo đạc cũng không thể hiện đường vào phần đất của gia đình ông Chung.

Trong khi đó, theo quy định của luật Đất đai năm 1993, việc thửa đất ở nông thôn không thể hiện đường vào là không đảm bảo đời sống sinh hoạt cũng như sản xuất và quản lý xã hội.

Một tình tiết quan trọng được tòa viện dẫn là kết quả kiểm tra hiện trạng cùng lời khai của một số hộ dân trong xóm. Các tài liệu này đều phản ánh phần đất tranh chấp là lối đi duy nhất của gia đình ông Chung, sử dụng từ năm 1978 đến nay. Gia đình ông Cư biết được sự tồn tại của lối đi này, không ý kiến gì, đến khi phía ông Chung đổ bê tông mới phản đối.

Đáng chú ý hơn, hồ sơ cấp sổ đỏ cho hộ ông Cư không có tài liệu nào thể hiện chủ sử dụng đất liền kề, tức hộ ông Chung, ký giáp ranh.

Từ những căn cứ trên, tòa nhận định sổ đỏ cấp cho gia đình ông Cư không đảm bảo quy định, vì sai diện tích và ranh giới sử dụng đất.

Do đó, tòa quyết định bác đơn khởi kiện của ông Cư, chấp nhận yêu cầu phản tố của ông Chung, theo hướng: công nhận 183 m2 đất là lối đi chung, hủy một phần sổ đỏ đã cấp cho ông Cư; ông Chung phải thanh toán 70 triệu đồng (tiền hỗ trợ như đã hứa) và 12 triệu đồng chi phí thẩm định, định giá cho ông Cư.

Sau sơ thẩm, ông Cư kháng cáo. TAND tỉnh Thái Nguyên dự kiến xét xử phúc thẩm ngày 23.9.

Vụ án tranh chấp hơn 183 m2 đất giữa nguyên đơn là ông Cư (63 tuổi) và bị đơn là ông Chung (70 tuổi) tại TAND khu vực 3 - Thái Nguyên đang thu hút sự chú ý bởi nút thắt giữa quyền sở hữu pháp lý và nhu cầu lối đi thực tế. Theo đơn khởi kiện, ông Cư yêu cầu hàng xóm tháo dỡ công trình bê tông kiên cố xây dựng từ tháng 12.2024 và trả lại phần diện tích đã được cấp sổ đỏ cho gia đình mình từ năm 1998. Ngược lại, phía ông Chung khẳng định đây là lối đi duy nhất vào nhà được gia đình ông sử dụng ổn định suốt gần 50 năm qua, đồng thời đề nghị tòa hủy một phần sổ đỏ của ông Cư và công nhận lối đi chung. Điểm mâu thuẫn lớn nhất nằm ở việc sổ đỏ cấp cho ông Cư năm 1998 ghi nhận toàn bộ phần đất này, nhưng lại không thể hiện đường vào cho thửa đất tiếp giáp hơn 6.000 m2 của ông Chung. Quá trình xác minh của chính quyền địa phương và kiểm tra hiện trạng cho thấy quy trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Cư trước đây thiếu tài liệu thể hiện chủ sử dụng đất liền kề ký giáp ranh. Ngoài ra, việc bản đồ địa chính không thể hiện lối đi vào thửa đất ở nông thôn là không bảo đảm điều kiện sinh hoạt cũng như công tác quản lý xã hội theo quy định pháp luật. Từ các căn cứ thực tế và hồ sơ xác minh, tòa nhận định việc cấp sổ đỏ cho gia đình ông Cư chưa bảo đảm đúng trình tự, thủ tục pháp lý đối với phần diện tích tranh chấp. Nhằm giải quyết triệt để bất cập, phía bị đơn tự nguyện hỗ trợ nguyên đơn 70 triệu đồng và chịu toàn bộ chi phí thẩm định, định giá tài sản để hoàn tất thủ tục công nhận lối đi chung. Phán quyết của tòa án vừa bảo đảm quyền tiếp cận tài sản chính đáng cho người dân, vừa điều chỉnh lại các sai sót trong quản lý đất đai tại địa phương.