Hé lộ nguyên nhân bầu không khí Nam bộ ngầu đục nhiều ngày qua

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Trong hôm nay (16.9) và cả nhiều ngày trước, bầu không khí ở TP.HCM cũng như các địa phương khác ở Nam bộ thường xuyên ở trong trạng thái ngầu đục. Nguyên nhân, có khả năng ô nhiễm không khí do tác động từ cháy rừng ở Indonesia gia tăng.

TP.HCM và Nam bộ bất ngờ chìm trong bầu không khí ngầu đục

Sáng 16.9, thời tiết TP.HCM có nắng nhẹ nhưng đến hơn 10 giờ nhưng bầu không khí vẫn trong trạng thái mờ ảo, nhiều tòa nhà cao tầng như chìm trong màn khói bụi ngầu đục.

Sáng nay, TP.HCM vẫn chìm trong bầu không khí ngầu đục vì ô nhiễm khói bụi

ẢNH: CHÍ NHÂN - IQAir

Trên hệ thống quan trắc không khí trực tuyến IQAir, chất lượng không khí trung bình ở TP.HCM ở mức xấu (cảnh báo đỏ), chỉ số AQI là 162; phần lớn các điểm đo trên địa bàn đều ở mức cảnh báo đỏ. Cùng thời gian, tại TP.Cần Thơ chỉ số AQI là 172. Người dân nhiều nơi ở Nam bộ như: Cà Mau, Cần Thơ, Vĩnh Long, Đồng Tháp… cũng bất ngờ khi chứng kiến bầu không khí ngầu đục kéo dài gần như suốt ngày.

Chuyên gia khí tượng Lê Thị Xuân Lan lý giải, tại TP.HCM, những ngày qua xuất hiện tình trạng sương mù hỗn hợp khiến bầu không khí u ám kéo dài nhiều giờ trong ngày. Sương mù hỗn hợp là tình trạng bụi mịn do ô nhiễm không khí gia tăng khi gặp điều kiện thời tiết thuận lợi như nhiệt độ thấp và độ ẩm không khí cao.

Tuy nhiên, quan sát trực quan có thể thấy ô nhiễm tại TP.HCM xuất hiện sớm hơn trung bình nhiều năm và có dấu hiệu nghiêm trọng hơn. Bất ngờ hơn là tình trạng này cũng xuất hiện ở những địa phương khác trên khu vực Nam bộ. Các yếu tố này có thể giúp chúng ta nhận định sự xuất hiện sương mù hỗn hợp trên diện rộng hiện nay ở Nam bộ có yếu tố tác động từ bên ngoài. Theo thông tin cập nhật từ các cơ quan khí tượng, môi trường qua phân tích nguồn phát thải và hướng gió có thể thấy khu vực Nam bộ đang chịu tác động từ khói bụi do cháy rừng ở Indonesia. Nam bộ và đặc biệt là TP.HCM đang ở phần rìa phía bắc của các đám khói bụi trên. Đây cũng không phải là lần đầu vì khoảng 10 năm trước vấn đề này cũng từng xảy ra.

"Chưa thể nói chắc chắn vì chúng ta thiếu công cụ đo lường và phân tách từng nguyên nhân, nhưng có thể ước đoán tại TP.HCM khói bụi từ các đám cháy ở Indonesia có khả năng góp phần làm gia tăng ô nhiễm không khí, có thể chiếm 20 - 30%", chuyên gia Xuân Lan nhận định.

Nam bộ nằm ở rìa phía bắc của hệ thống khói mù xuyên biên giới

Theo Reuters và Trung tâm Khí tượng chuyên ngành ASEAN (ASMC), vào hôm qua 15.9, Bộ Lâm nghiệp Indonesia cho biết đã phát hiện thêm 592 điểm nóng/cháy (hotspot), nâng tổng số điểm lên con số 1.437; tập trung chủ yếu ở Kalimantan và Sumatra. Đây là hai khu vực thường xuyên đối mặt với nguy cơ cháy rừng và cháy đất than bùn trong mùa khô.

Reuters dẫn dữ liệu của từ Cơ quan biến đổi khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu (EU) cho biết, chỉ trong tuần 1 - 7.9, các đám cháy ở Indonesia đã phát thải khoảng 19,7 triệu tấn CO₂, chiếm hơn 1/3 lượng phát thải từ cháy rừng trên toàn cầu trong tuần đó. Mức phát thải này cao hơn 273% so với trung bình theo mùa.

Khu vực phía nam ASEAN đang chịu ảnh hưởng của gió mùa tây nam, với gió tầng thấp chủ yếu từ đông nam hoặc tây nam. Trong điều kiện khô hạn, những luồng gió này có thể vận chuyển khói từ các vùng cháy sang các quốc gia lân cận.

ASMC thông tin, khói mù xuyên biên giới đã được ghi nhận tại Malaysia và Singapore. Singapore ghi nhận chất lượng không khí không lành mạnh ở cả 5 khu vực, trong khi Malaysia cũng có hàng chục khu vực ghi nhận chỉ số ô nhiễm ở mức không lành mạnh. Còn Việt Nam nằm ở xa hơn về phía bắc, nhưng cũng chịu ảnh hưởng từ hệ thống khói mù này.

Theo bản đồ ASMC cập nhật vào cuối giờ sáng ngày 15.9, ghi nhận khói mù xuyên biên giới đã vươn về phía khu vực Nam bộ của Việt Nam. Báo cáo cũng cho biết một số điểm nóng được phát hiện tại Việt Nam nhưng chưa quan sát thấy các đám khói lớn đáng kể.

Sáng 16.9, TP.HCM có nắng nhẹ nhưng đến hơn 10 giờ, nhiều tòa nhà cao tầng vẫn chìm trong lớp không khí mờ đục như khói bụi. Tình trạng tương tự kéo dài nhiều ngày tại Cà Mau, Cần Thơ, Vĩnh Long, Đồng Tháp và nhiều địa phương Nam bộ, cho thấy hiện tượng không chỉ mang tính cục bộ. Dữ liệu trực tuyến của IQAir ghi nhận chất lượng không khí trung bình tại TP.HCM ở mức xấu, với chỉ số AQI 162 và phần lớn điểm đo trong ngưỡng cảnh báo đỏ; tại TP.Cần Thơ, AQI lên tới 172. Chuyên gia khí tượng Lê Thị Xuân Lan cho rằng sương mù hỗn hợp hình thành khi bụi mịn gia tăng trong điều kiện nhiệt độ thấp, độ ẩm cao, khiến bầu trời u ám suốt nhiều giờ. Tuy nhiên, việc ô nhiễm xuất hiện sớm hơn trung bình nhiều năm, có dấu hiệu nghiêm trọng hơn và bao phủ diện rộng đặt ra khả năng tồn tại tác động từ bên ngoài. Phân tích nguồn phát thải và hướng gió của các cơ quan khí tượng, môi trường cho thấy Nam bộ đang nằm ở rìa phía bắc của các đám khói bụi liên quan đến cháy rừng tại Indonesia. Bà Xuân Lan lưu ý chưa thể xác định chắc chắn do thiếu công cụ đo lường và phân tách từng nguồn ô nhiễm, song ước tính khói từ Indonesia có thể đóng góp khoảng 20 đến 30% mức ô nhiễm tại TP.HCM. Hiện tượng khói mù xuyên biên giới này không mới, bởi khu vực từng ghi nhận tình trạng tương tự khoảng 10 năm trước. Theo Reuters và Trung tâm Khí tượng chuyên ngành ASEAN, ngày 15.9, Bộ Lâm nghiệp Indonesia phát hiện thêm 592 điểm nóng, nâng tổng số lên 1.437, tập trung chủ yếu tại Kalimantan và Sumatra. Dữ liệu của Cơ quan biến đổi khí hậu Copernicus thuộc Liên minh châu Âu cho biết các đám cháy tại Indonesia phát thải khoảng 19,7 triệu tấn CO₂ trong tuần từ 1 đến 7.9, chiếm hơn một phần ba lượng phát thải do cháy rừng toàn cầu và cao hơn 273% mức trung bình theo mùa. Trong bối cảnh phía nam ASEAN chịu ảnh hưởng của gió mùa tây nam, các luồng gió tầng thấp từ đông nam hoặc tây nam có thể vận chuyển khói bụi ra khỏi khu vực cháy, làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm trên diện rộng.