Hồ nước ngọt phục vụ hàng trăm nghìn dân ở Cần Thơ vẫn chưa thể vận hành

Hồ nước ngọt tại xã Vĩnh Tường, TP Cần Thơ được xây dựng từ năm 2020, hoàn thành vào tháng 5/2024 với tổng kinh phí hơn 180 tỷ đồng.

Công trình có diện tích 50ha, trong đó mặt hồ khoảng 21ha, dung tích 982.254m3. Hồ có độ sâu khoảng 5m, được bao quanh bằng hệ thống bờ đê rộng 10m, cao trình 2,5m, mặt đường trên đê rộng 6m và dài khoảng 2km. Thành phía trong hồ được gia cố bằng đá để bảo vệ, hạn chế sạt lở.

Mục tiêu của công trình là chủ động nguồn nước trong mùa khô, điều tiết, trữ nước vào mùa lũ, ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn và bảo đảm nước sinh hoạt cho hơn 260.000 người tại TP Vị Thanh cũ (nay là phường Vị Thanh, phường Vị Tân và xã Hỏa Lựu) cùng các khu vực lân cận theo địa giới cũ.

Hệ thống quan trắc nước thông minh được lắp đặt để theo dõi chất lượng và mực nước liên tục 24/7, đồng thời cảnh báo sớm khi phát hiện ô nhiễm.

Dù đã hoàn thành, hồ chưa thể vận hành cấp nước do hệ thống trạm bơm, đường ống dẫn nước thô kết nối với các nhà máy xử lý trong khu vực chưa được xây dựng.

Tháng 5/2024, công trình được bàn giao cho Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp Hậu Giang quản lý. Đơn vị sau đó thuê tư vấn lập đề án quản lý, vận hành và khai thác nhưng chưa được phê duyệt. Sau khi sáp nhập, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp TP Cần Thơ tiếp tục hoàn thiện đề án.

Đề xuất đầu tư thêm 588 tỷ đồng

Theo phương án mới, giai đoạn 2026-2030, công trình cần đầu tư thêm khoảng 588 tỷ đồng để hoàn thiện các hạng mục phục vụ vận hành, cấp nước, phát triển du lịch và năng lượng sạch.

Trong đó, hơn 90 tỷ đồng dự kiến dành cho hệ thống quan trắc thông minh, camera an ninh, mốc hành lang bảo vệ; trạm bơm, cống và tuyến dẫn nước thô đến các nhà máy xử lý; cầu, đường vào hồ, bến đón khách và một số mô hình sản xuất nông nghiệp. Ngân sách dự kiến bố trí 73,5 tỷ đồng, phần còn lại huy động từ nguồn xã hội hóa.

Khoản vốn lớn nhất, khoảng 498 tỷ đồng, dự kiến dành cho nhà máy điện mặt trời công suất 20MW, sử dụng nguồn xã hội hóa và đấu nối vào lưới điện quốc gia.

Theo tính toán của đơn vị tư vấn, nhà máy có thể sản xuất khoảng 37.500MWh/năm, doanh thu ước hơn 46 tỷ đồng/năm với giá điện 1.228 đồng/kWh.

Trong khi chờ hoàn thiện phương án khai thác, phần lớn diện tích khuôn viên 50 ha ngoài mặt hồ chưa được sử dụng, cây tạp, lau sậy và cỏ dại bao phủ. Một số vị trí lan can bảo vệ quanh hồ bị hư hỏng, kè đá thành hồ có chỗ bong tróc.

10 hồ không được san lấp, bị lấn chiếm

Mới đây, UBND TP Cần Thơ ban hành danh mục hồ, ao không được san lấp trên địa bàn. Hồ nước ngọt tại xã Vĩnh Tường nằm trong danh mục này.

Ngoài hồ tại xã Vĩnh Tường, danh mục còn có 7 hồ và 2 ao tại các xã, phường khác trên địa bàn TP Cần Thơ như: hồ Bún Xáng, hồ Xáng Thổi…

Các công trình này có chức năng trữ, điều tiết và tiêu thoát nước, góp phần chống ngập, cung cấp nước sinh hoạt, sản xuất. Ngoài ra, một số khu vực còn phục vụ điều hòa vi khí hậu, tạo cảnh quan, phòng cháy rừng và bảo đảm an ninh nguồn nước.

UBND TP Cần Thơ yêu cầu các tổ chức, cá nhân quản lý hồ, ao có trách nhiệm sử dụng đúng mục đích, không được tự ý san lấp, cải tạo. Kiểm soát chặt chẽ các hành vi lấn chiếm xây dựng công trình trái phép, xả rác thải, nước thải sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh trực tiếp vào hồ, ao.