Quốc hội khóa XVI đã thông qua và chính thức ban hành Nghị quyết số 43/2026/QH16 về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp. Theo đó, thực hiện giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 - 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỷ đồng kể từ ngày 24/8/2026.
Trong bối cảnh sự cạnh tranh gia tăng, các thị trường xuất khẩu ngày càng nâng cao yêu cầu, doanh nghiệp nhỏ và vừa phải đối mặt với áp lực lớn để duy trì và mở rộng đơn hàng, việc giảm 30% thuế cho nhóm có doanh thu không quá 10 tỷ đồng được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa dòng tiền. Chính sách này được đánh giá là một bước tiến đáng kể trong nỗ lực giảm áp lực thuế, hỗ trợ khu vực kinh doanh quy mô nhỏ, đặc biệt trong bối cảnh Nhà nước đang triển khai nhiều cải cách theo hướng đơn giản hóa nghĩa vụ thuế và thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi, phát triển thành doanh nghiệp.
Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia kinh tế, về tác động của chính sách, ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng có thể tạo ra tâm lý “ngại lớn”. Từ đó, khiến nhiều doanh nghiệp trì hoãn mở rộng khi đã chạm ngưỡng hay lùi thời điểm ghi nhận doanh thu, thậm chí tìm cách duy trì quy mô dưới ngưỡng để thụ hưởng ưu đãi.
Do đó, các chuyên gia khuyến nghị cần nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp, như cho phép doanh nghiệp lần đầu vượt 10 tỷ đồng tiếp tục hưởng ưu đãi trong một thời gian nhất định hoặc áp dụng mức giảm thuế giảm dần khi doanh thu vượt ngưỡng. Nghĩa là ngưỡng 10 tỷ đồng nên được xem là điểm bắt đầu của một lộ trình phát triển, không nên trở thành rào cản khiến doanh nghiệp ngại bước qua.
Tất nhiên, cơ chế chuyển tiếp cũng cần đi kèm các quy định chống lợi dụng, đặc biệt với những trường hợp cố tình chia, tách doanh nghiệp hoặc phân tán doanh thu giữa các chủ thể có quan hệ liên kết để tiếp tục hưởng ưu đãi. Về dài hạn, bài toán đặt ra không chỉ là giảm bao nhiêu phần trăm thuế mà còn là thiết kế chính sách sao cho hỗ trợ đúng đối tượng, giảm chi phí tuân thủ nhưng đồng thời tạo động lực để khu vực kinh doanh quy mô nhỏ lớn lên.
Mặt khác, về vấn đề chống thất thu và phòng ngừa trục lợi chính sách, trong Nghị quyết này, Quốc hội đã quy định loại trừ đối với những doanh nghiệp được thành lập trên cơ sở chia, tách sau ngày 24/8/2026. Đây được coi là một “van chặn” cần thiết về mặt pháp lý nhằm hạn chế tình trạng doanh nghiệp cố tình chia nhỏ quy mô để đưa doanh thu của từng pháp nhân xuống dưới ngưỡng 10 tỷ đồng.
Song thực tế cho thấy, quy định loại trừ hiện nay mới chủ yếu xử lý được những trường hợp chia, tách doanh nghiệp theo đúng thủ tục pháp lý. Trong khi rủi ro lớn hơn có thể nằm ở những hình thức cố tình phân mảnh hoạt động kinh doanh một cách tinh vi hơn.
Chính sách thuế hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa là nhằm tạo động lực để doanh nghiệp phát triển. Do vậy, để nhận diện và ngăn ngừa những trường hợp “ngại lớn” hay muốn trục lợi chính sách, cơ quan thuế cần tăng cường đối chiếu dữ liệu liên thông, nhất là các dữ liệu về chủ sở hữu, dòng tiền, hóa đơn, giao dịch giữa các bên liên quan và hoạt động kinh doanh thực tế cần được kết nối, phân tích làm rõ trường hợp có dấu hiệu phân tán doanh thu một cách có chủ đích. Đây cũng là yêu cầu quan trọng nếu chính sách giảm thuế được triển khai trên diện rộng, bởi mục tiêu cuối cùng không chỉ là hỗ trợ đúng đối tượng mà còn phải bảo đảm sự công bằng giữa các doanh nghiệp.
Bắc An