Cho rằng người dân thường phải tin vào thiết bị và con số do bên bán cung cấp, ông Dũng góp ý việc sửa đổi luật cần hướng tới việc người dân phải kiểm chứng được kết quả đo và được hoàn trả khi bị thu thừa.
Đại biểu Bùi Văn Dũng (đoàn Thanh Hóa)
ẢNH: GIA HÂN
"Khi hóa đơn nước tăng bất thường, người dân cần biết chỉ số đầu kỳ, cuối kỳ, thời điểm ghi nhận và tình trạng kiểm định của đồng hồ. Một con số tổng hợp trên hóa đơn chưa đủ để đối chiếu", ông Dũng nêu và đề xuất dự luật phải quy định rõ quyền tiếp cận, trích xuất dữ liệu đo liên quan đến giao dịch của mình; trách nhiệm giải thích và thời hạn trả lời của đơn vị cung cấp dịch vụ.
Người không dùng điện thoại thông minh vẫn phải được hỗ trợ tra cứu. Dữ liệu bị điều chỉnh phải lưu dấu vết để kiểm tra.
Đặc biệt, khi xác định đo sai dẫn đến thu thừa, đơn vị cung cấp dịch vụ phải chủ động rà soát khách hàng bị ảnh hưởng, thông báo cách tính và hoàn trả trong thời hạn rõ ràng. Không nên buộc từng người theo đuổi một thủ tục tốn kém hơn khoản tiền được nhận.
Theo đại biểu Dũng, dự luật cần xác định đầu mối tiếp nhận, theo dõi việc khắc phục đến khi hoàn thành. Người dân phải được thông báo kết quả giải quyết, tránh tình trạng đã phát hiện sai nhưng vẫn phải đi hỏi nhiều nơi để đòi quyền lợi.
Bên cạnh đó, điểm c khoản 1 điều 48 luật Điện lực đã quy định, đối với điện sinh hoạt, bên bán thu thừa phải hoàn trả cả tiền lãi hoặc thỏa thuận bù trừ vào các lần thanh toán sau. Do đó, cần hoàn thiện điều 52 luật Đo lường theo hướng kết nối với quy định chuyên ngành, làm rõ trách nhiệm chủ động khắc phục và cơ quan giám sát việc hoàn trả.
Cũng theo đại biểu Dũng, nếu một tổ chức không đủ năng lực mà đã kiểm định nhiều thiết bị, hậu quả có thể lan đến nhiều khách hàng. Việc xử lý phải bao gồm rà soát những kết quả có khả năng bị ảnh hưởng, thông báo và kiểm tra lại khi cần thiết.
Đồng thời, giảm những lần đánh giá trùng lặp để doanh nghiệp thực sự tiết kiệm chi phí. Chẳng hạn, một hệ thống quan trắc nước thải vừa phải bảo đảm độ chính xác của thiết bị, vừa phải đáp ứng yêu cầu chuyên ngành.
"Tôi mong sau lần sửa luật này, người dân có cách kiểm tra khi nghi ngờ đo sai và được trả lại khoản tiền thu thừa. Doanh nghiệp làm đúng được giảm những thủ tục, chi phí không cần thiết. Đó là những kết quả thiết thực mà việc sửa luật cần mang lại", đại biểu Dũng nhấn mạnh.
Bộ trưởng Bộ KH-CN Vũ Hải Quân
ẢNH: GIA HÂN
Người dân được trích xuất dữ liệu đo để khiếu nại
Tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Bộ KH-CN Vũ Hải Quân ghi nhận các phản ánh vấn đề rất gần gũi trong đời sống, từ tính tiền điện, tiền nước, mua xăng, cân hàng ở chợ đến kết luận về một hành vi vi phạm đều dựa vào kết quả đo lường.
"Kết quả đo lường chính xác là cơ sở đảm bảo công bằng trong giao dịch và giữ niềm tin của xã hội", ông Quân nêu.
Riêng đối với công tơ điện, đồng hồ nước, cột đo xăng dầu, Bộ trưởng KH-CN cho hay đây là những phương tiện đo hàng ngày quyết định số tiền của người dân phải trả nên vẫn phải duy trì kiểm định. Việc giảm thủ tục cho doanh nghiệp phải đi đôi với bảo vệ người tiêu dùng.
Giải trình thêm về tính độc lập và khách quan của hoạt động kiểm định khi nhiều đại biểu lo ngại tình trạng "vừa đá bóng vừa thổi còi", Bộ trưởng Quân cho biết đã bổ sung trực tiếp vào dự thảo luật yêu cầu tổ chức được chỉ định phải có biện pháp kiểm soát xung đột lợi ích.
Theo đó, doanh nghiệp không được tự kiểm định phương tiện đo do mình dùng để bán hàng nếu không có sự kiểm soát. Kết quả kiểm định được cập nhật lên nền tảng số để người dân có thể tra cứu.
Về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Bộ trưởng Bộ KH-CN cũng cho hay, dự thảo khẳng định rõ người vi phạm gây thiệt hại phải bồi thường theo pháp luật dân sự và pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
"Lần đầu tiên, luật trao cho người dân quyền yêu cầu trích xuất dữ liệu đo liên quan đến giao dịch của mình để làm chứng cứ khi khiếu nại, yêu cầu bồi thường. Nền tảng số cũng có kênh tiếp nhận phản ánh, hỗ trợ người dân trong việc chứng minh thiệt hại", ông Quân nêu.