Biên bản, dữ liệu thu thập trên môi trường điện tử có giá trị như văn bản
Trong dự thảo lần này, luật tiếp tục hoàn thiện quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Theo đó, việc xử lý được thực hiện thông qua hệ thống của Cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính hoặc cơ sở dữ liệu, hệ thống xử lý vi phạm hành chính của các bộ, ngành, địa phương.
Các cơ sở dữ liệu, hệ thống xử lý vi phạm hành chính của bộ, ngành, địa phương phải kết nối, đồng bộ thông tin với Cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính.
Các cơ quan, tổ chức liên quan có trách nhiệm kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và các hệ thống thông tin liên quan, đồng thời đồng bộ dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh điện tử VNeID.
Dự thảo Luật quy định việc xử lý vi phạm hành chính được thực hiện toàn trình trên môi trường điện tử khi bảo đảm điều kiện về cơ sở hạ tầng, kỹ thuật.
Đáng chú ý, thông tin, hình ảnh, dữ liệu điện tử được thu thập hợp pháp trên môi trường điện tử được sử dụng làm căn cứ xác minh, xử lý vi phạm hành chính. Biên bản, quyết định và các tài liệu được thu thập, tạo lập, gửi, nhận, lưu trữ trong quá trình xử lý trên môi trường điện tử có giá trị như văn bản.
Theo một số ý kiến góp ý, với sự phát triển mạnh mẽ của AI hiện nay, nhiều hình ảnh có thể bị xử lý, tạo lập giả mạo "khó phân biệt", do đó việc tiếp nhận, xử lý, thu thập trên môi trường điện tử cần thận trọng với quy trình nghiêm ngặt.
Mức phạt tối đa được đề xuất lên đến 3 tỷ đồng
Dự thảo đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Đồng thời, bổ sung một số lĩnh vực có thể áp dụng mức phạt tiền tối đa cao hơn, không quá hai lần mức phạt chung đối với cùng hành vi vi phạm tại địa bàn thuộc các thành phố.
Đối với trường hợp xử phạt không lập biên bản, mức phạt tiền cũng được đề xuất nâng từ 500.000 đồng lên 1 triệu đồng đối với cá nhân và từ 1 triệu đồng lên 2 triệu đồng đối với tổ chức.
Các trường hợp được xử phạt không lập biên bản gồm: hành vi có mức phạt tính theo tỷ lệ hoặc số lần giá trị khoản thu trái pháp luật không quá 1 triệu đồng đối với cá nhân, 2 triệu đồng đối với tổ chức; hành vi được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ; và hành vi đã được áp dụng trình tự, thủ tục điều tra theo Luật Cạnh tranh.
Trong trường hợp chưa đủ căn cứ ra quyết định xử phạt hoặc thuộc diện phải giải trình, người có thẩm quyền vẫn phải thực hiện các thủ tục xác minh tình tiết, thu thập phương tiện, dữ liệu điện tử và xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm theo quy định.
Cá nhân, tổ chức bị xử phạt không lập biên bản có quyền yêu cầu cung cấp kết quả sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ và dữ liệu điện tử về hành vi vi phạm để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp.
Cá nhân, tổ chức vi phạm có quyền giải trình
Về thẩm quyền xử phạt, dự thảo đề xuất xác định căn cứ vào nơi xảy ra hành vi vi phạm hoặc theo lĩnh vực, ngành quản lý. Nếu không xác định được nơi xảy ra hành vi vi phạm, thẩm quyền xử phạt được xác định theo nơi phát hiện hành vi đó.
Thời hạn ra quyết định xử phạt trong trường hợp nhận lại hồ sơ từ cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự là 30 ngày, tối đa không quá 45 ngày với trường hợp cần xác minh thêm tình tiết.
Dự thảo luật bổ sung nguyên tắc người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi vi phạm hành chính thì không áp dụng hình thức xử phạt bổ sung và không phải nộp khoản tiền tương đương trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính nhưng vẫn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả. Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi vi phạm hành chính bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Trường hợp không có khả năng thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả hoặc không có tiền nộp khoản tiền tương đương trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính thì cha, mẹ hoặc người giám hộ phải thực hiện thay.
Theo dự thảo lần này, cá nhân, tổ chức vi phạm có quyền giải trình với người có thẩm quyền lập biên bản. Người có thẩm quyền lập biên bản hoặc người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm xem xét ý kiến giải trình.
Anh Lê Hải Minh, phường Định Công, thành phố Hà Nội cho rằng, việc quy định có quyền được giải trình và xem xét giải trình từ người lập biên bản thể hiện tư duy dân chủ, qua đó có thể hạn chế những sai sót trong quá trình xử lý vi phạm hành chính. "Tôi mong quy định này sẽ được thông qua và thực hiện nghiêm túc", anh Minh chia sẻ.
H.NGUYÊN