Cam kết vẫn tái phạm
Cô Phan Thị Khánh Ly, giáo viên Trường THPT Yên Thành 3 (Nghệ An), vẫn nhớ lần phát hiện một nam sinh lớp 11 trong lớp sử dụng thuốc lá điện tử. Điều khiến cô bất ngờ là em vốn năng động, không thuộc nhóm học sinh thường khiến giáo viên lo lắng.
Nam sinh bắt đầu sử dụng sản phẩm từ sự tò mò trước kiểu dáng bắt mắt, hương vị hấp dẫn và lời rủ rê của bạn bè. Thậm chí, một người trong làng đi làm ăn xa trở về cũng cho em hút thử. Khi bị phát hiện, em đã sử dụng thuốc lá điện tử khoảng nửa năm.
Từ trường hợp này, cô Ly nhận thấy việc ngăn thuốc lá điện tử xâm nhập học đường không thể chỉ dựa vào nhắc nhở hay xử lý vi phạm. Quan trọng hơn, học sinh cần hiểu rõ những nguy cơ, biết cách từ chối và đủ bản lĩnh để không bị lôi kéo.
Để giúp học sinh chủ động phòng tránh, cô lồng ghép nội dung này vào các buổi sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm và ngoại khóa. Thay vì chỉ nghe tuyên truyền, các em được xem video, hình ảnh minh họa, làm bài thuyết trình, trả lời câu hỏi và tranh biện với chủ đề “Thuốc lá điện tử và thanh niên”.
Qua các tình huống đóng vai, học sinh thực hành cách từ chối khi được mời hút thuốc, chuyển hướng cuộc trò chuyện hoặc rời khỏi môi trường có nguy cơ bị lôi kéo.
Cô Ly còn xây dựng mô hình “Biệt đội thám tử”, tập hợp những học sinh tích cực, có tinh thần trách nhiệm và cả những em từng sử dụng thuốc lá nhưng đã thay đổi theo hướng tích cực. Các thành viên cùng giáo viên nắm bắt tình hình, phát hiện những vấn đề nảy sinh và tìm cách hỗ trợ bạn bè.
“Chúng tôi xây dựng mô hình trên tinh thần tôn trọng, bảo mật thông tin, để học sinh cảm thấy được hỗ trợ chứ không bị theo dõi hay chỉ điểm. Khi được thầy cô và bạn bè lắng nghe, đồng hành, các em sẽ có thêm động lực thay đổi”, cô Ly cho hay.
Tình trạng học sinh tái phạm sau khi cam kết từ bỏ cũng được ghi nhận tại Trường THPT Nguyễn Trường Tộ. Theo lãnh đạo nhà trường, một bộ phận học sinh đã hút thuốc từ những năm THCS. Việc phát hiện vi phạm gặp khó khăn do thuốc lá điện tử có kiểu dáng đa dạng, dễ cất giấu trong quần áo, cặp sách hoặc sử dụng tại những góc khuất trong trường.
Trước thực tế này, nhà trường tăng cường phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm, Đoàn trường, giám thị và lực lượng an ninh; chủ động nắm bắt tình hình, chú trọng phát hiện sớm những trường hợp có nguy cơ. Thực tế cho thấy, những bản cam kết chỉ có ý nghĩa khi đi kèm việc giáo dục nhận thức, theo dõi và hỗ trợ học sinh thay đổi hành vi.
Chung tay xây dựng học đường không khói thuốc
Tại Nghệ An, việc phối hợp giữa các cơ sở giáo dục và lực lượng chức năng đang được chú trọng nhằm chủ động phòng ngừa nguy cơ mất an ninh, trật tự, trong đó có tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh.
Tháng 4/2026, Trường THPT Lê Viết Thuật phối hợp Công an phường Trường Vinh tổ chức phát động và ký cam kết phối hợp bảo đảm an ninh, trật tự trong các hoạt động giáo dục. Bên cạnh phòng ngừa bạo lực học đường, đua xe trái phép và các hành vi vi phạm pháp luật, việc ngăn chặn thuốc lá điện tử xâm nhập học đường cũng là nội dung được quan tâm.
Ông Đặng Văn Hải, Hiệu trưởng Trường THPT Lê Viết Thuật, nhấn mạnh, bảo đảm an ninh, trật tự trường học không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà còn là trách nhiệm chung của nhà trường, gia đình và toàn xã hội. Trong đó, giáo viên giữ vai trò nòng cốt trong giáo dục, định hướng; học sinh vừa là đối tượng được bảo vệ, vừa là chủ thể tham gia xây dựng môi trường học đường an toàn.
Theo ông Hải, những biểu hiện như bạo lực học đường, đua xe trái phép, sử dụng thuốc lá điện tử, nghiện game và tham gia các hoạt động tiêu cực trên không gian mạng đang đặt ra nhiều thách thức. Đặc điểm tâm lý lứa tuổi, tác động của môi trường mạng và sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa gia đình với nhà trường là những yếu tố cần được quan tâm.
Để phòng ngừa, nhà trường tăng cường phối hợp với Công an phường Trường Vinh trong trao đổi thông tin, tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật; tổ chức tập huấn kỹ năng phòng, chống tội phạm, ma túy, bạo lực học đường và tệ nạn xã hội. Qua đó, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của học sinh, chủ động phát hiện, ngăn chặn nguy cơ, góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.
Cùng với đó, Trường THPT Lê Viết Thuật phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học nền nếp, kỷ cương, xanh – sạch – đẹp”. Học sinh được khuyến khích bắt đầu từ những hành động nhỏ như chấp hành giờ giấc, trang phục và nội quy; giao tiếp lịch sự, tôn trọng thầy cô, đoàn kết với bạn bè; giữ gìn vệ sinh lớp học, bảo vệ cơ sở vật chất và chăm sóc cây xanh.
“Thực tế cho thấy, muốn ngăn thuốc lá điện tử xâm nhập học đường cần kết hợp nhiều giải pháp: phát hiện sớm, quản lý chặt chẽ, tuyên truyền đúng cách và hỗ trợ tâm lý phù hợp. Gia đình cũng cần quan tâm đến những thay đổi trong hành vi, mối quan hệ bạn bè của con, chủ động trao đổi với giáo viên khi phát hiện dấu hiệu bất thường”, ông Hải chia sẻ.
Chiều 27/10, Sở GD&ĐT Nghệ An phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức diễn đàn “Nói không với thuốc lá, thuốc lá điện tử và chất gây nghiện mới” tại Trường THPT Lê Viết Thuật. Diễn đàn hướng tới nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng nhận diện và phòng tránh thuốc lá điện tử, các chất gây nghiện mới cho học sinh; đồng thời tạo không gian trao đổi, đề xuất giải pháp phòng ngừa với sự tham gia của ngành giáo dục, gia đình, lực lượng chức năng và học sinh.