Học sinh ngày càng cao, trường học xoay xở chuyện bàn ghế ra sao?

Trước sự thay đổi về thể trạng học sinh, nhiều trường đã chủ động điều chỉnh cách bố trí cơ sở vật chất. Thay vì áp dụng một chuẩn bàn ghế cho cả khối, các trường linh hoạt theo thể trạng và nhu cầu thực tế của học sinh.

Một lớp có nhiều cỡ bàn ghế

Cô Phạm Thúy Hà - Hiệu trưởng Trường tiểu học Đặng Trần Côn (phường Vĩnh Hội, TP.HCM) - cho biết nhà trường luôn tiến hành rà soát, điều chuyển và phân bổ bàn ghế trước thềm năm học mới.

Bàn ghế thấp thường dành cho học sinh lớp 1, lớp 2, còn học sinh lớp 4, lớp 5 được bố trí bàn ghế cao hơn. Tuy nhiên, trường không áp dụng cứng nhắc theo khối lớp mà căn cứ chiều cao thực tế của từng em.

"Cùng một độ tuổi nhưng có những em phát triển rất lớn, cao, không thể nào cho các em ngồi cùng kích cỡ bàn dành cho lớp 1, lớp 2 được. Chúng tôi chấp nhận việc trong một lớp sẽ có nhiều kích cỡ bàn ghế khác nhau, chuyển bàn ghế lớn hơn để các em ngồi phù hợp với chiều cao của mình", cô Hà nói.

Theo cô Hà, điều kiện dinh dưỡng hiện nay giúp trẻ phát triển thể chất tốt hơn trước. Vì vậy, bàn ghế trường học cũng cần được tính toán lại để phù hợp với học sinh có chiều cao lớn hơn. Cô mong những mẫu bàn ghế trong tương lai được thiết kế phù hợp hơn với sự phát triển thể chất của học sinh.

"Dự phòng" bàn ghế cho học sinh cao nhanh

Tại Trường THCS Tây Sơn, Đà Nẵng, thầy Trần Ngọc Út, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết một số học sinh lớp 7, lớp 8 đã cao 1m70-1m80.

Học sinh có thể tăng chiều cao khá nhanh chỉ sau một học kỳ. Vì vậy, trường đề nghị giáo viên chủ nhiệm chủ động sắp xếp bàn ghế, chỗ ngồi phù hợp với những học sinh cao hơn.

Nhà trường cũng giữ một số bộ bàn ghế dự phòng để có thể thay đổi khi cần.

Tại Hà Nội, một hiệu trưởng trường THCS ở phường Đống Đa cho biết cơ sở vật chất tại trường thường xuyên được cải tạo, nâng cấp nên khi thay mới, bàn ghế được thực hiện theo quy chuẩn, nhất là ở bậc THCS.

"Ngoài bàn ghế trong lớp, trường tôi cũng chủ động thay ghế nhựa thấp dùng khi học sinh tập trung, chào cờ ngoài trời vì ngồi thấp có thể ảnh hưởng đến cột sống. Từ năm ngoái, nhà trường bắt đầu thay ghế nhựa bằng ghế inox có chiều cao phù hợp với học sinh", vị hiệu trưởng thông tin.

Tuổi đời trường học cũng ảnh hưởng chuyện bàn ghế

Tại Đà Nẵng, câu chuyện bàn ghế gắn với cả tuổi đời trường học, diện tích phòng và sĩ số lớp.

Trường THPT Hòa Vang, phường Cẩm Lệ, được thành lập từ năm 1961. Sau hai lần mở rộng đường, trường hiện có tổng diện tích khoảng 3.400m², sân chơi khoảng 1.000m². Các phòng học được xây dựng theo tiêu chuẩn cũ, diện tích khoảng 45-50m² nhưng có lớp 43-52 học sinh. Một số phòng học bộ môn còn hạn chế, phải sử dụng cho nhiều môn.

Trường nhỏ, phòng học bé, trong khi thể trạng học trò ngày càng cao lớn, ảnh hưởng ít nhiều đến không gian học tập, vận động và tư thế ngồi của học sinh.

• Bàn ghế trường học 'đóng khung' một cỡ, cao 1m85 vẫn ngồi bàn như bạn 1m55

Tại Trường THCS Nguyễn Đình Chiểu, phường An Khê, trường vừa bổ sung thêm hai lớp. Cơ sở cũ trên đường Trường Chinh được xây dựng gần 30 năm, phòng học khoảng 50m², sĩ số trung bình 41-42 học sinh/lớp nên không gian học tập khá chật hẹp.

Tại Trường THPT Phan Thành Tài, nhiều năm qua vẫn còn kiểu bàn liền ghế gây bất tiện trong học tập. Loại bàn ghế "đóng khung" theo thể trạng học sinh khiến một học trò có thể trạng cao lớn không thoải mái trong quá trình học tập. Trường cũ, diện tích phòng cũng rơi vào tầm 45-50m2, gây bất tiện đáng kể cho thầy trò.

Vừa qua, trường đã được đầu tư xây mới hoàn toàn. Thầy Nguyễn Phước - Hiệu trưởng nhà trường - cho biết dự kiến trong vài tuần nữa học sinh sẽ được học tập trong không gian mới.

"Phòng học mới đi kèm với bàn ghế mới nên sẽ đáp ứng được các tiêu chuẩn mới đây. Đây là điều mà thầy và trò mong ước bấy lâu. Không những phòng học rộng, bàn ghế phù hợp hơn với thể trạng mỗi em mà trường mới cũng tăng cường khả năng chống chịu thiên tai, nhất là khi trường nằm trong vùng thường xuyên bị ngập lụt" - thầy Phước nói.

Các nước bố trí bàn ghế học sinh ra sao?

Bàn học cao ngang khuỷu tay, nhiều cỡ bàn ghế cho những vóc dáng khác nhau, lớp học có thể thay đổi cách sắp xếp theo từng giờ học... là những cách một số nước đang dùng để không gian học phù hợp hơn với học sinh.

Singapore tính từ cơ thể và cách học của trẻ

Tiến sĩ Đinh Hoàng Hà - giám đốc Hanbridge Institute (Singapore) tại Việt Nam - cho biết bàn ghế học sinh tại Singapore thường được thiết kế theo hướng công thái học, dựa trên đặc điểm cơ thể người sử dụng.

HealthHub, cổng thông tin sức khỏe của Singapore, khuyến nghị bàn học của trẻ nên cao ngang khuỷu tay. Do trẻ liên tục phát triển, độ cao bàn cũng cần điều chỉnh theo. Khi sử dụng thiết bị điện tử, màn hình nên ngang hoặc hơi thấp hơn tầm mắt; ghế cần giúp cột sống giữ được đường cong tự nhiên.

Theo ông Hà, bàn quá thấp khiến trẻ phải cúi thường xuyên, còn bàn quá cao có thể khiến vai và tay ở tư thế thiếu tự nhiên. Vì vậy, chỗ ngồi cũng cần thay đổi khi cơ thể trẻ lớn lên.

Không gian lớp học tại Singapore cũng được bố trí linh hoạt theo từng hoạt động. Bàn ghế dễ di chuyển giúp giáo viên chuyển từ học cả lớp sang thảo luận nhóm, trình bày mà không bị giới hạn bởi một cách xếp bàn cố định.

Nhật Bản tính cả chiều cao và tầm vận động

Ở Nhật Bản, kích thước cơ thể học sinh được đưa vào hướng dẫn thiết kế và bố trí trường học.

Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (MEXT) yêu cầu khi thiết kế trường tiểu học phải tính đến kích thước cơ thể và phạm vi vận động của trẻ, trong đó lưu ý sự khác biệt về thể trạng giữa học sinh đầu cấp và cuối cấp.

Theo hướng dẫn này, bàn, ghế và nội thất phải an toàn, đủ bền và có kích thước phù hợp với cơ thể trẻ. Không gian cũng cần đáp ứng nhiều hình thức học như học cả lớp, học nhóm và học cá nhân.

Nhật Bản còn có tiêu chuẩn JIS S 1021 dành cho bàn ghế trong không gian học tập từ tiểu học đến THPT. Phiên bản năm 2011 được xác nhận lại vào năm 2021 và hiện vẫn còn hiệu lực.

Anh chia bàn ghế thành nhiều cỡ

Tại Anh, Bộ Giáo dục yêu cầu bàn ghế trong các dự án áp dụng tiêu chuẩn thiết kế của Bộ phải đáp ứng BS EN 1729 - bộ tiêu chuẩn dành cho bàn ghế tại cơ sở giáo dục.

Bàn ghế được chia thành nhiều cỡ, từ cỡ 1 cho trẻ nhà trẻ đến cỡ 5 và 6 dành cho học sinh trung học, nhóm trên 16 tuổi và sinh viên cao đẳng. Việc chọn cỡ không chỉ dựa vào tuổi hay cấp học mà còn liên quan đến số đo cơ thể.

Theo hướng dẫn của chính quyền Lincolnshire, chiều cao ghế được xác định dựa trên khoảng cách từ sàn đến mặt sau đầu gối khi ngồi, còn chiều cao mặt bàn liên quan đến vị trí khuỷu tay. Vì vậy, hai học sinh cùng tuổi vẫn có thể cần cỡ bàn ghế khác nhau nếu vóc dáng chênh lệch.

Trong hướng dẫn về trường học hòa nhập công bố tháng 6-2026, Bộ Giáo dục Anh khuyến nghị sử dụng bàn có thể điều chỉnh độ cao, nhiều mức mặt bàn và nhiều loại chỗ ngồi để đáp ứng sự khác biệt về thể chất trong cùng lớp học.

Cao trên 1,75m, nhiều học sinh vẫn phải ngồi một cỡ bàn ghế với cả lớp. Bộ GD-ĐT thống kê gần 125.000 em cao trên mức này, có bàn ghế hơn 20 năm chưa thay.