Hôm nay bắt đầu công bố giải Nobel, liệu ông Trump còn cơ hội?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Tuần lễ vinh danh các giải Nobel 2026 sẽ bắt đầu vào chiều nay với giải thưởng cho lĩnh vực Y - Sinh.

Giải Nobel được nhà khoa học người Thụy Điển Alfred Nobel (1833 - 1896) lập ra nhằm vinh danh các cá nhân có đóng góp vĩ đại cho nhân loại.

Nổi tiếng với phát minh ra thuốc nổ, ông Nobel còn là doanh nhân, nhà thơ và nhà ngôn ngữ học, có thể nói tiếng Anh, Đức, Nga và Pháp ở tuổi 17. Ông dành phần lớn sự nghiệp để phát triển công nghệ vũ khí và làm giàu từ đó.

Trong di chúc của mình, nhà khoa học dành phần lớn tài sản để trao giải cho "những người mang lại lợi ích lớn nhất cho nhân loại trong năm trước đó". Giải Nobel chính thức được trao từ năm 1901 và đến nay có 6 hạng mục: Y - Sinh, Vật lý, Hóa học, Văn chương, Hòa bình và Kinh tế.

Ông Alfred Nobel chọn Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển trao giải Vật lý và Hóa học, Viện Hàn lâm Thụy Điển trao giải Văn chương, Viện Karolinska (một đại học y của Thụy Điển) trao giải Y - Sinh và Quốc hội Na Uy trao giải Hòa bình.

Năm 1968, nhân kỷ niệm 300 năm thành lập, Ngân hàng Trung ương Thụy Điển thành lập Giải thưởng Khoa học Kinh tế để tưởng nhớ Alfred Nobel với sự quyên góp từ Quỹ Nobel. Giải thưởng này được Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển trao với các nguyên tắc như các giải kia.

Người thắng từng giải (cá nhân hoặc tập thể) sẽ chia nhau khoản tiền thưởng 12 triệu krona (khoảng 1,21 triệu USD), bằng chứng nhận và huy chương.

Lễ trao giải sẽ diễn ra vào ngày 10.12 hằng năm, kỷ niệm ngày mất của ông Alfred Nobel. Giải Nobel Hòa bình được Chủ tịch Ủy ban Nobel Na Uy trao tại thủ đô Oslo. Các giải còn lại do Quốc vương Thụy Điển trao tại Nhà hát Stockholm.

Tâm điểm chú ý

Năm nay, giải Nobel Hòa bình tiếp tục là tâm điểm chú ý với việc các cuộc xung đột đang diễn ra căng thẳng tại nhiều khu vực trên thế giới.

Theo AFP, một số chuyên gia dự đoán rằng hội đồng bình chọn có thể chọn một người được ủng hộ rộng rãi sau khi việc trao giải cho nhân vật đối lập Maria Corina Machado (người Venezuela) hồi năm ngoái gây nhiều tranh cãi.

"Luôn có rất nhiều hoạt động vận động hành lang, và cuối cùng có lẽ cũng có những nỗ lực gây áp lực lên ủy ban. Chúng tôi đã quá quen với chuyện đó", Thư ký Ủy ban Nobel Na Uy Kristian Berg Harpviken nói với AFP.

Năm ngoái, trước khi giải được công bố, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng ông xứng đáng được ghi nhận - theo lời ông - nhờ nỗ lực hòa giải nhiều cuộc xung đột. Sau đó, ông chỉ trích Na Uy vì không trao giải cho ông. Bà Machado cuối cùng tặng nhà lãnh đạo chiếc huy chương trong một sự kiện tại Nhà Trắng vào đầu năm nay.

Ông Haakon Gjerloew, quyền Giám đốc Viện Nghiên cứu Hòa bình Oslo, cho biết ông Trump đã nhận được đề cử từ các nhà lãnh đạo Campuchia, Israel và Pakistan, nhưng cơ hội của Tổng thống Mỹ là "khá thấp".

Theo ông Gjerloew, ủy ban gồm 5 thành viên sẽ cân nhắc kỹ lưỡng việc lựa chọn người có thể chịu được áp lực từ ông Trump trong năm nay. "Tôi nghĩ những sự kiện năm ngoái xung quanh giải Nobel Hòa bình, việc bà Maria Corina Machado trao giải cho ông Trump sau đó, sẽ ảnh hưởng đến một số cân nhắc của họ", ông Gjerloew nói với Reuters.

Hãng tin dẫn nhận định chung của các chuyên gia cho rằng ông Trump sẽ không được trao giải năm nay bởi ông đã mở cuộc xung đột với Iran.

Mùa giải Nobel 2026 chính thức khởi động từ chiều nay với hạng mục Y - Sinh, mở màn cho chuỗi vinh danh các cá nhân có đóng góp vĩ đại nhất cho nhân loại. Được sáng lập từ năm 1901 theo di chúc của nhà khoa học Alfred Nobel, giải thưởng hiện trao ở 6 lĩnh vực gồm Y - Sinh, Vật lý, Hóa học, Văn chương, Hòa bình và Kinh tế. Mỗi giải thưởng đi kèm phần thưởng trị giá 12 triệu krona Thụy Điển, cùng giấy chứng nhận và huy chương cao quý sẽ được trao vào ngày 10 tháng 12 tới. Trong số các danh hiệu, Nobel Hòa bình tiếp tục nhận được sự quan tâm lớn nhất từ dư luận quốc tế giữa bối cảnh địa chính trị nhiều biến động. Sau tranh cãi từ việc trao giải cho nhà hoạt động đối lập Venezuela Maria Corina Machado vào năm ngoái, giới quan sát nhận định hội đồng bình chọn đang tìm kiếm một phương án có mức độ đồng thuận cao hơn. Các thành viên thuộc Ủy ban Nobel Na Uy cũng thừa nhận thường xuyên đối mặt với những nỗ lực vận động hành lang và áp lực chính trị gay gắt từ bên ngoài. Tổng thống Mỹ Donald Trump năm nay tiếp tục nhận được đề cử từ các nhà lãnh đạo Campuchia, Israel và Pakistan nhờ những đóng góp hòa giải xung đột. Dù từng lên tiếng đòi hỏi sự ghi nhận và nhận lại huy chương tượng trưng từ bà Machado tại Nhà Trắng hồi đầu năm, cơ hội chiến thắng của ông Trump vẫn được đánh giá ở mức khá thấp. Giới chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Oslo nhận định ủy ban 5 thành viên sẽ cân nhắc kỹ lưỡng nhằm đưa ra lựa chọn đủ bản lĩnh trước mọi sức ép.