Hơn 100 người dân vùng đệm Vườn quốc gia Tràm Chim tập làm du lịch trải nghiệm

Nguồn ảnh: Tuổi Trẻ

Hơn 100 nông dân vùng đệm Vườn quốc gia Tràm Chim, tỉnh Đồng Tháp đã được tập huấn kỹ năng làm du lịch trải nghiệm, kỹ thuật khai thác và bảo tồn nguồn lợi thủy sản, nâng cao năng lực số và hỗ trợ mô hình sinh kế phù hợp.

Chiều 21-9, Hội Nông dân tỉnh Đồng Tháp tổng kết dự án Nâng cao nhận thức phát triển du lịch trải nghiệm cho các hộ dân tại vùng đệm Vườn quốc gia Tràm Chim, sau một năm triển khai thực hiện.

Theo đó từ tháng 9-2025 đến nay, Hội Nông dân tỉnh Đồng Tháp phối hợp với các đơn vị hỗ trợ cho người dân vùng đệm Vườn quốc gia Tràm Chim thực hiện các sinh kế phù hợp; tập trung hỗ trợ các hộ gia đình tại 4 xã: Tràm Chim, Tam Nông, Phú Thọ và An Hòa.

Tiêu biểu có các mô hình nuôi cá linh; chất chà chuột; chất chà cá kết hợp khai thác thủy sản. Người dân được hỗ trợ 100% kinh phí mua ngư cụ (câu, lưới, lợp, lờ...) và thức ăn, men vi sinh khoáng chất.

Qua chương trình, đã tập huấn cho hơn 100 nông dân kỹ năng làm du lịch trải nghiệm, kỹ thuật khai thác và bảo tồn nguồn lợi thủy sản, nâng cao năng lực số và hỗ trợ kinh phí thực hiện các mô hình sinh kế phù hợp.

Ngoài ra chương trình còn thu hút nhiều lượt du khách tham gia trải nghiệm, tạo thêm thu nhập cho người dân.

Dự án do Quỹ Môi trường toàn cầu, Chương trình tài trợ các dự án nhỏ - Chương trình phát triển Liên hợp quốc thực hiện, với sự tài trợ từ Quỹ Đa dạng sinh học Nhật Bản trong bối cảnh Vườn quốc gia Tràm Chim đối mặt với tình trạng suy giảm sự đa dạng sinh học của các nhóm loài như lưỡng cư, bò sát, thú, cá và chim... Nguyên nhân là do hoạt động săn bắt trái phép và quá trình kiểm soát chế độ thủy văn bằng hệ thống đê bao khép kín.

Theo một kết quả khảo sát năm 2022, có 87% người dân được khảo sát đánh giá sản lượng thủy sản hiện nay đã bị giảm từ 50% - 80% và 13% nhận xét sản lượng giảm trên 80%. Trong đó 90% người được khảo sát cho rằng nguyên nhân do lượng nước ít vào mùa lũ; đánh bắt bằng xung điện.

Ngoài ra, việc khai thác quá mức nguồn lợi thủy sản đã làm nguồn lợi thủy sản bên ngoài Vườn quốc gia Tràm Chim suy giảm nghiêm trọng.

PGS.TS Nguyễn Chu Hồi - Trưởng Ban Chương trình Phát triển Liên hợp quốc - Chương trình tài trợ các dự án nhỏ của Quỹ Môi trường toàn cầu - cho rằng phát triển sinh kế gắn với bảo vệ nguồn lợi thủy sản đem lại lợi ích kép, cho nên cơ chế phối hợp rất quan trọng, nếu không cẩn thận sẽ dễ mang tính hình thức.

"Nhìn từ góc độ du lịch, dự án này tạo hiệu quả du lịch ra sao, về hiệu quả kinh tế người dân được thụ hưởng như thế nào? Cần có đánh giá các kết quả cụ thể để thu hút nhà đầu tư cho giai đoạn tiếp theo.

Bên cạnh đó chúng ta cần đánh giá kỹ tính ổn định và duy trì kết quả, những tác động tích cực đến hệ sinh thái, sau đó ra được một mô hình chung nhằm thúc đẩy các bên cùng bắt tay tạo ra mô hình sinh kế bền vững.

Tôi nghĩ rằng nếu dự án hoàn thành được tất cả các mục tiêu, đưa ra được các đánh giá tác động tích cực, có thể đề xuất thêm giai đoạn tới", ông Hồi nói.

Mùa nước nổi về Tràm Chim dỡ chà, hái rau rừng, ăn cá linh

Theo mùa nước nổi về Vườn quốc gia Tràm Chim, tỉnh Đồng Tháp, du khách được trải nghiệm nhiều hoạt động như giăng lưới, dỡ chà chuột, dỡ chà cá, hái rau, ngồi xuồng ngắm rừng tràm... và thưởng thức các món ăn đặc sản.

Hội Nông dân tỉnh Đồng Tháp vừa phối hợp cùng Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) và Quỹ Môi trường Toàn cầu (GEF) tổng kết dự án chuyển đổi sinh kế cho người dân vùng đệm Vườn quốc gia Tràm Chim. Chương trình đã trang bị kỹ năng làm du lịch trải nghiệm, công nghệ số và kỹ thuật bảo tồn nguồn lợi thủy sản cho hơn 100 hộ dân tại các xã Tràm Chim, Tam Nông, Phú Thọ và An Hòa. Nhờ kinh phí hỗ trợ 100% về ngư cụ lẫn vật tư sản xuất, các mô hình nuôi cá linh hay chất chà khai thác tự nhiên bước đầu giúp cộng đồng gia tăng thu nhập. Dự án được tài trợ bởi Quỹ Đa dạng sinh học Nhật Bản trong bối cảnh hệ sinh thái Tràm Chim đối mặt rủi ro suy giảm nghiêm trọng. Khảo sát năm 2022 cho thấy 87% người dân địa phương nhận định sản lượng cá tự nhiên giảm tới 50% đến 80% do việc đánh bắt tận diệt và chế độ thủy văn bị kiểm soát khép kín. Việc thu hút du khách tham gia dỡ lợp, trải nghiệm đời sống sông nước được kỳ vọng sẽ làm giảm áp lực khai thác trái phép lên vùng lõi bảo tồn. Đánh giá về tính lâu dài, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi nhấn mạnh phát triển sinh kế bền vững gắn liền bảo vệ môi trường là bài toán mang lại lợi ích kép nhưng cần tránh cơ chế phối hợp hình thức. Chuyên gia khuyến nghị địa phương cần kiểm chứng cụ thể hiệu quả kinh tế của từng hộ dân và mức độ phục hồi sinh thái để xây dựng mô hình chuẩn hóa. Đây sẽ là căn cứ quan trọng nhằm tiếp tục thu hút nguồn vốn đầu tư và duy trì kết quả ổn định cho các giai đoạn tiếp theo.