Saemaul Undong (Làng mới) là phong trào được khởi xướng tại vùng nông thôn Hàn Quốc từ năm 1970 nhằm xóa đói giảm nghèo, thu hẹp chênh lệch phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Dựa trên 3 trụ cột tinh thần Cần cù - Tự lực - Hợp tác, người dân tự quyết mô hình phát triển kinh tế, xây dựng hạ tầng… qua nguồn nguyên vật liệu thô được cung cấp. Qua đó, bộ mặt nông thôn Hàn Quốc thay đổi sau vài năm và phong trào dần lan tỏa sang khu vực Đông Nam Á, châu Phi và Mỹ Latinh.
Tại Việt Nam, mô hình Saemaul Undong lần đầu được triển khai tại thôn Rừng Vần (Thái Nguyên) vào năm 2005. Sau đó, nhiều địa phương khác cũng tiến hành thí điểm như Bắc Ninh, Huế, Hậu Giang (cũ)...
Diễn đàn tổng kết thành tựu mô hình Saemaul tại Việt Nam và đề ra các định hướng mới
ẢNH: PHÁT PHẠM
Khách tham dự trải nghiệm sản phẩm từ các hợp tác xã, hội nông dân Saemaul
ẢNH: PHÁT PHẠM
Đi cùng nhau để tạo ra giá trị lớn hơn
Tại sự kiện, ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ NN-PTNT, cho rằng trong bối cảnh hiện nay, mỗi nông dân, mỗi nông hộ là một phần của vòng tròn kinh tế toàn cầu. Vì thế, phong trào Saemaul Undong cũng cần có sự chuyển biến về vai trò từ kết nối những người cùng làng sang kết nối cộng đồng với tri thức, công nghệ, thị trường và kinh tế toàn cầu.
Ngoài ra, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội đặt vấn đề về chuyển đổi trọng tâm giá trị trong kinh tế nông thôn. Ông cho rằng cần chuyển từ "làm sao sản xuất nhiều hơn" sang "làm sao tạo ra nhiều giá trị hơn", từ "bán sản phẩm ở đâu" sang "mình đứng ở đâu trong chuỗi giá trị đó", và bán được bao nhiêu sang giá trị được chia sẻ như thế nào.
Để làm được điều đó, theo ông hệ sinh thái bền vững là điều cấp thiết, với đơn vị nhỏ nhất là mỗi ngôi làng. Trong đó, nông dân làm ra nguyên liệu, doanh nghiệp kết nối thị trường, nhà khoa học cung cấp tri thức, các trường đại học đào tạo con người...
Ông Lê Minh Hoan phát biểu tại diễn đàn
ẢNH: PHÁT PHẠM
Từ những yếu tố trên, ông đúc kết cần thực hiện 5 chuyển đổi lớn. Một, từ hỗ trợ cộng đồng sang trao năng lực cho cộng đồng. Hai, từ tăng sản lượng sang tăng giá trị người dân thực sự thụ hưởng. Ba, từ cung cấp tri thức sang chuyển giao tri thức một chiều cho người dân sang đồng kiến tạo tri thức với cộng đồng. Bốn, từ hợp tác theo dự án riêng lẻ sang hợp tác theo hệ sinh thái bền vững. Năm, từ kết nối sản phẩm sang kết nối giá trị.
"Đi cùng nhau không phải để tất cả trở nên giống nhau. Đi cùng nhau để mỗi bên phát huy điều tốt đẹp nhất của mình và cùng tạo ra một giá trị lớn hơn", ông Lê Minh Hoan nhận định.
Đồng quan điểm, PGS-TS Nguyễn Minh Tâm, Phó giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM, cho rằng các chương trình sắp tới cần kết nối với kinh tế số, logistics, khả năng thích ứng biến đổi khí hậu...
"Khi sinh kế được cải thiện và cơ hội kinh tế được mở rộng, tinh thần cộng đồng mới có thêm nền tảng để phát triển lâu dài", ông Nguyễn Minh Tâm nhấn mạnh.
Mô hình Saemaul tại Việt Nam là một trong những thành tựu của mối quan hệ hữu nghị Việt Nam - Hàn Quốc
ẢNH: PHÁT PHẠM
Mô hình Saemaul đối diện nhiều thách thức
TS Kwak Bu-sung, Trưởng văn phòng đại diện Quỹ Saemaul tại Việt Nam, cho biết sau hơn 20 năm phát triển, phong trào Saemaul đã góp phần thay đổi diện mạo địa phương. Trong đó, có thể kể đến làng Phú Ninh (Thái Nguyên) - với mô hình sản xuất cụm liên kết trà xanh Saemaul; làng Tiền Tiến (Thái Nguyên) - với mô hình điểm du lịch sinh thái và cứ điểm tiêu thụ cụm liên kết trà xanh Saemaul...
Ông Nguyễn Minh Hiền, Giám đốc Hợp tác xã GAP Cù Lao Giêng, đại diện làng Saemaul Bình Phước Xuân (An Giang), chia sẻ kinh tế địa phương có nhiều chuyển biến tích cực sau nhiều năm thí điểm mô hình. Từ quy mô chỉ có 7 thành viên và áp dụng mô hình Saemaul để tăng giá trị xoài địa phương, hiện doanh thu hợp tác xã đạt 10 tỉ đồng. 750 ha đất nhận chứng nhận GAP, hơn 1.000 ha đất được cấp mã số vùng trồng. Nhờ vậy, sản phẩm có tiềm năng chinh phục các thị trường khó tính như Mỹ, New Zealand, Úc...
Ông Nguyễn Minh Hiền - Giám đốc Hợp tác xã Gap Cù Lao Giêng, đại diện làng Saemaul Bình Phước Xuân (An Giang)
ẢNH: PHÁT PHẠM
TS Phạm Thanh Duy, Phó giám đốc Trung tâm Phát triển nông thôn Saemaul Undong, cho biết trong 10 năm (2016 - 2026), trung tâm lập ra 48 đề án phát triển với 15 mô hình, trung tâm hỗ trợ xây dựng cầu cống, đường sá, trường học; phát triển 152 chương trình đào tạo với 180 lớp tập huấn cho người dân, cán bộ địa phương tại Nam Trung bộ và Đồng bằng sông Cửu Long.
TS Kwak Bu-sung chia sẻ thêm trong thời gian tới, mô hình Saemaul tại Việt Nam sẽ được nhân rộng tại nhiều địa phương khác. Bên cạnh đó, mô hình còn có định hướng giao lưu trao đổi sản phẩm giữa Việt Nam và Hàn Quốc, trong đó có việc dán nhãn chứng nhận Saemaul trên sản phẩm.
GS Han Dong-geun nhìn nhận mô hình Saemaul cần có những chuyển đổi thiết thực
ẢNH: PHÁT PHẠM
Tuy vậy, đứng trước bối cảnh mới, phong trào Saemaul Undong tại Việt Nam vẫn không tránh khỏi những thách thức. Ông Han Dong-geun, Giáo sư danh dự khoa Saemaul, Trường đại học Yeungnam (Hàn Quốc), đánh giá trọng tâm của phong trào cần chuyển từ xóa đói giảm nghèo là chính sang giảm thiểu bất bình đẳng xã hội, nâng cao tinh thần cộng đồng trong thời buổi công nghệ...
Ông cho rằng mô hình Saemaul cần gắn với mục tiêu giáo dục suốt đời, ứng phó vấn đề già hóa dân số và các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hiệp Quốc. Do đó, giải pháp chính là nâng cao năng lực số, năng lực kỹ thuật cho người cao tuổi, đào tạo nhân tài thực chất, mở rộng khả năng tham gia xã hội của người trẻ.