Nhiều cựu lãnh đạo Khánh Hòa đã bị xét xử trong quá trình triển khai dự án sinh thái trên núi Chín Khúc - Ảnh: TRUNG THÀNH
Nghị quyết hướng dẫn việc áp dụng Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về đất đai tại các dự án, công trình nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, vì mục đích bảo đảm quốc phòng, an ninh và không tham nhũng xảy ra trước 1-8-2024; đồng thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.
Miễn trách nhiệm hình sự tại tòa khi đủ căn cứ
Theo Nghị quyết 29, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng không truy cứu trách nhiệm hình sự trong trường hợp không gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước, đồng thời phải đáp ứng đủ các điều kiện gồm: không tham nhũng; vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, vì mục đích bảo đảm quốc phòng, an ninh; dự án, công trình đã hoàn thành, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước và không có khiếu nại, tố cáo hoặc có khiếu nại, tố cáo nhưng đã giải quyết dứt điểm các khiếu nại, tố cáo liên quan theo quy định.
Trường hợp có gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước thì phải bảo đảm các điều kiện nêu trên và đã khắc phục toàn bộ hậu quả.
Đáng chú ý, trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, các cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng miễn trách nhiệm hình sự đối với các trường hợp không truy cứu trách nhiệm hình sự nêu trên.
Hướng dẫn nội dung này, theo Hội đồng Thẩm phán, tại phiên tòa nếu xét thấy bị cáo có đủ căn cứ thuộc các trường hợp được không truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự nêu trên, hội đồng xét xử xem xét, quyết định miễn trách nhiệm hình sự đối với bị cáo.
Đối với việc đình chỉ vụ án hoặc đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo, tòa án căn cứ vào các văn bản, tài liệu của Chính phủ, các bộ, ngành, cơ quan trung ương, cấp tỉnh, cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền khác để xác định vụ án, vụ việc vi phạm pháp luật về đất đai nhưng không tham nhũng xảy ra trước ngày 1-8-2024.
Tòa án cũng xem xét các tài liệu xác định hành vi vi phạm có gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước hay không, nếu có phải xác định cụ thể hậu quả thiệt hại.
Trường hợp có mâu thuẫn hoặc chưa rõ về hậu quả thiệt hại giữa các cơ quan có thẩm quyền với cơ quan tiến hành tố tụng, tòa án căn cứ kết luận của cơ quan tiến hành tố tụng hoặc, nếu cần thiết, yêu cầu định giá tài sản theo quy định.
Ngoài ra, các tài liệu xác định dự án, công trình vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước và mức độ khắc phục hậu quả thiệt hại cũng được tòa án xem xét.
Có thể hoãn phiên tòa tối đa 30 ngày để khắc phục hậu quả
Một điểm đáng chú ý là trong giai đoạn xét xử, nếu bị cáo có đủ căn cứ để xác định thuộc trường hợp được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự theo Nghị quyết 29, thì tại phiên tòa, căn cứ khả năng khắc phục hậu quả thiệt hại và đề nghị của bị cáo, hội đồng xét xử có thể hoãn phiên tòa trong thời hạn không quá 30 ngày nếu có căn cứ xác định trong thời hạn này bị cáo hoặc tổ chức, cá nhân liên quan có thể khắc phục được hậu quả thiệt hại.
Nếu xét thấy bị cáo, tổ chức, cá nhân liên quan không có khả năng khắc phục hậu quả trong thời hạn trên nhưng vẫn thuộc trường hợp được áp dụng cơ chế theo nghị quyết, tòa án có thể tạm đình chỉ vụ án hoặc tạm đình chỉ vụ án đối với bị cáo.
Nghị quyết cũng yêu cầu trường hợp đề nghị tạm đình chỉ hoặc hoãn phiên tòa phải có các tài liệu, chứng cứ liên quan.
Trong đó, bị can, bị cáo hoặc tổ chức, cá nhân liên quan phải giải trình về nguyên nhân khách quan khiến chưa khắc phục được hậu quả, đồng thời chứng minh vẫn có khả năng, phương án khắc phục.
Bên cạnh đó, phải có bản cam kết khắc phục hậu quả, kèm tài liệu, chứng cứ chứng minh khả năng khắc phục, phương án, lộ trình, biện pháp và thời hạn hoàn thành việc khắc phục.
Từ đó, nghị quyết cũng đưa ra những quy định về việc giảm mức hình phạt sẽ gắn với tỉ lệ khắc phục hậu quả.
Bộ Công an đề xuất bổ sung quy định tạm hoãn, miễn trách nhiệm hình sựTại dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi, Bộ Công an đề xuất bổ sung các quy định liên quan tạm hoãn, miễn trách nhiệm hình sự.