TS Lê Bá Khánh Trình sinh năm 1962 tại Huế, được biết đến với biệt danh “Huyền thoại vàng" của toán học Việt Nam.
Tại kỳ thi Olympic Toán học quốc tế (IMO) năm 1979 ở Anh, ông đoạt Huy chương Vàng với số điểm tuyệt đối 40/40, đồng thời đoạt giải đặc biệt với lời giải độc đáo. Tính đến nay, ông là học sinh Việt Nam duy nhất đoạt giải đặc biệt trong một kỳ thi toán quốc tế.
Hoàn thành chương trình thạc sĩ, tiến sĩ ở nước ngoài, ông về nước giảng dạy tại khoa Toán - Tin, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Trường Phổ thông Năng khiếu (Đại học Quốc gia TPHCM).
Trong nhiều năm liền, TS Lê Bá Khánh Trình là người dẫn dắt, bồi dưỡng đội tuyển học sinh Việt Nam tham dự các kỳ thi Olympic Toán quốc tế.
Từng “kinh” qua hàng trăm cuộc thi, chia sẻ với phóng viên Báo Dân trí, ông cho rằng bất kỳ một một kỳ thi nào, nếu được tổ chức với mục tiêu phù hợp sẽ là cơ hội để học sinh giao lưu, cọ xát và nhìn lại năng lực của bản thân.
Thưa TS Lê Bá Khánh Trình, theo ông, giá trị lớn nhất của một kỳ thi đối với học sinh là gì, nếu không chỉ nhìn vào kết quả hay thứ hạng?
- Giá trị của các kỳ thi không chỉ nằm ở kết quả hay thứ hạng. Điều quan trọng hơn là thông qua những cuộc thi, học sinh có cơ hội được thử sức với những bài toán, câu hỏi khác nhau, từ đó nhận ra mình đang ở đâu so với những người cùng sở thích, cùng năng lực.
Cho các em điều kiện giao lưu, biết sức mình ở đâu, rồi có cảm hứng qua những câu hỏi, những bài toán của kỳ thi, cảm hứng để mình học tập thêm, nâng cao kinh nghiệm.
Với những học sinh yêu thích Toán học, việc được tiếp cận những bài toán có cách đặt vấn đề mới cũng có thể mở ra một hướng suy nghĩ khác, thay vì chỉ học và làm bài theo những dạng quen thuộc. Và tôi nghĩ, những lĩnh vực khác cũng thế, mỗi đề thi có thể có những cái khó, cái hay riêng, rất dễ cuốn hút học sinh.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
TS Lê Bá Khánh Trình - người được ví là “Huyền thoại vàng" của Toán học Việt Nam (Ảnh: Nguyễn Loan).
Ông từng trải qua rất nhiều kỳ thi và dẫn dắt nhiều thế hệ học sinh trong nước đi thi ở đấu trường quốc tế. Theo ông, thi cử có phải là một kỹ năng cần thiết đối với học sinh?
- Hồi còn trẻ tôi và nhóm bạn của mình rất thích đi thi, có kỳ thi nào là tôi tham gia. Tiếc là hồi đó, các kỳ thi không phong phú, đa dạng như bây giờ nên chúng tôi chỉ trông mong có kỳ thi mới để được thử sức mình.
Tôi thích đi thi là vì qua mỗi kỳ thi có thể tự đánh giá lại bản thân, rồi cùng bạn bè ngồi lại bàn đề, cùng rút kinh nghiệm. Cũng nhờ những kỳ thi này mà tôi học được cách tập trung, cách chuẩn bị tâm thế và tâm lý trước mỗi đấu trường mới.
Với tôi, những kỳ thi vì vậy mang lại rất nhiều giá trị hơn là áp lực, kỹ năng thi cử cũng là một kỹ năng cần thiết.
Nhưng càng có nhiều kỳ thi, học sinh càng có thể chịu nhiều áp lực. Theo ông, đâu là ranh giới giữa một kỳ thi để rèn luyện và một kỳ thi tạo áp lực?
- Vấn đề không nằm ở việc có kỳ thi hay không, mà ở cách học sinh nhìn nhận kỳ thi và cách người lớn đặt kỳ vọng vào kết quả. Nếu coi mỗi kỳ thi như một cơ hội để thử sức, giao lưu và rèn luyện, học sinh sẽ ít cảm thấy nặng nề hơn.
Áp lực đôi khi không xuất phát trực tiếp từ đề thi mà đến từ cách học sinh và những người xung quanh nhìn nhận kết quả. Khi thành tích trở thành thước đo quá lớn, một hoạt động vốn nhằm khuyến khích học tập có thể mang thêm nhiều ý nghĩa khác.
Đừng áp lực, hãy để học sinh lựa chọn kỳ thi các em muốn tham gia, trải nghiệm thay vì đưa các kỳ thi vào để xếp hạng, đánh giá thành tích. Nếu làm được điều này, nhiều kỳ thi sẽ là cơ hội cho học sinh và giáo viên cọ xát.
Vậy nếu cần lựa chọn, theo ông nên giữ những kỳ thi nào và giảm bớt những kỳ thi nào?
- Tôi cho rằng khó để đưa ra một danh sách cụ thể, bởi vì mỗi kỳ thi có mục đích và giá trị riêng. Thay vì nhìn đơn thuần vào số lượng, cần xem kỳ thi đó mang lại điều gì cho học sinh.
Những kỳ thi có tính chuyên môn, giúp học sinh rèn luyện kỹ năng, tạo ra sự cạnh tranh công bằng nhưng vẫn khiến học sinh hứng thú… theo tôi là vẫn rất cần thiết.
Nếu học sinh biết tận dụng, những kỳ thi sẽ trở thành cơ hội để mình học hỏi, rèn luyện và vượt qua chính mình, chứ không chỉ là chuyện được một giải thưởng hay có một thứ hạng, đó mới là điều quan trọng khi nhìn vào giá trị của các kỳ thi đối với học sinh.
Xin trân trọng cảm ơn chia sẻ của ông!