Iran bắn hạ hàng loạt UAV Reaper, Mỹ ra quyết định đáng chú ý

Tổn thất gia tăng, phi đội suy giảm

Không quân Mỹ đang đẩy nhanh tiến độ phát triển một mẫu máy bay không người lái (UAV) kế nhiệm MQ-9A Reaper, với mục tiêu giảm chi phí tới mức đủ thấp để có thể chấp nhận tổn thất trong tác chiến sau những thiệt hại đáng kể trong thực chiến với Iran.

Tại Lầu Năm Góc, Trung tướng Christopher Niemi - quan chức phụ trách hiện đại hóa của Không quân, hôm 3/9 cho biết, việc phát triển mẫu UAV kế nhiệm đã được thảo luận khi MQ-9 dần trở nên lạc hậu.

"Mặc dù chúng tôi có rất nhiều MQ-9A, nhưng tốc độ tiêu hao đang ở mức đáng lo ngại", ông Niemi phát biểu.

Bộ trưởng Không quân Troy Meink đã chỉ đạo việc đẩy nhanh tiến độ phát triển UAV mới, với mục tiêu có 20 chiếc sẵn sàng làm nhiệm vụ vào năm tài chính 2029 thay vì 2031 như ban đầu, tức là sớm hơn khoảng 2 năm, theo Defense Daily.

Vào tháng 5, Trung tướng David Tabor thông báo với Tiểu ban Không quân và Lục quân thuộc Ủy ban Quân vụ Thượng viện rằng quy mô phi đội MQ-9 đã giảm xuống còn khoảng 135 chiếc, thấp hơn 54 chiếc so với mức tối thiểu 189 chiếc theo biểu biên chế mà lực lượng này quy định.

Việc bù đắp UAV cho phi đội gặp nhiều khó khăn do General Atomics đã ngừng sản xuất MQ-9A vào năm 2025. Tướng Tabor cho biết lực lượng này đang tính đến phương án mua bổ sung một số lượng nhỏ khung thân MQ-9A hiện có trong tài khóa 2026. Tuy nhiên, Tướng Niemi khẳng định hôm 3/9 rằng những hạn chế về ngân sách khiến việc mua số lượng lớn MQ-9B Sky Guardian (phiên bản nâng cấp) trở nên bất khả thi.

Một báo cáo cập nhật ngày 13/5 của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội (CRS) xác nhận 24 chiếc Reaper bị mất kể từ khi các hoạt động quân sự chống lại Iran bắt đầu vào tháng 2.

Washington Post đưa tin hôm 13/8, dẫn lời 3 quan chức Mỹ, rằng ít nhất 45 chiếc đã bị bắn hạ hoặc tự rơi, tương đương khoảng 25% tổng số lượng UAV trong phi đội.

Giải pháp chi phí thấp, sản xuất hàng loạt

Vào tháng 5, Tướng Niemi đã ký phê duyệt các yêu cầu kỹ thuật cho một mẫu UAV mới có chi phí thấp hơn, thiết kế dạng mô-đun và có khả năng sản xuất hàng loạt. Chương trình này, mang tên MMA, đã được khởi động dưới hình thức một cuộc thi do Đơn vị Đổi mới Quốc phòng (DIU) tổ chức vào ngày 7/7, với sự hợp tác của Không quân Mỹ.

Thông báo mời thầu (kết thúc vào ngày 23/7) yêu cầu một loại UAV có khả năng thực hiện các nhiệm vụ tương đương dòng Reaper - bao gồm tấn công, tình báo, giám sát và trinh sát (ISR), tác chiến điện tử và chuyển tiếp thông tin liên lạc - với chi phí đủ thấp để có thể chấp nhận tổn thất trong tác chiến. Yêu cầu kỹ thuật bao gồm tải trọng ít nhất 1.270kg và tầm bay chuyển sân một chiều đạt 8.000 hải lý (14.400km).

Tướng Niemi ước tính giá thành của các phương tiện bay MMA chỉ bằng một nửa so với các phương tiện bay CCA, vốn có giá gần 20 triệu USD.

Một người phát ngôn của Không quân Mỹ cho biết các con số này chỉ tính riêng cho phần khung thân, chứ không phải một chiếc UAV đã được trang bị đầy đủ hệ thống tác chiến. Vào tháng 5, ông Niemi từng nói với các thượng nghị sĩ rằng một chiếc Reaper với gói cảm biến đầy đủ có thể có giá lên tới 50 triệu USD. Tại cuộc họp báo ngày 3/9, ông cho biết Không quân Mỹ có thể sẽ triển khai ít nhất 180 chiếc UAV MMA.

Tập trung vào giá trị cốt lõi, công nghệ đã được kiểm chứng

Tướng Niemi lập luận rằng giá trị của chiếc Reaper không nằm ở phần khung thân. "Điều làm nên sự đặc biệt của MQ-9 không liên quan gì đến bản thân chiếc UAV", ông nói, đồng thời nhận định rằng tốc độ, độ cao và tầm bay của nó chỉ là công nghệ đã có từ nhiều thập kỷ trước.

Ông cho biết các phiên bản MMA ban đầu sẽ sử dụng công nghệ đã được kiểm chứng thay vì các hệ thống mới để đảm bảo mức giá thấp như mục tiêu đặt ra. Ông mô tả đó là loại máy bay động cơ tuabin cánh quạt có sải cánh dài, thuộc "lớp có tầm bay 4.000 hải lý (7.200km)" - có tầm bay xa hơn và trọng lượng lớn hơn CCA nhưng tốc độ chậm hơn. Các quan chức không đề cập đến mối liên hệ giữa lớp UAV này với yêu cầu tầm bay chuyển sân 14.400km đã nêu trong thông báo tháng 7.

General Atomics đang chào thầu một thiết kế có tên Wildfire. Người phát ngôn Mark Brinkley chia sẻ với tạp chí Air & Space Forces Magazine rằng mẫu UAV này "đáp ứng mọi mong muốn trong danh sách (MMA) và vượt trội hơn ở hầu hết các tiêu chí", nhưng từ chối tiết lộ thông tin chi tiết về năng lực hay chi phí.

Theo Breaking Defense, Đại tá Todd Dye - quan chức cấp cao phụ trách mảng trang bị thuộc bộ phận tình báo, giám sát và trinh sát tầm trung của Không quân - cho biết, các hợp đồng hoàn thiện ý tưởng cho chương trình MMA dự kiến ​​sẽ được trao trong quý đầu tiên của năm tài chính 2027.