Iran vạch điều kiện chấm dứt xung đột, ông Trump nêu thời điểm dừng chiến

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Iran nêu một loạt điều kiện để khép lại xung đột với Mỹ, trong khi Tổng thống Donald Trump để ngỏ thời điểm kết thúc chiến sự.

Iran vạch điều kiện chấm dứt xung đột, ông Trump nêu thời điểm dừng chiến - 1 — Người dân cầm cờ Iran tại Tehran (Ảnh: Reuters).

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 9/9 tuyên bố cuộc xung đột với Mỹ có thể chấm dứt nếu Washington ngừng đe dọa Iran và đáp ứng các điều kiện của Tehran, bao gồm những vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân của nước này.

“Nếu muốn chấm dứt tình trạng hiện nay, đối phương phải chấm dứt hoàn toàn chiến tranh, không tái diễn các hành động đe dọa, rút quân đội Israel khỏi Lebanon, dỡ bỏ lệnh phong tỏa Yemen”, người phát ngôn của IRGC, ông Hossein Mohebi, cho biết.

Ông Mohebi cũng yêu cầu Mỹ phải “giải phóng 24 tỷ USD tài sản của Iran đang bị đóng băng, cũng như không can thiệp vào năng lực hạt nhân và tên lửa” của Iran.

Ông Mohebi tuyên bố Iran sẽ thiết lập "vùng cấm hàng hải mới", bắt đầu từ thành phố Chabahar, bao trùm một phần vịnh Oman và biển Ả rập, trên tuyến đường dẫn vào eo biển Hormuz. Ông cảnh báo về các biện pháp trừng phạt đối với những tàu thuyền di chuyển qua đây mà không được cấp phép.

Cùng ngày, Tổng thống Donald Trump tuyên bố cuộc chiến Iran sẽ kết thúc ngay sau cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ vào tháng 11, vì Tehran sẽ không còn khả năng cầm cự.

"Tôi nghĩ cuộc chiến sẽ kết thúc ngay sau cuộc bầu cử, vì họ không thể trụ vững thêm được nữa", ông Trump nói với các phóng viên, đồng thời cho rằng Iran có thể sẽ tìm cách can thiệp vào cuộc bầu cử tại Mỹ.

Ông Trump cũng cho biết, mặc dù Mỹ không tìm kiếm một thỏa thuận với Iran, nhưng các cuộc đàm phán "có thể diễn ra".

“Tất cả những gì họ muốn là vũ khí hạt nhân, và nếu họ sở hữu vũ khí hạt nhân, cả thế giới sẽ gặp rắc rối. Chúng ta sẽ bàn về vấn đề hạt nhân... sẽ có nhiều vấn đề khác được đưa ra thảo luận”, ông Trump nói thêm.

Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường thủy huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu, như một phần trong cuộc chiến chống lại Mỹ và Israel. Mỹ đã đáp trả bằng cách áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran.

Việc kiểm soát eo biển Hormuz là vấn đề nổi cộm trong cuộc xung đột Iran, khi Tehran thể hiện rõ ý định quản lý chặt hoạt động lưu thông và thiết lập cơ chế thu phí, bất chấp phản đối gay gắt từ phía Mỹ.

Hồi tháng 6, thông qua nỗ lực trung gian của Pakistan, Mỹ và Iran đã ký kết Biên bản ghi nhớ (MOU) gồm 14 điểm, hướng tới chấm dứt các hành động thù địch, mở lại eo biển Hormuz, nới lỏng một số hạn chế tài chính đối với Iran và tạo nền tảng cho đàm phán về chương trình hạt nhân.

Hai bên đặt ra thời hạn 60 ngày đàm phán để chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, tranh cãi liên quan đến hoạt động và quyền kiểm soát eo biển Hormuz nhanh chóng làm suy yếu MOU. Ngày 8/7, Tổng thống Trump tuyên bố MOU đã “kết thúc”.

Kể từ đó, Mỹ liên tục tiến hành các cuộc tập kích vào Iran, cáo buộc Tehran không tuân thủ thỏa thuận khi tiếp tục tấn công các tàu thương mại qua eo biển Hormuz. Đáp lại, Tehran tấn công các mục tiêu quân sự của Mỹ trong khu vực và các tàu chở dầu.

Washington cũng tìm cách gia tăng sức ép kinh tế với Tehran. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cảnh báo nước này sẽ áp dụng các biện pháp kinh tế “chưa từng thấy” với Iran.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tuần trước tuyên bố Washington sẽ ngừng đàm phán với Iran cho đến khi Tehran chấm dứt các cuộc tấn công vào tàu thương mại quanh khu vực eo biển Hormuz.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei tuần này nhắc lại lập trường rằng, Washington phải chấm dứt các cuộc tấn công quân sự, các đòn trừng phạt kinh tế và phong tỏa hải quân nếu muốn giải quyết xung đột. Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran khẳng định eo biển Hormuz sẽ không mở cửa trở lại cho đến khi Mỹ quay lại thỏa thuận.

Ngày 9/9, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, gọi tắt là IRGC, công bố các điều kiện để chấm dứt xung đột với Mỹ. Theo người phát ngôn Hossein Mohebi, Washington trước hết phải dừng hoàn toàn chiến tranh, chấm dứt mọi hành động đe dọa tái diễn nhằm vào Iran. Tehran đồng thời yêu cầu Israel rút quân khỏi Lebanon, còn Mỹ phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa Yemen như một phần của thỏa thuận chấm dứt xung đột. Iran cũng đòi Mỹ giải phóng 24 tỷ USD tài sản đang bị đóng băng, đồng thời không can thiệp vào năng lực hạt nhân và tên lửa. Ông Hossein Mohebi nhấn mạnh những yêu cầu này liên quan trực tiếp đến an ninh, chủ quyền, năng lực phòng thủ và lợi ích kinh tế của Iran. Tuyên bố của IRGC cho thấy Tehran muốn gắn việc đình chiến với cả vấn đề quân sự, tài chính, hạt nhân và hoạt động của các lực lượng khu vực. Cùng ngày, ông Mohebi tuyên bố Iran sẽ thiết lập một “vùng cấm hàng hải mới”, bắt đầu từ thành phố Chabahar và trải rộng qua khu vực lân cận. Khu vực được nói đến bao gồm một phần vịnh Oman và biển Ả Rập, nằm trên tuyến đường dẫn vào eo biển Hormuz. Iran cảnh báo các tàu thuyền đi qua vùng này mà không được cấp phép có thể phải đối mặt với những biện pháp trừng phạt. Ở phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump nhận định cuộc chiến với Iran sẽ kết thúc ngay sau cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ vào tháng 11. Ông Trump giải thích rằng Tehran sẽ không còn khả năng cầm cự lâu hơn, đồng thời cáo buộc Iran có thể tìm cách can thiệp vào cuộc bầu cử. Tổng thống Mỹ nói Washington không tìm kiếm một thỏa thuận với Tehran, nhưng các cuộc đàm phán giữa hai bên vẫn có thể diễn ra. Ông Trump cho rằng vấn đề hạt nhân sẽ là nội dung trọng tâm, bởi Iran sở hữu vũ khí hạt nhân có thể khiến cả thế giới gặp rắc rối. Theo phát biểu được Dân Trí dẫn lại, các cuộc trao đổi tương lai có thể bao gồm chương trình hạt nhân cùng nhiều vấn đề khác giữa hai nước. Những tuyên bố trái chiều từ Washington và Tehran cho thấy hai bên vẫn khác biệt sâu sắc về điều kiện, phạm vi và mục tiêu của đàm phán. Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng quan trọng, sau khi Iran đóng cửa tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu. Tehran thực hiện động thái này trong khuôn khổ chiến dịch chống Mỹ và Israel, còn Washington đáp trả bằng lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran. Iran cũng thể hiện ý định kiểm soát chặt tàu thuyền qua eo biển, thậm chí xây dựng cơ chế thu phí bất chấp phản đối từ Mỹ. Tháng 6, nỗ lực trung gian của Pakistan giúp Mỹ và Iran ký Biên bản ghi nhớ gồm 14 điểm, hướng tới chấm dứt các hành động thù địch. Văn bản dự kiến mở lại eo biển Hormuz, nới lỏng một số hạn chế tài chính với Iran và tạo nền tảng cho đàm phán về chương trình hạt nhân. Hai bên đặt thời hạn 60 ngày để thương lượng, nhưng bất đồng về hoạt động và quyền kiểm soát eo biển nhanh chóng làm suy yếu thỏa thuận. Ngày 8/7, ông Trump tuyên bố Biên bản ghi nhớ đã “kết thúc”, sau đó Mỹ liên tục tiến hành các cuộc tập kích nhằm vào Iran. Washington cáo buộc Tehran không tuân thủ thỏa thuận vì tiếp tục tấn công tàu thương mại qua Hormuz, trong khi Iran đáp trả bằng các đòn đánh khác. Tehran tấn công mục tiêu quân sự Mỹ trong khu vực và tàu chở dầu, còn Washington tăng sức ép kinh tế, đình chỉ đàm phán và yêu cầu Iran dừng hoạt động quân sự.