Dự Lễ công bố có các đồng chí: Lâm Thị Phương Thanh - Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Nguyễn Thanh Lâm - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam; Nguyễn Huy Dũng - Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Cùng dự, có lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; đại diện các doanh nghiệp, tổ chức, hội, hiệp hội và cơ quan báo chí, truyền thông.
Sự kiện hướng tới tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, nghệ sĩ, nhà khoa học và cộng đồng sáng tạo, thúc đẩy chuyển hóa các giá trị văn hóa thành sản phẩm, dịch vụ có sức cạnh tranh trên thị trường.
Kết nối các chủ thể sáng tạo
Việc công bố Mạng lưới phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam diễn ra trước thềm Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10), trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, gắn bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc với đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ và phát triển kinh tế.
Phát biểu nhân sự kiện, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh vai trò của cộng đồng doanh nhân trong phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế thể thao và kinh tế du lịch.
Theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, sự phát triển của văn hóa gắn bó chặt chẽ với quá trình phát triển đất nước. Trong đó, doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong việc đưa các giá trị văn hóa, tri thức và tài năng sáng tạo vào đời sống, hình thành sản phẩm, dịch vụ có giá trị kinh tế và sức cạnh tranh quốc tế.
Theo định hướng được Bộ trưởng chia sẻ, bản sắc văn hóa Việt Nam cần được xác định là lợi thế trong quá trình phát triển. Từ di sản, văn học, nghệ thuật đến ẩm thực, thời trang, thể thao và du lịch, mỗi lĩnh vực đều có thể mở ra những hướng sáng tạo mới khi được kết nối với công nghệ, năng lực tổ chức sản xuất và thị trường.
Tuy nhiên, quá trình chuyển hóa từ ý tưởng sáng tạo thành sản phẩm có khả năng thương mại hóa vẫn đặt ra nhiều yêu cầu về nguồn lực đầu tư, công nghệ, dữ liệu, bảo hộ quyền tác giả và tổ chức thị trường.
Việc kết nối các chủ thể trong cùng một hệ sinh thái được kỳ vọng góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn này, tạo điều kiện để người sáng tạo tiếp cận nguồn lực, doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội đầu tư, còn các sản phẩm văn hóa có thêm cơ hội đến với công chúng.
Mạng lưới phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam được định hướng hoạt động trên tinh thần hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Theo mô hình "1+1+N", Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, phát triển hạ tầng nền tảng và tạo môi trường thuận lợi; doanh nghiệp tham gia dẫn dắt bằng nguồn lực, công nghệ, năng lực quản trị và khả năng tiếp cận thị trường; cộng đồng đóng góp tri thức, tài năng, bản sắc văn hóa, đồng thời tham gia sáng tạo và thụ hưởng thành quả.
Mạng lưới hướng tới hợp tác thực chất, gắn kết nối với việc giải quyết các vấn đề cụ thể, từ khai thác dữ liệu văn hóa số, phát triển tài sản trí tuệ, bảo vệ bản quyền đến mở rộng thị trường trong nước và quốc tế. Hiệu quả hoạt động vì vậy cần được thể hiện qua những sản phẩm, dịch vụ và mô hình hợp tác có khả năng vận hành trong thực tế.
Bài toán từ hạ tầng đến thương hiệu quốc tế
Cùng với việc ra mắt Mạng lưới, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giới thiệu 16 sáng kiến trọng tâm, tập trung vào những lĩnh vực có khả năng kết nối văn hóa, công nghệ, thể thao và du lịch. Trong nhóm hạ tầng và nền tảng dùng chung, Kho dữ liệu văn hóa số quốc gia hướng tới tập hợp, số hóa, chuẩn hóa và kết nối các nguồn tư liệu văn hóa, tạo điều kiện phục vụ nghiên cứu, giáo dục, sản xuất nội dung và phát triển các ứng dụng công nghệ.
Sàn giao dịch công nghiệp văn hóa được định hướng kết nối người sáng tạo, chủ sở hữu bản quyền, nhà đầu tư và thị trường, hỗ trợ giao dịch, cấp phép và thương mại hóa tài sản trí tuệ.
Ở lĩnh vực điện ảnh và nghệ thuật biểu diễn, phim trường số hướng tới phát triển hạ tầng, công nghệ và công cụ sản xuất hiện đại, có khả năng dùng chung cho nhiều đơn vị. Nền tảng công nghệ điều khiển nghệ thuật biểu diễn tập trung vào việc ứng dụng công nghệ trong tổ chức sân khấu, kết nối âm thanh, ánh sáng, hình ảnh và chuyển động, góp phần phát triển các chương trình nghệ thuật có khả năng biểu diễn thường xuyên.
Các sáng kiến gắn với những dự án như "Thiên Mạc Hùng Ca" và "Kỳ Yến-Bữa tiệc kỳ diệu" được đặt trong định hướng phát triển sản phẩm phái sinh từ văn hóa, kết hợp nghệ thuật trình diễn với trải nghiệm du lịch. Đây cũng là hướng tiếp cận nhằm mở rộng giá trị của một sản phẩm sáng tạo, tạo thêm cơ hội hợp tác giữa các đơn vị nghệ thuật, doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp du lịch.
Trong lĩnh vực âm nhạc, chương trình "Thanh âm Việt Nam" dự kiến phát triển hai chương trình "Giai điệu cuộc sống" và "Cảm hứng bất tận", hướng tới mở rộng hoạt động sáng tạo, biểu diễn và thưởng thức âm nhạc tại 34 tỉnh, thành phố. Trong khi đó, bài toán nhà thi đấu e-Sport đặt mục tiêu phát triển hai địa điểm thi đấu thể thao điện tử tại Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Huế, kết hợp tổ chức giải đấu, đào tạo, sản xuất nội dung và trải nghiệm công nghệ.
Hai dự án trò chơi điện tử "Hào khí Đông A" và "Sơn Hà Dị lục" hướng tới khai thác lịch sử, văn hóa và trí tưởng tượng Việt Nam trong môi trường game hiện đại, với mục tiêu phát hành năm 2027. Nếu được triển khai hiệu quả, các sản phẩm này có thể mở rộng khả năng tiếp cận lịch sử, văn hóa Việt Nam thông qua phương thức tương tác, đồng thời tạo cơ hội phát triển các sản phẩm sáng tạo liên quan.
Ở lĩnh vực du lịch, Vietnam.Travel và Visit Vietnam được định hướng phát triển thành các nền tảng số kết nối du khách với điểm đến, dịch vụ và trải nghiệm văn hóa, ứng dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Mô hình "1+1+34+N" được đặt ra nhằm kết nối các cơ quan ở cấp trung ương, 34 địa phương và doanh nghiệp công nghệ trong hệ sinh thái dữ liệu du lịch quốc gia.
Các bài toán về ẩm thực, xuất bản, thời trang và sản phẩm truyền thống tập trung vào việc phát triển thương hiệu, mở rộng thị trường và tạo thêm giá trị từ nguồn lực văn hóa sẵn có.
Có thể kể tới một số sáng kiến, chương trình, dự án như "Sao Chọn" hướng tới xây dựng hệ thống đánh giá, giới thiệu các địa chỉ ẩm thực Việt Nam dựa trên tiêu chí và trải nghiệm thực tế.
"Hương Phở" đặt mục tiêu phát triển hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm văn hóa gắn với phở Việt Nam; "Hương Trà" hướng tới kết nối vùng nguyên liệu, nghệ nhân, nhà sản xuất và doanh nghiệp, phát triển sản phẩm trà cùng nghệ thuật thưởng trà.
Với sáng kiến "Dáng Việt", áo dài và nghề thủ công truyền thống được đặt trong mối liên kết với thời trang đương đại, hướng tới hình thành các sản phẩm có khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.
"Men Việt" tập trung khai thác tri thức, kỹ nghệ lên men truyền thống, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm rượu Việt Nam.
Trong ngành xuất bản, sáng kiến "Ấn bản riêng-Tái bản theo nhu cầu" hướng tới kết nối nhà xuất bản, cơ sở chế tác và bạn đọc, phát triển dịch vụ cá nhân hóa sách trên cơ sở bảo đảm quyền tác giả và chất lượng xuất bản phẩm. Tủ sách công nghiệp văn hóa được định hướng xây dựng từ sự tham gia đề xuất, lựa chọn của cộng đồng, cung cấp tri thức về sáng tạo, kinh doanh và công nghệ.
Trong lĩnh vực công nghệ, "Bài toán VNSport" hướng tới phát triển nền tảng số kết nối người dân với địa điểm tập luyện, huấn luyện viên, câu lạc bộ và sự kiện thể thao, qua đó mở rộng các dịch vụ liên quan và thúc đẩy kinh tế thể thao.
Các sáng kiến trải rộng từ dữ liệu, công nghệ, hạ tầng sản xuất đến phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Khả năng liên kết giữa các lĩnh vực được kỳ vọng tạo nên giá trị gia tăng: Dữ liệu văn hóa có thể phục vụ điện ảnh, trò chơi điện tử và thiết kế; sản phẩm nghệ thuật có thể kết nối với du lịch; các giá trị ẩm thực, thời trang và thủ công truyền thống có thể mở rộng thị trường thông qua công nghệ và hoạt động xúc tiến thương mại.
Lấy hiệu quả thực tế làm thước đo
Việc ra mắt Mạng lưới và sáng kiến đặt ra yêu cầu chuyển từ định hướng sang tổ chức thực hiện, trong đó vai trò của doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo cần được phát huy thông qua những cơ chế hợp tác cụ thể.
Với từng bài toán, điều quan trọng là xác định rõ nhu cầu, đối tượng sử dụng, nguồn lực thực hiện, quyền và trách nhiệm của các bên, phương thức khai thác tài sản trí tuệ cũng như khả năng duy trì hoạt động sau giai đoạn đầu tư.
Cùng với chủ trương dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước hằng năm cho văn hóa, việc huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư và thúc đẩy hợp tác công-tư có ý nghĩa quan trọng. Tuy nhiên, nguồn lực cần đi cùng cơ chế phân bổ minh bạch, mục tiêu cụ thể và đánh giá hiệu quả trên cơ sở kết quả thực hiện.
Thước đo của quá trình này cần được thể hiện qua khả năng đưa sản phẩm đến với người sử dụng, tạo dựng công chúng, mở rộng thị trường, nâng cao thu nhập cho người sáng tạo và bảo đảm cộng đồng nắm giữ di sản được hưởng lợi từ quá trình khai thác, phát huy giá trị văn hóa.
Việc hình thành Mạng lưới phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam cùng 16 sáng kiến mở ra hướng kết nối các nguồn lực vốn còn phân tán. Từ chủ trương đến kết quả sẽ cần quá trình phối hợp bền bỉ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo.
Khi bản sắc văn hóa được đặt trong mối quan hệ với đổi mới sáng tạo, công nghệ và năng lực tổ chức thị trường, các giá trị văn hóa Việt Nam sẽ có thêm cơ hội phát triển thành sản phẩm có sức cạnh tranh, đóng góp thiết thực cho nền kinh tế và nâng cao vị thế văn hóa đất nước.
MAI LỮ-HIỀN TÂM