Từ phong trào đến cùng kiến tạo giá trị
ĐBSCL đang đứng trước không gian phát triển mới, chuyển dịch từ việc dựa vào tài nguyên bản địa sang mô hình tăng trưởng bằng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và kinh tế xanh. Trong bối cảnh đó, khát vọng khởi nghiệp của thanh niên rất lớn, nhưng để khát vọng ấy không nằm trên giấy là một câu chuyện dài.
Từ thực tiễn công tác Đoàn và phong trào sinh viên tại Trường Đại học Đồng Tháp, bạn Nguyễn Trần Quỳnh Giao (Ủy viên BCH Đoàn trường, Phó Chủ tịch Hội Sinh viên trường) đã có những chia sẻ về khởi nghiệp trong sinh viên.
Theo Quỳnh Giao, khoảng cách giữa nhà trường và thị trường lao động, giữa ý tưởng của thanh niên và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp vẫn còn quá xa.
“Sinh viên không thiếu ý tưởng xuất phát từ chính những vấn đề của quê hương, như nâng cao giá trị nông sản, phát triển du lịch cộng đồng, thương mại điện tử... Tuy nhiên, các bạn lại thiếu cơ hội tiếp cận bài toán thật, dữ liệu thật, khách hàng thật và môi trường vận hành thật”, Quỳnh Giao trăn trở.
Để khơi thông điểm nghẽn này, nữ thủ lĩnh sinh viên đề xuất Thủ tướng quan tâm, cho thí điểm mô hình “Mạng lưới doanh nghiệp đồng hành cùng thanh niên đổi mới sáng tạo” tại một số trường đại học địa phương. Mô hình này chuyển trục từ việc doanh nghiệp hỗ trợ thanh niên (mang tính một chiều) sang doanh nghiệp cùng thanh niên kiến tạo giá trị (hợp tác cùng thắng).
Theo đó, thay vì sinh viên tự tưởng tượng ra dự án, các doanh nghiệp sẽ đặt hàng bằng những bài toán đổi mới sáng tạo thực tế, như: Tối ưu quy trình, phát triển thị trường, hay chuyển đổi số. Sinh viên sẽ tham gia giải quyết dưới sự hướng dẫn của giảng viên và chuyên gia, còn tổ chức Đoàn - Hội sẽ đóng vai trò cầu nối hệ sinh thái.
“Nếu mỗi sinh viên có cơ hội giải quyết ít nhất một bài toán thực tế trước khi tốt nghiệp, chúng ta không chỉ đào tạo ra người tìm việc, mà đang chuẩn bị một thế hệ tạo việc làm, kiến tạo doanh nghiệp và tạo ra giá trị mới cho xã hội", Quỳnh Giao nhấn mạnh.
Để dự án khởi nghiệp không "chết yểu" sau các cuộc thi
Đồng quan điểm về tính thực tiễn, bạn Đặng Hoàng An Khánh (Trường Đại học Đồng Tháp) nhìn nhận, thanh niên ngày nay có lợi thế lớn về công nghệ và tư duy "dám nghĩ, dám làm". Thế nhưng, để đi từ một ý tưởng trên bàn giấy đến một mô hình kinh doanh sống sót được trên thị trường là cả một chặng đường chông gai, thiếu hụt từ vốn, công nghệ đến kinh nghiệm quản trị.
Theo An Khánh, việc hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp cần được thay đổi theo hướng thiết thực hơn, bám sát các Quyết định của Thủ tướng và Nghị quyết của Bộ Chính trị. Cụ thể, cần xây dựng một chương trình đồng hành xuyên suốt từ “Ý tưởng - Ươm tạo - Thị trường - Tăng trưởng - Việc làm”.
“Những dự án tiềm năng cần được hỗ trợ liên tục từ 6 đến 12 tháng để hoàn thiện sản phẩm và thử nghiệm thực tế. Thay vì để các ý tưởng kết thúc hoặc rơi vào quên lãng ngay sau khi lễ trao giải các cuộc thi khép lại”, An Khánh hiến kế.
An Khánh cũng đề xuất hình thành “Mạng lưới cố vấn khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo thanh niên”, kết nối các dự án với chuyên gia quản trị, pháp lý, marketing. Đặc biệt, thước đo hiệu quả của các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp cần được thay đổi. Thay vì đếm số lượng ý tưởng hay bằng khen, cần đo lường bằng số sản phẩm được thương mại hóa, số doanh nghiệp được thành lập và số việc làm thực tế được tạo ra cho xã hội.
Riêng tại ĐBSCL, những dự án khởi nghiệp cần bám sâu vào hơi thở của vùng đất này. Đó là những giải pháp nâng cao giá trị nông sản, logistics, kinh tế xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Thanh niên không nhất thiết phải làm những dự án vĩ mô, mà chỉ cần bắt đầu từ một vấn đề cụ thể của địa phương, được hướng dẫn đúng lúc và có cơ hội thử lửa với thị trường.
“Khi thanh niên được trao cơ hội để bắt đầu, được hướng dẫn đúng lúc và có điều kiện đưa ý tưởng của mình đến với thị trường, sẽ có thêm nhiều dự án có khả năng đi xa hơn. Với sự đồng hành của tổ chức Đoàn, nhà trường, doanh nghiệp và xã hội, tinh thần dám nghĩ, dám làm của thanh niên sẽ được chuyển thành những kết quả thiết thực. Qua đó góp phần tạo thêm động lực cho tăng trưởng và sự phát triển của đất nước”, An Khánh chia sẻ.
Thủ tướng Chính phủ sẽ gặp mặt, đối thoại với thanh niên năm 2026 với chủ đề: “Phát huy vai trò thanh niên Việt Nam trong khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và tạo việc làm”. Chương trình dự kiến sẽ diễn ra vào chiều 15/10, tại Hà Nội.
Tham gia đối thoại có gần 300 đại biểu thanh niên đại diện thanh niên là công chức, viên chức; lực lượng vũ trang; doanh nhân trẻ; công nhân; học sinh, sinh viên; thanh niên nông thôn; thanh niên đô thị; thanh niên dân tộc thiểu số; thanh niên tín đồ tôn giáo; thanh niên khuyết tật.