Từ triệu chứng khàn tiếng phát hiện lỗ thông bất thường trong tim
Bệnh nhân N.T.H. (36 tuổi, Quảng Ninh) đến Bệnh viện đa khoa Medlatec thăm khám do tình trạng khàn tiếng kéo dài khoảng một tháng, mức độ ngày càng tăng.
Qua thăm khám chuyên khoa Tai mũi họng, các bác sĩ phát hiện bệnh nhân bị liệt dây thanh trái. Đây là dấu hiệu bất thường có thể liên quan đến tổn thương dây thần kinh chi phối hoạt động của thanh quản.
Để tìm nguyên nhân, bệnh nhân được chuyển khám chuyên khoa Tim mạch. Qua thăm khám lâm sàng, bác sĩ nghi ngờ người bệnh có dị tật thông liên nhĩ, một dạng bệnh tim bẩm sinh khiến máu lưu thông bất thường giữa hai buồng nhĩ của tim.
Kết quả siêu âm tim xác định bệnh nhân có lỗ thông liên nhĩ thứ phát, đường kính khoảng 12-14mm, tạo luồng thông từ trái sang phải. Tình trạng này khiến các buồng tim bên phải giãn, gốc động mạch phổi giãn và xuất hiện tăng áp lực động mạch phổi mức độ nhẹ.
Đáng chú ý, chính sự giãn rộng của động mạch phổi đã gây chèn ép dây thần kinh thanh quản quặt ngược bên trái, dẫn đến liệt dây thanh và khiến người bệnh bị khàn tiếng kéo dài.
Từ các kết quả thăm khám, bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc hội chứng Ortner do thông liên nhĩ, một biến chứng rất hiếm gặp của bệnh tim bẩm sinh.
Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Quang Minh, Trưởng Chuyên khoa Tim mạch, Bệnh viện đa khoa Medlatec, hội chứng Ortner còn được gọi là hội chứng tim mạch gây khàn tiếng, được bác sĩ Norbert Ortner mô tả lần đầu vào năm 1897.
Hội chứng xảy ra khi dây thần kinh thanh quản quặt ngược bên trái bị chèn ép hoặc kéo căng bởi các cấu trúc tim mạch, mạch máu giãn rộng trong lồng ngực, dẫn đến rối loạn vận động dây thanh.
Về mặt giải phẫu, dây thần kinh thanh quản quặt ngược trái có đường đi đặc biệt. Dây thần kinh này đi xuống lồng ngực, vòng dưới quai động mạch chủ, gần động mạch phổi rồi đi ngược lên cổ để chi phối các cơ thanh quản.
Do đó, khi động mạch phổi hoặc các cấu trúc tim mạch lân cận giãn rộng bất thường, dây thần kinh có nguy cơ bị chèn ép, gây liệt dây thanh và làm thay đổi giọng nói.
Hội chứng Ortner có thể xuất hiện ở người mắc các bệnh lý như phình hoặc bóc tách động mạch chủ, tăng áp động mạch phổi, hẹp van hai lá, suy tim, giãn nhĩ trái hoặc một số bệnh tim bẩm sinh.
Trong đó, thông liên nhĩ gây hội chứng Ortner là tình trạng rất hiếm gặp.
Ở bệnh nhân H., lỗ thông liên nhĩ tồn tại trong thời gian dài khiến máu từ tâm nhĩ trái liên tục chảy sang tâm nhĩ phải, làm tăng lưu lượng máu lên phổi. Theo thời gian, động mạch phổi giãn rộng và chèn ép dây thần kinh thanh quản quặt ngược trái.
Điều đáng chú ý là người bệnh không đến viện vì các triệu chứng tim mạch điển hình mà chỉ có biểu hiện khàn tiếng kéo dài. Nếu chỉ tập trung điều trị triệu chứng ở thanh quản mà không tìm nguyên nhân, bệnh lý tim bẩm sinh có thể tiếp tục tiến triển và gây ra những biến chứng khác.
Khàn tiếng trên hai tuần không rõ nguyên nhân cần được thăm khám
Sau khi hội chẩn chuyên khoa, bệnh nhân H. được chỉ định can thiệp bít lỗ thông liên nhĩ bằng dụng cụ qua đường ống thông nhằm khắc phục luồng thông bất thường giữa hai buồng nhĩ.
Theo bác sĩ Nguyễn Quang Minh, điều trị nguyên nhân tim mạch có vai trò quan trọng trong việc giảm chèn ép dây thần kinh và tạo điều kiện phục hồi chức năng dây thanh.
Khả năng hồi phục giọng nói phụ thuộc vào thời gian xuất hiện triệu chứng, mức độ tổn thương dây thần kinh cũng như hiệu quả điều trị bệnh lý tim mạch.
Với những trường hợp liệt dây thanh mới xuất hiện, được phát hiện và can thiệp sớm, việc cải thiện tình trạng giãn động mạch phổi có thể giúp giảm áp lực chèn ép lên dây thần kinh, tăng khả năng phục hồi giọng nói.
Ngược lại, nếu dây thần kinh bị chèn ép kéo dài, dẫn đến bất động dây thanh và teo cơ, hoặc người bệnh đã xuất hiện tăng áp động mạch phổi cố định, khả năng phục hồi có thể bị hạn chế.
Từ trường hợp này, bác sĩ khuyến cáo người dân không nên chủ quan khi xuất hiện tình trạng khàn tiếng kéo dài trên hai tuần mà không rõ nguyên nhân, đặc biệt khi không kèm theo các biểu hiện viêm nhiễm đường hô hấp.
Khi nội soi phát hiện liệt dây thanh, người bệnh cần được đánh giá toàn diện để xác định nguyên nhân, không chỉ giới hạn ở vùng tai mũi họng mà còn xem xét các bất thường trong lồng ngực và trung thất. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định chẩn đoán hình ảnh hoặc siêu âm tim để phát hiện bệnh lý tiềm ẩn.
Các chuyên gia cũng lưu ý, một số bệnh tim bẩm sinh như thông liên nhĩ có thể tồn tại nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng. Người bệnh chỉ được phát hiện khi xuất hiện những bất thường liên quan đến tim, phổi hoặc các cơ quan khác.
Vì vậy, khám sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm và điều trị kịp thời các bệnh lý tim mạch có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa biến chứng, hạn chế nguy cơ tổn thương kéo dài.
THIÊN LAM