Khi robot tung hoành chiến địa - Kỳ 5: UGV phóng tên lửa nhưng vẫn có điểm yếu chết người

Sự kiện đánh dấu lần đầu tiên tên lửa hiện đại được bắn thành công từ nền tảng xe UGV.

Ba vấn đề khó khăn lớn cần giải quyết

Chúng ta hãy hình dung vài chục xe UGV cỡ nhỏ di chuyển thận trọng xuyên qua khu rừng nhằm ngăn chặn bọn xâm nhập. 

Trên đường đi, chúng phát hiện và bắn hạ nhiều máy bay không người lái trinh sát và tấn công của đối phương. Một UGV cỡ lớn trang bị súng cối hay dàn phóng tên lửa ở vị trí phía sau làm nhiệm vụ yểm trợ hỏa lực. Các binh sĩ vận hành ngồi trong xe bọc thép cách đó vài km điều khiển UGV.

Kịch bản tác chiến này đã được trình diễn tại trường bắn khu vực Regionfelt Østlandet (Na Uy) ở Bắc Cực vào đầu tháng 2-2026. Cuộc trình diễn thuộc dự án CUGS (Các hệ thống chiến đấu mặt đất không người lái) do Cơ quan Quốc phòng châu Âu (EDA) quản lý. Dự án quy tụ chín quốc gia và 28 đối tác công nghiệp nhằm nghiên cứu các UGV có trang bị vũ khí.

• Khi robot tung hoành chiến địa - Kỳ 1: Phá công sự bằng xe Goliath chở thuốc nổ

• Khi robot tung hoành chiến địa - Kỳ 2: Xe UGV xả đạn trên chiến trường Ukraine

• Khi robot tung hoành chiến địa - Kỳ 3: Mỹ tích hợp UGV vào đội hình tác chiến tinh nhuệ

Nhà nghiên cứu David Kolden thuộc Viện Nghiên cứu quốc phòng Na Uy (FFI) thừa nhận không phải mọi việc đều diễn ra suôn sẻ trong lần trình diễn này. Ông chia sẻ: "Đây mới chỉ là giai đoạn khởi đầu của một hệ thống tác chiến dựa vào UGV. Nhiệm vụ của chúng tôi là giúp nhiều hệ thống khác nhau đến từ nhiều nhà sản xuất khác nhau có thể phối hợp với nhau. Ví dụ như giao diện trên một số UGV hoặc hệ thống con không tương thích với hệ thống điều khiển trung tâm. Chúng tôi phải tạo cầu nối và tiến hành các biện pháp điều chỉnh phù hợp".

Ông nhận xét có ba vấn đề lớn cần giải quyết trước khi đưa UGV trang bị vũ khí vào môi trường tác chiến thực tế.

. Dẫn đường: UGV phải có khả năng tự động định vị và di chuyển qua mọi địa hình ngay cả khi bị đối phương gây nhiễu, phá hoại hoặc cản trở.

. Thông tin liên lạc, chỉ huy và kiểm soát: Một chiến dịch tấn công bao gồm đủ loại UGV, vũ khí và cảm biến của nhiều nhà sản xuất, do đó phải làm sao để chúng tương thích với nhau. Làm sao phối hợp nhiều UGV mà không cần quá nhiều người điều khiển? Cách thức quản lý liên lạc giữa người điều khiển, UGV và vũ khí sẽ như thế nào?

. Sử dụng vũ khí: Làm thế nào bảo đảm sử dụng vũ khí trên các UGV một cách hiệu quả và an toàn khi người điều khiển vũ khí lại ở xa UGV?

Trung tá Sven Bjerke thuộc Viện Nghiên cứu quốc phòng Na Uy (FFI) nhận xét: "Một hệ thống sử dụng UGV sẽ phụ thuộc rất nhiều vào khả năng liên lạc. Như chúng ta đã biết, khả năng liên lạc lại rất dễ bị tổn thương. Trong giai đoạn chuẩn bị trình diễn, chúng tôi nhận thấy khâu liên lạc đã bị gián đoạn do nhiễu sóng dù không có ai cố tình gây nhiễu hay phá hoại".

Ông giải thích trong tương lai, khả năng định vị phải hiệu quả, công tác chỉ huy và kiểm soát phải hoạt động tốt, các giải pháp phát hiện và theo dõi mục tiêu phải hoàn chỉnh để có thể nâng cấp hệ thống đến mức hoạt động hiệu quả tối đa.

Đây là các yếu tố cần thiết để các UGV tạo đột phá lớn trong các tình huống tác chiến.

Ngoài tên lửa, chiến trường thực tế cần UGV loại nào?

Trên trang European Security & Defence (ESD), chuyên gia Alexey Tarasov nhận xét trong thời gian qua, nhiều xu hướng phát triển và sử dụng UGV đã được điều chỉnh từ kinh nghiệm chiến sự Nga-Ukraine. Cụ thể như sau:

. UGV có trang bị vũ khí: Trước năm 2022, UGV trang bị vũ khí được xem là một trong những thành phần cốt lõi của chiến tranh tương lai, đặc biệt là UGV cỡ lớn và trung bình. Hiện nay, UGV đa năng loại nhỏ và rẻ tiền được quan tâm hơn. Chúng thường dùng bánh xe hoặc bánh xích, nặng dưới 1 tấn, trang bị súng máy 7,62mm (hiếm hơn là súng máy 12,7mm) hoặc súng phóng lựu, được tích hợp hệ thống tác chiến điện tử. Một hạn chế quan trọng chưa được giải quyết là vấn đề phụ thuộc vào con người trong điều khiển hoạt động, bảo trì và tiếp đạn.

. UGV hậu cần: UGV hậu cần đã tăng lên đáng kể để đáp ứng nhu cầu tiếp tế cho chiến trường. Nga và Ukraine thường triển khai UGV hậu cần hạng nhẹ (dưới 1 tấn). Dù số lượng UGV hậu cần tăng nhưng đóng góp cho toàn bộ hoạt động hậu cần vẫn còn ít. Nguyên nhân chính do UGV hạng nhẹ bị hạn chế về tính cơ động, kích thước và tải trọng.

. UGV vận chuyển thương binh: Hiện nay, các UGV hạng nhẹ thường đưa hàng tiếp tế ra tiền tuyến, sau đó chở thương binh quay về. Song chiến trường đang cần UGV vận chuyển thương binh cỡ trung bình, đa năng hoặc tự hành vì UGV hạng nhẹ chịu không nổi hỏa lực, không chở được nhân viên y tế hoặc thiết bị y tế đi theo do kích thước nhỏ và dễ bị gây nhiễu.

. UGV mang chất nổ tấn công tự sát: Một số trường hợp triển khai UGV mang chất nổ tự sát từ UGV loại nhỏ tới robot bọc thép (AFV) ở Ukraine và Dải Gaza nhưng số lần sử dụng rất ít. Có hai lý do chính. Một là chiến trường ngày càng khó khăn hơn đối với UGV. Hai là có thể thay thế UGV bằng đạn có độ chính xác cao hoặc máy bay không người lái. Thông thường UGV loại này chỉ được dùng để phá chướng ngại vật, công sự hoặc bãi mìn.

. UGV trinh sát và tình báo - giám sát - trinh sát (ISR): Hầu hết loại UGV đều có chức năng trinh sát nhưng kinh nghiệm chiến trường cho thấy cần ưu tiên UGV trinh sát chuyên dụng và các thiết bị ISR dạng mô đun.

. UGV hỗ trợ công binh và kỹ thuật: Một phân lớp UGV kỹ thuật mới xuất hiện trong năm 2026 để hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp trong chiến đấu. Chủ yếu là UGV hạng nhẹ đảm nhận nhiều chức năng như trinh sát tuyến đường, rải mìn, phá chướng ngại vật, đặt thuốc nổ, hỗ trợ vượt cầu và vượt khu vực nguy hiểm, đặt rào chắn (như dây thép gai), triển khai khói.

. UGV tích hợp hệ thống tác chiến điện tử (EW): Loại UGV này xuất hiện tương đối mới nhằm đối phó với máy bay không người lái trinh sát và tấn công. Vào tháng 8-2025, Bộ Quốc phòng Nga đã công bố video về UGV hạng nhẹ tích hợp hệ thống tác chiến điện tử đi kèm với pháo tự hành 2S19 Msta-S.

. UGV lắp hệ thống phòng không: Nhiều hệ thống phòng không mới và nâng cấp ở tầm ngắn và siêu ngắn đã xuất hiện trong năm năm qua nhằm chống lại máy bay không người lái. Một số hệ thống lắp trên UGV đã được đưa vào sử dụng như THeMIS của Milrem, Mission Master CXT của Rheinmetall hoặc Mission Master CXT.

Về cách thức điều khiển, UGV có hai loại chính là UGV tự hành và UGV được điều khiển từ xa. Mục đích sử dụng UGV có bốn phân khúc gồm UGV hậu cần (vận chuyển vật liệu và vũ khí, sơ tán thương binh…), UGV xử lý vật liệu nổ (phá hủy bom mìn), UGV tình báo - giám sát - trinh sát (quan sát và xác định vị trí các mục tiêu, hỗ trợ sở chỉ huy thiết lập đường dây liên lạc với các đơn vị…) và UGV tác chiến.

Hiện nay, phân khúc UGV tác chiến đang tăng trưởng mạnh song song với phân khúc UGV hậu cần. Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi nhiều nước đã chuyển xe UGV từ giai đoạn nguyên mẫu sang giai đoạn mua sắm quy mô lớn.

……………

Kỳ tới: Robot chiến đấu hình người trong tương lai

Lễ duyệt binh quy mô lớn nhân kỷ niệm 80 năm chiến thắng phát xít đã được tổ chức trên quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh sáng ngày 3-9-2025. Liên minh Công nghiệp di động Trung Quốc (CMRA) ghi nhận đặc biệt ấn tượng là đội hình xe chiến đấu mặt đất không người lái (UGV) dạng bốn chân, còn được gọi là "robot sói".