Trong loạt phỏng vấn trên các podcast vào mùa hè vừa qua, tác giả người Mỹ gốc Nhật 79 tuổi, người đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính để mở rộng danh mục đầu tư, cho biết ông đang nợ 1,2 tỷ USD.
Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn với tạp chí Vanity Fair vào cuối tháng 8, bà Kim Kiyosaki – vợ cũ đồng thời là đối tác kinh doanh lâu năm của ông, đã làm rõ rằng con số này là tổng các khoản vay liên quan đến việc đầu tư vào khoảng 1.500 căn hộ. Đây là khoản nợ chung với các đối tác, chứ không phải nợ cá nhân của riêng ông.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Tác giả Robert Kiyosaki (Ảnh: TL)
Phản ứng trái chiều từ độc giả Trung Quốc
Tại Trung Quốc, nơi "Cha giàu, cha nghèo" (xuất bản năm 1997) từng gây sốt, thông tin này đã kéo theo làn sóng bình luận trên mạng xã hội, đặc biệt là từ những nhà đầu tư bất động sản cho biết họ hối hận vì đã làm theo lời khuyên của ông.
Nhiều người chia sẻ rằng họ đã mua nhà sau khi đọc cuốn sách, để rồi trở thành nạn nhân của cuộc suy thoái bất động sản tại Trung Quốc. Trong 5 năm qua, giá nhà tại nước này đã giảm mạnh, khiến một lượng lớn nhà đầu tư rơi vào tình trạng "âm vốn" (giá trị tài sản thấp hơn khoản nợ vay).
Ngược lại, trên nền tảng mạng xã hội RedNote, không ít người nhớ lại đã đọc cuốn sách này khi còn trẻ và ghi nhận nó đã khuyến khích họ bắt đầu đầu tư vào cổ phiếu và các quỹ.
Ngoài ra, cũng có những ý kiến hoài nghi về quy mô khoản nợ của Kiyosaki. Một số người chỉ ra rằng người bình thường không bao giờ có thể vay được số tiền lên tới 1,2 tỷ USD, nhất là khi phần lớn khoản vay đó gắn với đầu tư bất động sản.
Nợ lớn là một chiến lược có chủ đích
Dù khoản nợ khổng lồ của tác giả Kiyosaki gây ra không ít sự hả hê lẫn hoài nghi - Vanity Fair ước tính nợ cá nhân thực tế của ông chỉ vào khoảng 30 đến 60 triệu USD - thì con số gây choáng váng này thực chất là một phần trong chiến lược có chủ đích. Bản thân tác giả cho biết các khoản đầu tư mang lại cho ông thu nhập khoảng 3 triệu USD mỗi năm.
Ông Nghiêm Dược Tiến (Yan Yuejin), Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển E-house Trung Quốc, nhận định: việc một chuyên gia giáo dục tài chính cá nhân lại gánh nợ khổng lồ nhìn qua có vẻ mâu thuẫn, nhưng đó chính là cách ông áp dụng vào thực tế logic trong cuốn sách của mình. Cốt lõi của cuốn sách là sự phân biệt giữa tài sản và tiêu sản, cùng lập luận rằng nên vay tiền để mua những tài sản có khả năng tạo ra dòng tiền.
Theo ông Nghiêm, khoản nợ của Kiyosaki về bản chất là nợ ở cấp độ dự án, phát sinh từ các khoản đầu tư bất động sản. Đây là chiến lược phổ biến của các nhà đầu tư bất động sản quy mô lớn tại Mỹ: họ tái cấp vốn dựa trên phần tăng giá của tài sản để đảo nợ và mở rộng đầu tư, đồng thời tự bảo vệ mình khỏi rủi ro cá nhân thông qua các công ty trách nhiệm hữu hạn.
Nguyên tắc này được Kiyosaki trình bày trong "Cha giàu, cha nghèo", cuốn sách nằm trong danh sách bán chạy của The New York Times suốt 6 năm kể từ khi ra mắt năm 1997. Tại Trung Quốc, cuốn sách cũng rất được yêu thích và được nhiều độc giả xem là bài học vỡ lòng về tài chính cá nhân.
Cuốn sách được xây dựng xoay quanh hai hình tượng người cha. "Cha nghèo" là cha ruột của Kiyosaki, một giáo viên học vấn cao, có công việc ổn định trong khu vực nhà nước nhưng luôn chật vật về tài chính. "Cha giàu" là cha của người bạn thời thơ ấu, một doanh nhân ít học hơn nhưng nhạy bén, đã gây dựng tài sản nhờ đầu tư.
Khoảng cách rất lớn giữa nguyên lý và đời thực
Tuy nhiên, đầu cơ bất động sản đã trở thành cuộc chơi rủi ro hơn nhiều trong những năm gần đây. Ông Nghiêm lưu ý rằng lãi suất tăng cao ở Mỹ đã đẩy chi phí vay vốn lên đáng kể, trong khi tốc độ tăng giá thuê đã chững lại.
Chiến lược của Kiyosaki vì thế sẽ khó lặp lại ở thời điểm hiện tại. Theo ông Nghiêm, danh mục của Kiyosaki gồm các bất động sản cho thuê với dòng tiền tương đối ổn định. Hơn nữa, ông đã tham gia thị trường từ rất sớm - từ thập niên 1970 - nên giá vốn của các tài sản này rất thấp.
Rủi ro của khoản nợ này phụ thuộc vào định giá tài sản và khả năng dòng tiền bù đắp chi phí lãi vay. Ông Nghiêm cho rằng, ở thời điểm hiện tại, mô hình này vẫn có thể duy trì được, miễn là thị trường không xảy ra cú sốc cực đoan.
Chính Kiyosaki cũng thừa nhận mô hình hoạt động của ông gồm “đòn bẩy cao, quy mô lớn và đầu tư dài hạn” gần như không thể nhân rộng với phần lớn mọi người. Ông đã nhiều lần cảnh báo độc giả: "Đừng làm theo tôi".
"Đây là trường hợp ông ấy đẩy triết lý đầu tư của mình đến mức cực đoan. Độc giả bình thường cần nhận ra khoảng cách rất lớn giữa nguyên lý nền tảng và việc thực thi trong đời thực", ông Nghiêm kết luận.