Khoản tiền 5 triệu đồng từ người lạ và hành trình đổi đời vị Tiến sĩ

Món nợ ân tình từ góc bếp làm thuê

Ở tuổi 39, Tiến sĩ Võ Văn Sơn - giảng viên Trường Đại học Đồng Tháp - vừa đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba sau những hành trình thiện nguyện vì cộng đồng. Nhìn lại chặng đường đã qua, anh bảo, bước ngoặt lớn nhất cuộc đời mình đôi khi chỉ nằm ở khoản tiền 5 triệu đồng của một người xa lạ trao tay hơn 20 năm trước.

"Nếu ngày đó không có 5 triệu đồng được tặng, chắc chắn không có Võ Văn Sơn của ngày hôm nay", thầy Sơn nhớ lại.

Năm 2005, sau khi thi tốt nghiệp THPT, cậu học trò nghèo vùng đất Long Định, tỉnh Tiền Giang cũ, nay là Đồng Tháp, lên TPHCM làm thuê tại một quán ăn để phụ giúp gia đình. Một thời gian sau, Sơn nhận giấy báo trúng tuyển ngành Luật, Trường Đại học Cần Thơ, nhưng không thể nhập học vì nhà nghèo và mẹ đổ bệnh suy thận cấp.

Trong những ngày làm thuê, Sơn vẫn tranh thủ đọc sách mỗi khi quán vắng khách. Làm được khoảng 3 tháng, ông chủ bắt gặp anh học bài trong góc bếp. Biết hoàn cảnh, ông trao Sơn 5 triệu đồng, vừa kịp để anh đưa mẹ đi phẫu thuật.

“Gửi về lo cho mẹ đi. Đừng nghĩ chuyện trả lại. Ráng học thành tài, sau này có điều kiện thì giúp lại người khác, coi như trả cho tôi rồi”, ông nói.

Với cậu học trò nghèo, đó không chỉ là khoản tiền giúp mẹ anh vượt qua ca phẫu thuật và quan trọng hơn, tạo cho chàng trai 18 tuổi động lực để bước tiếp trên con đường học vấn.

Sơn trở về quê, tiếp tục vừa làm thêm vừa tự ôn luyện. Năm 2006, anh thi đỗ ngành Sư phạm Ngữ văn, Trường Đại học Tiền Giang. Năm 2010, anh tốt nghiệp đại học, rồi công tác tại trường và tiếp tục bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ vào năm 2024.

Khoản tiền 5 triệu đồng năm nào đã mang đến một phần sứ mệnh đặc biệt: cứu mẹ anh và đưa một chàng trai nghèo đến với nghề giáo. Nhưng với Sơn, khoản tiền ấy chưa bao giờ kết thúc. Ngày mẹ xuất viện, anh tự hứa sẽ không để học trò nào của mình phải dang dở việc học chỉ vì nghèo.

“Nếu mất mặt mà cứu được học trò, tôi nguyện đi xin cả đời”

Nhớ lời dặn năm xưa, ngoài giờ lên lớp, thầy Sơn tận dụng ngòi bút cộng tác với các cơ quan báo chí để viết bài cho chuyên mục Nhân ái nhằm hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn, gõ cửa các nhà hảo tâm giúp đỡ nhiều hoàn cảnh ngặt nghèo. Từ sinh viên chấn thương sọ não, trẻ vẹo cột sống cho đến ung thư xương... đều được thầy lặn lội kết nối chi phí điều trị.

Suốt nhiều năm qua, Tiến sĩ Võ Văn Sơn luôn nỗ lực trong việc vận động giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn như một cách anh đền đáp sự hỗ trợ từ khoản tiền 5 triệu đồng năm ấy (Ảnh: NVCC).

Một trong những người từng nhận được sự giúp đỡ của thầy Sơn là chị Trần Thị Phúc Trân (SN 1994, trú xã Hiệp Đức, tỉnh Đồng Tháp). Khi còn là sinh viên Trường Đại học Tiền Giang, chị mắc bệnh hiểm nghèo và được thầy Sơn kết nối với các nguồn hỗ trợ.

Điều chị cảm động nhất là giữa chị Trân và thầy Sơn khi ấy thậm chí chưa từng quen biết. Nhưng khi biết một sinh viên đang chống chọi với bệnh tật và khó khăn, thầy vẫn chủ động tìm đến, kết nối các nguồn hỗ trợ.

"Sự giúp đỡ ấy khiến tôi nhớ mãi, bởi trong lúc khó khăn nhất, một người xa lạ đã chìa tay ra không vì một mối quan hệ nào, chỉ đơn giản vì biết tôi đang cần được giúp đỡ... Thầy nhận Huân chương Lao động hạng Ba là hoàn toàn xứng đáng”, chị Trân chia sẻ.

Nam giảng viên bộc bạch: “Nhìn thấy các em khó khăn, tôi thấy họ khổ hơn mình rất nhiều. Tôi cứ nghĩ phải cố gắng liên hệ với báo chí, với những người có thể giúp để các em vượt qua”.

Cầm hồ sơ đi gõ cửa các doanh nghiệp, anh cũng không ít lần nhận về những cái lắc đầu, thậm chí là lời gièm pha: “Thầy là giảng viên, sao không lo nghiên cứu mà đi làm chuyện bao đồng?”.

Nhẹ nhàng vuốt lại tờ bệnh án nhàu gập trên tay, người thầy trẻ chỉ bình thản đáp: “Dạ, nghiên cứu thì em để đêm làm cũng được. Nhưng học trò của em cần mổ gấp, em chỉ xin anh thương lấy một mạng người”.

Có những nơi anh phải đi lại 2-3 lần để thuyết phục, nhưng anh chưa từng bỏ cuộc. Có nhiều lần khi xác minh xong, hoàn cảnh không đúng như phản ánh, anh lại phải quay về. Với anh, mất thời gian của mình cũng được, nhưng thông tin gửi đi phải đúng.

“Nếu sự mất mặt của tôi đổi lấy sự sống hay tương lai của một em học sinh, tôi nguyện suốt đời đi xin”, thầy Sơn bộc bạch.

Không dừng lại ở việc kêu gọi qua báo chí, thầy Sơn còn lập mô hình “Tuổi trẻ đồng hành cùng sinh viên nghèo vượt khó”, kết nối mạng lưới đỡ đầu cho trẻ mồ côi, hỗ trợ vốn học tập 0 đồng và gỡ khó cho từng sinh viên ngắt quãng học phí.

Có những năm vận động quà Trung thu hay Tết cho người già nêu đơn không đủ, anh lặng lẽ trích phần lớn tiền lương giảng viên của mình đắp vào cho trọn vẹn.

“Tiền thì bao nhiêu cho đủ. Nhưng mình san sẻ được gì cho cộng đồng thì cứ san sẻ”, anh tâm niệm.

Vòng tròn của lòng biết ơn

Một lần, khi đang viết thư ngỏ kêu gọi hỗ trợ cho một tân sinh viên mồ côi, anh Sơn nhận được tin nhắn từ Nguyễn Minh Giàu, một sinh viên trước đây đã từng được anh kết nối, hỗ trợ: “Thầy ơi, em xin góp 5 triệu đồng vào quỹ hỗ trợ tân sinh viên”.

Anh Sơn lặng người. Hai mươi năm trước, một người xa lạ trao cho anh 5 triệu đồng để cứu mẹ và giữ lại giấc mơ đại học. Hai thập kỷ sau, chính một người học trò từng được anh giúp đỡ lại trao đúng số tiền ấy để anh tiếp tục giúp một người trẻ khác.

Với Tiến sĩ Võ Văn Sơn, đây không còn là 5 triệu đồng dành cho riêng một người. Nó trở thành một vòng tròn đầy ý nghĩa.

Tiến sĩ Võ Văn Sơn trong những tiết dạy (Ảnh: NVCC). 

Sau thời gian gắn bó với Trường Đại học Tiền Giang, tháng 2 năm nay, Tiến sĩ Võ Văn Sơn chuyển công tác về Trường Đại học Đồng Tháp. Tại đây, nam giảng viên đang tiếp tục xây dựng mô hình “Đồng hành cùng học sinh, sinh viên nghèo khó học tốt”. Anh dự định kết nối những sinh viên có hoàn cảnh khó khăn với báo chí, địa phương, doanh nghiệp, nhà hảo tâm và nhóm bạn bè của mình.

Tại trường, anh cũng quan tâm đến mô hình hỗ trợ vốn 0 đồng cho sinh viên khó khăn, nhất là những sinh viên dân tộc, giúp các em có tiền đóng học phí rồi hoàn trả dần sau khi đi làm. Một mô hình khác mà anh muốn duy trì là hỗ trợ xây nhà cho những trường hợp đặc biệt khó khăn, với mức khoảng 50 triệu đồng/căn.

Anh cũng kết nối những người có điều kiện nhận đỡ đầu trẻ mồ côi tại các địa phương. Mỗi nhà tài trợ có thể đồng hành với một em, định kỳ hỗ trợ tiền, quà, sách vở và động viên các em trong học tập.

“Đó là cách mình lan tỏa sự yêu thương con người”, anh Sơn nói.

Tiến sĩ Cao Dao Thép, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Đồng Tháp, cho biết dù thời gian công tác chưa dài nhưng qua những thông tin tiếp cận được, thầy Sơn là một trong những giảng viên tích cực, năng động trong các hoạt động. Bên cạnh công tác chuyên môn, thầy tiếp tục tham gia các hoạt động hướng đến sinh viên và cộng đồng.

Theo Tiến sĩ Cao Dao Thép, Huân chương Lao động hạng Ba là sự ghi nhận đối với quá trình nỗ lực, phấn đấu của thầy Sơn trong thời gian công tác tại Trường Đại học Tiền Giang. Dù quyết định trao tặng được thực hiện sau khi thầy chuyển công tác về Trường Đại học Đồng Tháp, thành tích này là kết quả của cả một chặng đường cống hiến trước đó.

Ở tuổi 39, mái tóc đã điểm bạc, thầy giáo Sơn vẫn với chiếc ba lô quen thuộc rong ruổi hỗ trợ từng hoàn cảnh. Hai mươi năm đã trôi qua kể từ ngày một người xa lạ đưa cho chàng trai 18 tuổi 5 triệu đồng và bảo: “Đừng nghĩ chuyện trả lại”. Anh Sơn đã không trả lại khoản tiền ấy mà chọn tiếp tục lan tỏa những tấm lòng hảo tâm.

Anh trao nó đi, hết lần này đến lần khác, bằng tiền bạc, bằng thời gian, bằng những chuyến đi, những bài viết, những cuộc gọi và cả những lần gõ cửa doanh nghiệp.

“Có những món nợ không cần được hoàn trả. Chỉ cần lòng tốt được truyền tiếp, nó sẽ tự tìm được đường quay trở lại”, Tiến sĩ Võ Văn Sơn chia sẻ.