Kiểm tra hàng nghìn đơn vị, xử lý vi phạm
Theo BHXH Việt Nam, toàn hệ thống đã kiểm tra 7.151 đơn vị, gồm 6.670 đơn vị sử dụng lao động và 481 cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT), đã thu hồi gần 433 tỉ đồng tiền chậm đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp.
Trong 9 tháng, cơ quan BHXH kiểm tra 7.151 đơn vị sử dụng lao động và cơ sở khám chữa bệnh BHYT
ẢNH: T.H
Công tác kiểm tra tập trung vào các đơn vị có dấu hiệu vi phạm về đối tượng, mức đóng, chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm; các cơ sở khám, chữa bệnh có chi phí BHYT gia tăng bất thường.
Đáng chú ý, cơ quan BHXH đã kiểm tra chuyên đề tại 1.399 đơn vị chậm đóng trên 6 tháng, thu hồi hơn 114 tỉ đồng. Đồng thời, 249 đơn vị bị lập biên bản, xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền hơn 2 tỉ đồng.
Bên cạnh kiểm tra trực tiếp, BHXH Việt Nam đẩy mạnh kiểm tra từ xa tại 1.848 đơn vị sử dụng lao động, qua đó thu hồi hơn 186,7 tỉ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng. Phương thức này giúp tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, giảm tiếp xúc trực tiếp nhưng vẫn bảo đảm quy trình kiểm tra theo quy định.
Cơ quan BHXH cũng tăng cường kiểm soát việc chi trả chế độ và thanh toán chi phí khám, chữa bệnh BHYT. Qua kiểm tra, cơ quan này yêu cầu thu hồi 9,3 tỉ đồng chi trả chế độ BHXH không đúng quy định, liên quan đến 10.234 lượt người lao động; đồng thời từ chối thanh toán và thu hồi về quỹ BHYT hơn 183,5 tỉ đồng do không đủ điều kiện thanh toán.
Chuyển 21 hồ sơ kiến nghị khởi tố
Để nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm, cơ quan BHXH tăng cường phối hợp với cơ quan thuế, công đoàn, cơ quan y tế, chính quyền địa phương và các cơ quan bảo vệ pháp luật trong trao đổi thông tin, xác minh, củng cố hồ sơ.
Trong 9 tháng năm 2026, BHXH Việt Nam đã chuyển 21 hồ sơ kiến nghị khởi tố sang cơ quan điều tra, gồm 9 vụ gian lận BHYT, 3 vụ liên quan cả gian lận BHXH và BHYT, cùng 9 vụ có dấu hiệu trốn đóng BHXH.
Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, cơ quan BHXH phối hợp với Viện KSND các cấp rà soát, xác minh và lựa chọn các vụ việc đủ điều kiện để khởi kiện nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động và lợi ích công.
Hai ngành đã phối hợp đôn đốc, làm việc với hơn 13.700 đơn vị sử dụng lao động vi phạm nghĩa vụ đóng, thu hồi hàng trăm tỉ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng. Riêng tại Hà Nội và TP.HCM, 2 ngành làm việc với 11.535 đơn vị, thu hồi hơn 631 tỉ đồng.
Đến nay, 9 vụ việc liên quan đến các đơn vị chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp đã được Viện KSND tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng và Quảng Ninh khởi kiện.
Khoảng 5.100 tỉ đồng tiền chậm đóng BHXH khó thu hồi
Dù đạt kết quả tích cực, công tác thu hồi nợ bảo hiểm vẫn gặp nhiều khó khăn. Khoảng 39.000 đơn vị không còn khả năng đóng, với tổng số tiền chậm đóng khó thu hồi khoảng 5.100 tỉ đồng. Trong số này, có nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, giải thể, phá sản hoặc không còn tại địa chỉ đăng ký, gây ảnh hưởng đến việc giải quyết quyền lợi người lao động.
Một số doanh nghiệp còn đăng ký thiếu lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm bắt buộc, kê khai thiếu tiền lương làm căn cứ đóng hoặc sử dụng hợp đồng cộng tác viên, dịch vụ, khoán việc để né tránh nghĩa vụ. Việc phát hiện vi phạm cũng gặp trở ngại do dữ liệu chia sẻ chưa đầy đủ, một số đơn vị không hợp tác và lực lượng kiểm tra còn mỏng.
Trong những tháng cuối năm 2026, BHXH Việt Nam sẽ tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu chậm đóng, trốn đóng; tăng cường kiểm tra các đơn vị vi phạm kéo dài, đẩy mạnh phối hợp liên ngành và chuyển hồ sơ có dấu hiệu tội phạm theo quy định.
Cơ quan này đồng thời khuyến khích người lao động theo dõi quá trình đóng bảo hiểm trên ứng dụng VssID, kịp thời phản ánh khi quyền lợi bị ảnh hưởng, góp phần phát hiện vi phạm và bảo đảm việc thực hiện chính sách bảo hiểm đúng quy định.