"Không biến nghĩa vụ nộp phạt thành hạn chế quyền vượt mức cần thiết"

Dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi là một trong những nội dung được đại biểu Quốc hội quan tâm góp ý kiến trong thảo luận tổ chiều 26/10.

Trong đó, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) góp ý phải kiểm soát chặt các biện pháp cưỡng chế mới.

Dẫn chứng, với quy định tạm hoãn xuất cảnh để bảo đảm thi hành quyết định xử phạt hành chính, ông Sơn nhìn nhận đây là biện pháp có ảnh hưởng lớn đến quyền đi lại, cần thống nhất với Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam.

Theo ông, cần xác định rõ điều kiện có nguy cơ bỏ trốn, nghĩa vụ thông báo trước, thời hạn và cơ chế chấm dứt ngay khi nghĩa vụ đã được thực hiện. “Không nên để người dân chỉ biết mình bị tạm hoãn xuất cảnh khi đến cửa khẩu”, theo lời đại biểu Sơn.

Với biện pháp yêu cầu ngừng cấp điện, nước, ông đề nghị cần làm rõ bản chất: đây có thực sự là cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt hay là biện pháp quản lý để chấm dứt hành vi đang diễn ra? “Nếu áp dụng, phải loại trừ tác động đến bên thứ ba không có lỗi và các nhu cầu thiết yếu”, ông Sơn nêu quan điểm.

Còn với biện pháp tạm dừng đăng kiểm, đăng ký phương tiện hoặc giấy phép điều khiển phương tiện, đại biểu lưu ý cũng phải bảo đảm tương xứng, không biến nghĩa vụ nộp phạt thành hạn chế quyền vượt quá mức cần thiết.

Đại biểu Sơn đề nghị thể hiện rõ điều kiện áp dụng, thứ tự ưu tiên biện pháp ít xâm phạm hơn, thẩm quyền, thời hạn, thông báo và cơ chế xem xét lại ngay trong luật.

Tại Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội, đại biểu Nguyễn Thị Tuyến (Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ) góp ý về chủ trương nâng mức tiền phạt tối đa. Theo đại biểu TP Hà Nội, việc điều chỉnh được xem xét trong bối cảnh quy mô nền kinh tế đã thay đổi, tính chất và hậu quả của nhiều hành vi vi phạm ngày nhiều, ngày càng lớn.

Bà dẫn chứng những vi phạm trong lĩnh vực môi trường, an toàn thực phẩm, tài chính hoặc xây dựng, lợi ích thu được từ hành vi vi phạm lớn hơn so với mức tiền phạt nên người vi phạm chấp nhận nộp tiền phạt để  thực hiện.

“Nếu xử phạt quá thấp, người vi phạm có thể coi tiền phạt là một khoản chi phí trong hoạt động kinh doanh”, theo lời đại biểu Tuyến. Bà cho rằng việc nâng mức phạt là rất cần thiết, nhất là với các lĩnh vực mới như tiêu chuẩn kỹ thuật đo lường chất lượng, sản phẩm, hàng hóa, bảo vệ môi trường và an toàn vệ sinh thực phẩm.

Nữ đại biểu góp ý việc xác định mức phạt dựa trên ba yếu tố: tính chất và mức độ vi phạm; hậu quả gây ra cho xã hội; và lợi ích bất hợp pháp mà người vi phạm thu được.

Đối với hành vi nghiêm trọng, cố ý, tái phạm nhiều lần, cần xử lý đủ sức răn đe. Nhưng đối với vi phạm lần đầu, ít nghiêm trọng, có khả năng khắc phục ngay, cũng cần có sự phân hóa phù hợp.

Đặc biệt, theo bà Tuyến, phải quan tâm đến khả năng thực thi bởi nếu quy định mức phạt rất cao nhưng khó tổ chức thi hành, không thu được tiền phạt hoặc không khắc phục được hậu quả, hiệu quả thực tế vẫn còn hạn chế.

Cùng với việc nâng mức phạt tiền tối đa, bà nhấn mạnh cần coi trọng hơn các biện pháp buộc khắc phục hậu quả, thu hồi lợi ích bất hợp pháp, đình chỉ hoạt động vi phạm và yêu cầu khôi phục lại tình trạng ban đầu.

“Mục tiêu cuối cùng phải là ngăn chặn được vi phạm, khắc phục được thiệt hại, chứ không đơn thuần là thu được nhiều tiền”, theo lời vị đại biểu.

Với đề xuất nâng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, các đại biểu đều chung quan điểm cần phân biệt rõ các nhóm hành vi vi phạm, không nên áp dụng một thời hiệu kéo dài cho tất cả các trường hợp.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn lưu ý không nên dùng kéo dài thời hiệu để thay thế trách nhiệm phát hiện, xử lý kịp thời. Còn theo đại biểu Tuyến, với các vi phạm thủ tục đơn giản, đã có đủ thông tin, chứng cứ, cần phát hiện và xử lý sớm, tránh để kéo dài gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.