Đưa nhu cầu thực tiễn thành nhiệm vụ đặt hàng nghiên cứu
Sau cuộc tiếp xúc cử tri của Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Huế vừa qua, Thành ủy Huế đã làm việc với Đảng ủy Đại học Huế, đặt vấn đề tăng cường phối hợp, gắn nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc về mặt bằng và hạ tầng.
Báo cáo của Đại học Huế cho thấy, giai đoạn 2021-2025, đơn vị đã thực hiện 761 nhiệm vụ khoa học-công nghệ các cấp, có 44 hợp đồng chuyển giao công nghệ và tám bằng độc quyền giải pháp hữu ích. Một số kết quả đã được ứng dụng trong đời sống, như quy trình chế tạo giấy thủ công nghệ thuật trúc chỉ, các giống cây trồng, chế phẩm sinh học và công nghệ bảo quản bún tươi giúp doanh nghiệp địa phương mở rộng thị trường.
Những kết quả cho thấy tiềm lực nghiên cứu của các trường thành viên có thể tạo ra sản phẩm phục vụ sản xuất và đời sống. Vấn đề là làm thế nào để nhu cầu của thành phố trở thành nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể, có địa chỉ ứng dụng và đầu ra rõ ràng.
Thành phố Huế thời gian gần đây đã vận hành nền tảng số kết nối cơ quan quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp nhằm công khai nhu cầu trong sản xuất, quản lý đô thị. Tuy nhiên, kết nối mới là bước đầu, điều quan trọng là những nhu cầu đó có được chuyển thành nhiệm vụ nghiên cứu và triển khai trong thực tế hay không.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Huế Trần Hữu Thùy Giang cho rằng: Hợp tác nghiên cứu cần chuyển từ trao đổi, đề xuất sang tổ chức thực hiện theo cơ chế đặt hàng có địa chỉ ứng dụng cụ thể. Thành phố lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả ứng dụng và khả năng nhân rộng làm tiêu chí chủ yếu để đánh giá kết quả, hạn chế tình trạng nghiên cứu dàn trải, thiếu tính thực tiễn.
Cách làm này đòi hỏi cơ quan quản lý xác định rõ nhu cầu, đơn vị tiếp nhận và điều kiện triển khai ngay từ đầu.
Về phía Đại học Huế, ông Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc khẳng định: “Đại học Huế cam kết huy động đội ngũ chuyên gia liên ngành để tham gia tư vấn chính sách, dự báo nhân lực và giải quyết các nhiệm vụ khoa học-công nghệ trọng điểm phục vụ thành phố Huế”.
Theo ông, Đại học Huế đang chuyển dịch từ đào tạo theo chiều rộng sang chiều sâu, gắn kết chặt chẽ hơn với thị trường lao động và định hướng kinh tế của địa phương.
Đặt hàng nghiên cứu không có nghĩa chỉ ưu tiên những công trình có thể ứng dụng ngay, bởi nghiên cứu cơ bản và dài hạn vẫn có vai trò riêng. Với các nhiệm vụ phục vụ trực tiếp yêu cầu phát triển của thành phố, bên cạnh kết quả nghiệm thu, cần chú trọng khả năng ứng dụng, nhân rộng và hiệu quả thực tế.
Tháo gỡ vướng mắc mặt bằng và đầu tư hạ tầng
Để phát huy tiềm lực nghiên cứu, cơ chế phối hợp cần đi cùng điều kiện cơ sở vật chất. Trong quá trình hướng đến mục tiêu trở thành Đại học Quốc gia vào năm 2030, Đại học Huế vẫn gặp vướng mắc về mặt bằng và hạ tầng.
Tại khu quy hoạch Trường Bia rộng hơn 130 ha, còn 45,23 ha chưa giải phóng mặt bằng, liên quan 260 hộ dân, với nhu cầu kinh phí khoảng 400 tỷ đồng. Các dự án Khu ươm tạo Viện Công nghệ sinh học, mở rộng Trường đại học Nghệ thuật và khu đất mở rộng của Trường đại học Y-Dược cũng gặp khó khăn về thủ tục đất đai, tái định cư.
Những vướng mắc này làm chậm tiến độ xây dựng cơ sở phục vụ nghiên cứu, thực hành và đào tạo. Trong khi đó, nghiên cứu và đào tạo có quan hệ chặt chẽ giữa kết quả nghiên cứu góp phần cập nhật kiến thức giảng dạy, còn hoạt động đào tạo giúp sinh viên tiếp cận thực tế và bổ sung lực lượng nghiên cứu trong tương lai. Vì vậy, đầu tư hạ tầng là một phần quan trọng trong việc nâng cao năng lực của Đại học Huế.
Đồng chí Nguyễn Đình Trung, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Huế trong buổi làm việc với Đại học Huế đã khẳng định: “Sự phát triển của Đại học Huế có mối quan hệ chặt chẽ với quá trình phát triển kinh tế-xã hội của địa phương. Thành phố xem sự phát triển của Đại học Huế là một nội dung quan trọng trong chiến lược phát triển chung”.
Đồng chí yêu cầu các sở, ban, ngành và chính quyền cơ sở chủ động phối hợp nhà trường và các bộ, ngành Trung ương để tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, quy hoạch, đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng thiết yếu.
Mục tiêu đưa Đại học Huế trở thành Đại học Quốc gia, hướng tới nhóm 300 đại học hàng đầu châu Á vào năm 2030, vì vậy không chỉ đòi hỏi đầu tư cơ sở vật chất mà còn cần cơ chế đưa tri thức vào giải quyết những yêu cầu phát triển của địa phương.
Chất xám của đội ngũ nhà khoa học chỉ thật sự được phát huy khi có điều kiện nghiên cứu, giảng dạy và cơ hội đưa kết quả nghiên cứu vào đời sống.
Bài và ảnh: PHAN HẢI TÙNG LÂM