Không thể chữa bệnh chỉ bằng kinh nghiệm trên mạng - Thanh Niên

Các cơ quan chức năng, chuyên gia đều khẳng định không thể chữa bệnh chỉ bằng kinh nghiệm trên mạng và tuyệt đối không tin tưởng các quảng cáo 'chữa bách bệnh' trên Facebook, TikTok…

Triệt phá, bắt giữ loạt "bác sĩ", "thần y" trên mạng

Ngày 12.9, Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết đang tìm bị hại liên quan tài khoản một "bác sĩ mạng" - "Bố Đời U80". Theo cơ quan chức năng, ông Nguyễn Hữu Nghĩa (76 tuổi, trú tại số 83 Lê Thánh Tông, P.Sầm Sơn, Thanh Hóa) sử dụng các tài khoản mạng xã hội Facebook, TikTok có tên "Bố Đời U80" để tư vấn, hướng dẫn điều trị bệnh cho người dân và bán các sản phẩm dạng thuốc đông y. Tuy nhiên, ông Nghĩa hoàn toàn không có bằng cấp, không được đào tạo chuyên môn về đông y, không có giấy phép hành nghề.

TikTok "Bố Đời U80" của ông Nguyễn Hữu Nghĩa đang có hơn 111.000 follower, kênh Facebook "Bố Đời U80" thu hút 173.000 người theo dõi. Trên kênh TikTok, ông Nguyễn Hữu Nghĩa xưng rằng: "Ta U80 kế thừa đông y gia truyền 3 đời. Ta ở đây để giúp các con, hiểu mình, hiểu bệnh và sửa bệnh".

"Bố Đời U80" không phải trường hợp "bác sĩ", "thần y" mạng duy nhất bị cơ quan chức năng xử lý. Ngay tại Thanh Hóa, cơ quan chức năng đã xử lý nhiều vụ việc mạo danh lương y để sản xuất, rao bán thuốc giả. Nhiều loại thuốc các đối tượng mạo danh lương y bán cho hàng trăm ngàn người dân nhưng thực chất thuốc chứa chất cấm hoặc dùng thuốc giảm đau để pha trộn với nguyên liệu đông y.

Bộ Công an cho biết thời gian qua công an nhiều địa phương đã triệt phá, bắt giữ hàng loạt "bác sĩ", "thần y" trên mạng. Qua điều tra, cơ quan chức năng xác định những "bác sĩ, thần y rởm" này không được đào tạo, không có chuyên môn, bằng cấp chứng chỉ, thậm chí có người mới học hết lớp 7, làm thợ xây vẫn lên mạng xã hội "nổ" là "thần y" để chữa bệnh, bán thuốc.

Theo Bộ Công an, để tạo lòng tin cho người bệnh, các đối tượng còn dùng nhiều thủ đoạn như tổ chức livestream bán hàng; thuê người đóng giả bệnh nhân đã sử dụng và khỏi bệnh; mạo danh lương y, thầy thuốc đông y; tự xưng có bài thuốc gia truyền qua nhiều đời; sử dụng hình ảnh, video, giấy tờ hoặc thông tin không rõ nguồn gốc để quảng cáo sản phẩm. Khi người dân có nhu cầu, các đối tượng tư vấn trực tiếp, thuyết phục mua thuốc và giao hàng qua dịch vụ chuyển phát, khiến việc kiểm soát nguồn gốc sản phẩm gặp nhiều khó khăn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe và tính mạng của người sử dụng.

Bị phạt tiền nếu chia sẻ "bài thuốc" chưa kiểm chứng

Bộ Công an khuyến cáo người dân tuyệt đối không tin vào những "thần y trên mạng", chỉ mua thuốc tại nhà thuốc, cơ sở khám chữa bệnh hoặc cơ sở kinh doanh dược được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Người dân không nên tin vào quảng cáo trên mạng xã hội, đặc biệt với những quảng cáo có nội dung "chữa bách bệnh", "điều trị dứt điểm", "không cần đi BV". Đặc biệt, người bệnh không được tự ý ngừng thuốc, thay đổi liều lượng hoặc phương pháp điều trị đã được bác sĩ chỉ định chỉ vì nghe theo quảng cáo, livestream hay lời tư vấn trên mạng.

Khi có nhu cầu điều trị bệnh, Bộ Công an khuyến cáo người dân cần đến cơ sở y tế để được khám, chẩn đoán và hướng dẫn sử dụng thuốc phù hợp; không tự ý sử dụng thuốc gia truyền, thuốc đông y hoặc các sản phẩm chữa bệnh không rõ nguồn gốc được mua bán trên không gian mạng. Cùng với đó, người dân không nên chia sẻ, phát tán hoặc tiếp tay quảng bá những "thần y", "bác sĩ mạng" và các sản phẩm thuốc chưa được kiểm chứng.

Bộ Y tế cũng cảnh báo việc tin tưởng và áp dụng những nội dung chữa bệnh do AI tạo ra có thể khiến người bệnh trì hoãn điều trị, từ đó dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe.

Theo TS Nguyễn Trọng Khoa, Phó cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), hiện đã có chế tài xử phạt hành chính đối với hành vi làm ra, phát tán thông tin trên không gian mạng có nội dung sai sự thật, chưa được kiểm chứng, gây hoang mang trong nhân dân, ảnh hưởng đến trật tự xã hội, trong đó có những thông tin chưa được kiểm chứng về y tế. Theo đó, tại Nghị định 330 năm 2026 quy định phạt tiền từ 5 - 10 triệu đồng với các trường hợp cung cấp, chia sẻ thông tin về phương pháp, liệu pháp, bài thuốc, kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép hoặc chưa được xác nhận theo quy định chuyên ngành.

Theo TS Khoa, các quy định này nhằm tăng cường bảo vệ sức khỏe người dân, phòng ngừa và xử lý những hành vi lợi dụng không gian mạng để truyền bá, quảng cáo, tư vấn các phương pháp khám bệnh, chữa bệnh trái quy định.

Cạnh đó, TS Khoa cho rằng khi tiếp cận thông tin về sức khỏe trên mạng, người dân cần có sự kiểm chứng của bác sĩ chuyên khoa và cơ sở điều trị, không thể áp dụng các phương pháp chỉ dựa trên kinh nghiệm cá nhân được chia sẻ trên mạng.

Theo chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), Giám đốc dự án Chống lừa đảo (Chongluadao.vn), thủ đoạn giả danh bác sĩ, lương y đánh trực tiếp vào tâm lý người bệnh muốn được chữa nhanh và niềm tin vào những người được quảng bá là "bác sĩ nổi tiếng", "thần y" hay sở hữu "bài thuốc gia truyền".

Cạnh đó, một thủ đoạn đáng lo ngại xuất hiện gần đây là lợi dụng AI và deepfake để giả mạo chính những bác sĩ thật. Theo ông Ngô Minh Hiếu, các đối tượng có thể lấy hình ảnh, video, giọng nói được bác sĩ công khai trên mạng rồi sử dụng AI tạo nội dung mới, khiến bác sĩ như đang trực tiếp tư vấn và khẳng định một loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng có thể chữa bệnh.

Chuyên gia khuyến cáo người dân cần kiểm tra lại thông tin trên website, fanpage chính thức của BV hoặc liên hệ trực tiếp với cơ sở y tế. Đặc biệt, cần cảnh giác với những nội dung cam kết chữa khỏi 100%, yêu cầu chuyển tiền hoặc mua thuốc ngay qua mạng.