Xâm nhập mặn có thể chạm mốc lịch sử mới
Theo Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, thông tin dự báo mưa được thu thập từ các tổ chức dự báo toàn cầu cho thấy, từ tháng 10-12/2026, mưa trên lưu vực sông Mekong dự báo thiếu hụt từ 40-60% so với trung bình nhiều năm. Giai đoạn từ tháng 12/2026-2/2027, lượng mưa bằng hoặc thấp hơn 40-50% so với trung bình.
Sự thiếu hụt mưa trên lưu vực vào cuối mùa gây ra nhiều hệ quả liên quan đến suy giảm dòng chảy về hạ lưu, thoát nước nhanh từ Biển Hồ - Tonle Sap (Campuchia). Từ đó làm giảm hiệu quả điều tiết về ĐBSCL vào mùa khô 2026-2027 và có thể làm mặn xuất hiện sớm trên đồng bằng.
Dự báo khả năng xâm nhập mặn ở ĐBSCL mùa khô 2026-2027 cao hơn trung bình nhiều năm, cao hơn mùa khô những năm gần đây. Cụ thể, vùng cửa sông Cửu Long, từ tháng 12/2026, ranh mặn 4 g/l vào sâu 30-40km, ảnh hưởng đến khả năng lấy nước của các công trình thủy lợi cách biển 35-45km trong kỳ triều cường cuối tháng 12/2026.
Tháng 1 - 2/2027, ranh mặn 4 g/1 vào sâu 50-65km, cao hơn trung bình và tương đương năm 2016 (năm hạn mặn lịch sử). Trong nửa đầu tháng 3/2027, ranh mặn 4 g/1 vào sâu 55-70km, cao hơn trung bình và năm 2016.
Giai đoạn nửa cuối tháng 3/2027 tùy thuộc vào lượng nước điều tiết từ các hồ chứa thượng nguồn sông Mekong, trường hợp nguồn nước tăng như một số năm gần đây, xâm nhập mặn sẽ giảm. Ngược lại, nếu lượng nước xả thấp, xâm nhập mặn tiếp tục ở mức như tháng 2/2027.
Theo Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, dự báo nguồn nước về đồng bằng thuộc nhóm năm ít nước, xấp xỉ mùa khô 2015-2016, có lúc tương đương mùa khô 2019-2020. Xâm nhập mặn cũng cao hơn trung bình phổ biến 5-15km trên các sông Cửu Long và cao hơn 12-36km trên các sông Vàm Cỏ.
Chủ động tích nước sớm
Để đảm bảo an toàn cho sản xuất, cơ quan khí tượng và thuỷ lợi khuyến cáo, các địa phương vùng ĐBCL có thể tham chiếu các giải pháp ứng phó như đã áp dụng thành công ở mùa khô 2019-2020. Trong đó, tập trung vào kịp thời thông tin đến người dân và tổ chức liên quan để chủ động công tác ứng phó. Xây dựng cơ cấu sản xuất, bố trí thời vụ, giải pháp và sử dụng nước hợp lý. Xuống giống sớm vụ Đông Xuân, hoàn thành trong tháng 12/2026, chậm nhất đến nửa đầu tháng 1/2027.
Với các khu vực có hệ thống thủy lợi khép kín như Gò Công, Nam Mang Thít, Nhật Tảo - Tân Trụ, Long Phú - Tiếp Nhật, cần theo dõi chặt chẽ diễn biến mặn, vận hành các cống hợp lý; tăng cường nạo vét kênh mương, nâng cao khả năng trữ và điều tiết nguồn nước.
Tại các khu vực thiếu nước do ảnh hưởng xâm nhập mặn, cơ quan chuyên môn lưu ý chủ động trữ nước sớm từ mùa mưa, hoàn thành tích nước trước tháng 11/2026, tích nước bổ sung ngay khi có thể. Các khu vực ven biển thực hiện đắp đập tạm, nạo vét kênh sớm trong mùa mưa để tích trữ nước, điều tiết hợp lý cho sản xuất.
Đối với vùng ven biển Tây, cần thiết vận hành sớm cống Cái Lớn - Cái Bé ngay từ tháng 1-2/2027 để kiểm soát xâm nhập mặn; phối hợp vận hành đồng bộ với các hệ thống thủy lợi thuộc quản lý của tỉnh Cà Mau và An Giang.
Cơ quan chuyên môn cũng khuyến cáo các địa phương thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin dự báo, kịch bản nguồn nước, xâm nhập mặn của cơ quan chuyên môn, để tổ chức sản xuất và giải pháp ứng phó phù hợp với từng khu vực cụ thể.