Trung tâm thương mại AEON Hà Đông có diện tích sàn xây dựng khoảng 153.000 m², tiêu thụ hơn 26 triệu kWh điện mỗi năm. Theo đại diện trung tâm, hệ thống điện mặt trời mái nhà đóng góp khoảng 7-10% tổng lượng điện tiêu thụ, hỗ trợ vận hành các thiết bị, duy trì hoạt động ổn định của hệ thống điều hòa và giảm phụ thuộc vào điện lưới.
Không chỉ ở những công trình lớn, diện tích rộng mà ngay cả những doanh nghiệp, nhà dân có mặt bằng nhỏ cũng có thể trở thành không gian tạo ra nguồn năng lượng phục vụ các hoạt động. Anh Nguyễn Văn Vĩnh (ở xã Quốc Oai, Hà Nội) cho biết, gia đình anh hiện sử dụng hệ thống 25 tấm quang điện, công suất 375 Wp mỗi tấm. Số lượng này đáp ứng nhu cầu sử dụng điện thực tế của gia đình; trong đó, nguồn điện mặt trời có thể phục vụ các thiết bị như đèn chiếu sáng, bếp từ và điều hòa. Nguồn điện được tạo ra ngay tại nơi tiêu thụ giúp giảm lượng điện mua từ lưới, tương ứng giảm khoảng 30-70% chi phí tiền điện hằng tháng tùy theo quy mô hệ thống và mức độ tự sử dụng.
Hà Nội tiêu thụ khoảng 15% tổng nhu cầu điện cả nước và dự báo tiếp tục tăng trong giai đoạn 2026-2030. Trong khi đó, thành phố hầu như không có nguồn điện lớn tại chỗ, chủ yếu phụ thuộc vào nguồn điện truyền tải từ bên ngoài, tiềm ẩn nguy cơ thiếu điện vào cao điểm.
Với điều kiện bức xạ mặt trời thuận lợi ở các hướng nam, đông nam và tây nam, mái nhà tại Hà Nội có tiềm năng phát triển điện mặt trời, trung bình cần khoảng 6-8 m² diện tích mái đón nắng cho mỗi kWp công suất lắp đặt. Theo Tổng công ty Điện lực Hà Nội (EVNHANOI), điện mặt trời mái nhà giúp khách hàng giảm lượng điện mua từ lưới, đồng thời giảm phụ tải cho hệ thống điện vào giờ cao điểm. Về lâu dài, phát triển nguồn điện phân tán tại chỗ còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tăng tính chủ động trong tiêu thụ điện và giảm phát thải CO₂, phù hợp với định hướng sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và thúc đẩy chuyển dịch sang năng lượng sạch.
Trong Chỉ thị số 06/CT-UBND về tăng cường tiết kiệm năng lượng năm 2026 và các năm tiếp theo, thành phố đã yêu cầu các cơ quan, công sở sử dụng ngân sách nhà nước trên địa bàn xây dựng, triển khai kế hoạch tiết kiệm điện trong đơn vị, phấn đấu tối thiểu tiết kiệm 5% tổng điện năng tiêu thụ trong năm; chủ động tham gia các chương trình quản lý nhu cầu điện, lắp đặt điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin quy mô lớn (BESS). Thành phố phấn đấu hằng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên địa bàn lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ hoặc phấn đấu tổng công suất phát triển đạt 20% công suất lắp đặt điện mặt trời mái nhà.
Để thực hiện mục tiêu này, Hội đồng nhân dân thành phố đang lấy ý kiến, xây dựng dự thảo Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ cho hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện trên địa bàn, áp dụng từ năm 2026-2030. Cụ thể, hộ gia đình lắp điện công suất từ 1 kWp trở lên dự kiến được hỗ trợ 1 triệu đồng/kWp, nhưng không quá 3 triệu đồng/hộ. Nếu hộ gia đình đồng thời lắp hệ thống lưu trữ điện (BESS) từ 2kWh trở lên, đề xuất hỗ trợ thêm 1 triệu đồng/kWh, tối đa 3 triệu đồng. Như vậy, tổng mức hỗ trợ tối đa cho cả hệ thống điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ có thể lên tới 6 triệu đồng/hộ...
Bên cạnh đó, Nghị định 243/2026 của Chính phủ đang cho phép tăng tỷ lệ bán điện dư từ điện mặt trời mái nhà lên mức không vượt 50% sản lượng phát tại đầu ra, thay vì chỉ tối đa 20% như quy định trước đây. Quy định mới giúp nâng cao hiệu quả đầu tư, rút ngắn thời gian thu hồi vốn và tạo thêm nguồn thu từ phần điện chưa sử dụng hết. Theo đại diện EVNHANOI, những điểm mới trong các chính sách hỗ trợ của Trung ương và thành phố đang tạo thêm động lực để khách hàng mạnh dạn đầu tư điện mặt trời mái nhà; qua đó, đóng góp cho phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và bảo đảm an ninh năng lượng.
NGUYÊN TRANG