Nhặt cốc, mở nắp chai, gấp quần áo hay rửa bát vốn là những hoạt động bình thường trong đời sống, nhưng tại Trung Quốc, các thao tác này đang tạo ra một nghề mới - nghề huấn luyện robot. Người làm nghề này trực tiếp thực hiện các động tác để thu thập dữ liệu, giúp robot học cách làm việc trong môi trường thực tế.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Nhân viên hiệu chỉnh robot tại cơ sở huấn luyện AI hiện thân ở Khu mới Hùng An, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc (Ảnh: Xinhua/Zhu Xudong).
Theo các tin tuyển dụng trên mạng xã hội và nền tảng việc làm tại Trung Quốc, công việc này có mức lương 4.000-6.000 nhân dân tệ (khoảng 15-23 triệu đồng) mỗi tháng. Nghề này thu hút người thất nghiệp và những người trẻ muốn tìm công việc linh hoạt.
Để thu thập dữ liệu, người lao động đeo thiết bị cảm biến ghi nhận chuyển động của tay và ngón tay, đồng thời làm theo hướng dẫn trên màn hình máy tính. Dữ liệu sau đó được xử lý thành bộ dữ liệu huấn luyện, giúp robot học cách thực hiện các công việc trong gia đình, nhà máy và siêu thị.
Liu Yun, 40 tuổi, tìm đến công việc này sau khi mất việc trong ngành công nghiệp ô tô. Do tuổi tác, bà gặp khó khăn khi tìm kiếm việc làm mới.
Tại một cơ sở huấn luyện robot ở Bắc Kinh, Liu phải liên tục thực hiện các thao tác như di chuyển cốc, cọ rửa bề mặt và lau bàn. Hệ thống ghi lại mọi chuyển động, đồng thời hiển thị năng suất và độ chính xác của từng người trên màn hình lớn.
Mỗi ngày, người lao động phải hoàn thành 160 mẫu dữ liệu. Những người có năng suất cao có thể đạt hơn 260 mẫu. Với Liu, việc rửa bát và lau bàn khoảng 200 lần mỗi ngày đã là giới hạn sức lực.
"Dù mang danh là người huấn luyện robot, tôi có cảm giác như mình đang làm công việc dạy một đứa trẻ 2 tuổi", Liu chia sẻ.
Sun, 22 tuổi, sinh viên tỉnh Sơn Tây, nhận công việc này trong kỳ nghỉ hè khi đang tìm nơi thực tập. Anh được giao các nhiệm vụ như gấp quần áo, quét nhà và ghi lại các thao tác theo tiêu chuẩn.
Robot hình người X Square trình diễn làm các công việc nhà tại một gian hàng trong Hội nghị Robot Thế giới 2026 ở Bắc Kinh, Trung Quốc (Ảnh: Reuters/Tingshu Wang).
Sun được trả 120 nhân dân tệ (hơn 436.000 đồng) cho ca ngày và 135 nhân dân tệ (khoảng 521.000 đồng) cho ca đêm. Tuy nhiên, đồng nghiệp của Sun nhiều người chỉ làm vài tuần rồi nghỉ. Sun cho rằng mức thu nhập này chưa tương xứng với sự mệt mỏi về thể chất và tinh thần do phải lặp đi lặp lại các động tác.
Trong khi đó, công việc linh hoạt lại là lợi thế đối với một số lao động. Guo Hongjuan, sống tại tỉnh Giang Tô, làm việc tại nhà khoảng 6 giờ mỗi ngày. Bà thu thập dữ liệu bằng cách thực hiện các thao tác như sắp xếp sách, lau bàn và di chuyển đồ vật, qua đó kiếm được khoảng 4.000 nhân dân tệ (khoảng 15 triệu đồng) mỗi tháng. Công việc giúp bà có thêm thu nhập mà vẫn dành thời gian chăm sóc con.
Việc thu thập dữ liệu phục vụ huấn luyện robot không chỉ diễn ra trong các công việc gia đình mà còn mở rộng sang những môi trường thực tế khác.
Tháng 8, công ty công nghệ Physen AI có trụ sở tại Thâm Quyến hợp tác với một doanh nghiệp vệ sinh môi trường, trang bị thiết bị thu thập dữ liệu cho công nhân quét đường. Các thiết bị ghi lại chuyển động của công nhân khi quét dọn và xử lý những tình huống phát sinh. Dữ liệu này giúp robot hiểu rõ hơn về môi trường thực tế và học cách phản ứng trước những tình huống bất ngờ.
Sự xuất hiện của nghề huấn luyện robot cho thấy quá trình phát triển công nghệ này không chỉ cần đội ngũ kỹ sư mà còn phụ thuộc vào dữ liệu do con người tạo ra từ những công việc thực tế. Tuy nhiên, công việc cũng đặt ra một nghịch lý là con người đang giúp robot học cách làm việc, trong khi chính những cỗ máy này có thể thay thế họ trong tương lai.