Kỹ sư rời phố về quê, biến rơm rạ thành sản phẩm độc lạ bán sang Mỹ, Canada

Từ những cọng rơm bị đốt bỏ ngoài đồng...

Sau mỗi mùa gặt, khi những thửa ruộng ở xã Quý Lộc, tỉnh Thanh Hóa chỉ còn trơ gốc rạ, nhiều đống rơm rạ lại bị người dân đốt ngay trên đồng. Với không ít người, đó là cách nhanh nhất để dọn ruộng, chuẩn bị cho vụ mùa mới.

• 

  Cánh đồng của bà tôi và giấc mơ nông nghiệp không lãng phíĐỌC NGAY

Nhưng với Nguyễn Xuân Tài (37 tuổi, quê xã Quý Lộc, tỉnh Thanh Hóa), những cọng rơm tưởng chừng bỏ đi ấy lại gợi mở một hướng khởi nghiệp.

Tốt nghiệp Đại học Công nghiệp Hà Nội, Tài từng có 5 năm làm việc tại các doanh nghiệp ở Hà Nội với vai trò kỹ sư thiết kế. Công việc ổn định, đúng chuyên môn, nhưng cơ duyên đến với một sản phẩm khá xa lạ đã khiến anh rẽ sang hướng đi khác.

Năm 2018, qua sự giới thiệu của một người bạn quốc tịch Anh, Tài biết đến mồi lửa sinh học - sản phẩm dùng để nhóm lửa vốn được sử dụng tại nhiều nước phương Tây, nơi người dân có thói quen tổ chức tiệc nướng ngoài trời hoặc sử dụng lò sưởi.

Nhận thấy nhu cầu của thị trường nước ngoài và nguồn phụ phẩm nông nghiệp dồi dào ở quê nhà, anh bắt đầu tìm hướng khởi nghiệp loại sản phẩm này.

Những ngày đầu, Tài thử nghiệm với mùn cưa, trấu, vỏ lạc và một số phế phẩm nông nghiệp. Tuy nhiên kết quả không như mong đợi. Sau nhiều lần tìm kiếm, thử nghiệm, anh nhận thấy rơm khô có thể trở thành nguồn nguyên liệu phù hợp.

"Có lần về quê, tôi thấy lượng rơm sau thu hoạch bị đốt bỏ rất nhiều, vừa lãng phí vừa gây ô nhiễm môi trường. Tôi nghĩ nếu tận dụng được nguồn nguyên liệu này để sản xuất mồi lửa sinh học thì vừa có thể tạo ra sản phẩm bán ra thị trường, vừa giúp người dân có thêm thu nhập", anh Tài chia sẻ.

Từ ý tưởng đó, anh Tài đã bắt tay ngay vào việc. Tuy nhiên để sản phẩm có thể đến tay người tiêu dùng khó tính như Mỹ, Canada không phải là điều đơn giản.

Đầu tiên, chàng thanh niên trẻ bắt tay thiết kế dây chuyền, xây dựng xưởng sản xuất tại Thanh Hóa và thành lập Công ty CP Ulstraw. Tên doanh nghiệp được ghép từ hai từ tiếng Anh "ultra" và "straw", có nghĩa sản phẩm được tạo ra từ rơm.

Sản phẩm có giá trị xuất khẩu

Theo anh Tài, ngoài rơm khô, nguyên liệu được sử dụng để tạo ra sản phẩm còn có sáp nến. Hai thành phần được phối trộn theo công thức nghiên cứu, sau đó dùng máy móc cắt thành những khối nhỏ dùng làm mồi nhóm lửa.

Quy trình sản xuất bắt đầu từ việc thu mua rơm khô của người dân địa phương. Rơm được đưa vào máy nghiền, trộn với sáp nến rồi chuyển qua máy ép để tạo hình. Thành phẩm sau đó được đóng hộp trước khi đưa ra thị trường.

Khi đã có sản phẩm, anh Tài và các cộng sự đã chọn Amazon làm kênh phân phối để tiếp cận thị trường người tiêu dùng nước ngoài, đặc biệt là các nước có khí hậu lạnh như Mỹ, Canada và nhiều nước châu Âu.

Theo anh Tài, ở giai đoạn đầu triển khai quảng cáo trên nền tảng này, sản phẩm nhận được sự quan tâm của khách hàng. Có thời điểm, doanh nghiệp tiêu thụ tới 400 hộp Eco Firelighter trong một ngày. Đến nay, hàng nghìn sản phẩm đã được bán thông qua Amazon.

Từ một ý tưởng khởi nghiệp còn khá xa lạ ở địa phương, những hộp mồi lửa làm từ rơm dần được đưa lên các nền tảng thương mại điện tử để tiếp cận khách hàng nước ngoài.

Tài kể thời điểm anh bắt đầu thu mua rơm để sản xuất, không ít người tỏ ra ngạc nhiên. Tuy nhiên khi thấy sản phẩm của anh bán được ra nước ngoài, người dân mới thấy sáng kiến của anh có giá trị.

Tuy nhiên, theo anh Tài, dù sản phẩm được người tiêu dùng tại Mỹ và Canada đón nhận rất tốt, thế nhưng lượng tiêu thụ hàng hóa vẫn chưa cao. "Đây là sản phẩm do tôi và cộng sự tìm tòi, sáng tạo ra, không qua một chương trình hay có sự hỗ trợ nào từ cơ quan chức năng. Vì thế sản phẩm hiện chỉ phân phối chủ yếu qua kênh Amazon. Đây cũng là khó khăn trong việc mở rộng thị trường, quảng bá sản phẩm", anh Tài nói

Anh Tài cũng chia sẻ thêm rằng đến nay, anh cùng các cộng sự đã đầu tư khoảng 1 tỉ đồng vào dự án. Theo tính toán của Tài, mỗi hộp mồi nhóm lửa được bán với giá khoảng 13-14 USD (tương đương 300.000 - 350.000 đồng), trong đó chi phí sản xuất chiếm 30-40% giá bán.

Mong muốn tạo sinh kế từ phụ phẩm nông nghiệp

Không dừng lại ở việc kinh doanh sản phẩm do mình nghiên cứu, anh Tài còn kỳ vọng mô hình này có thể mở rộng ngay tại quê nhà.

Thời gian tới, anh dự kiến xây dựng mô hình hợp tác xã, đầu tư nhà máy sản xuất tại địa phương, qua đó tăng quy mô sản xuất, tìm kiếm thêm các đối tác lớn và tạo đầu ra ổn định cho nguồn nguyên liệu rơm của người dân.

"Nếu kế hoạch thành hiện thực, những cọng rơm sau mùa gặt có thể có thêm một vòng đời mới, thay vì bị đốt bỏ hoặc để phân hủy ngoài đồng. Việc thu mua rơm cũng mở ra cơ hội để người dân có thêm nguồn thu từ phụ phẩm nông nghiệp", anh Tài chia sẻ.

Ông Nguyễn Văn Hiếu - Chủ tịch UBND xã Quý Lộc, tỉnh Thanh Hóa - đánh giá mô hình sản xuất mồi nhóm lửa từ rơm của anh Nguyễn Xuân Tài là hướng đi mới mẻ tại địa phương. "Địa phương cũng đã tới thăm mô hình, làm việc với anh Tài, sẵn sàng hỗ trợ anh về quỹ đất để xây nhà xưởng, mở rộng mô hình", ông Hiếu nói.

Cũng theo ông Hiếu, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã lên kế hoạch cử đoàn về tham quan, đánh giá hiệu quả mô hình này như thế nào để có hướng hỗ trợ anh Tài mở rộng thị trường.

"Hiện nay, chúng tôi được biết hàng hóa của anh Tài chủ yếu được bán trên kênh Amazon, thị trường chủ yếu Mỹ và Canada. Địa phương sẽ hỗ trợ anh Tài mở rộng thị trường, trong đó sẽ tập trung đưa sản phẩm vào các điểm du lịch có các hoạt động dã ngoại, vui chơi ngoài trời, có sử dụng lửa trại, nướng đồ ăn. Từ đó sẽ đánh giá tính hiệu quả thực sự của sản phẩm này", ông Hiếu cho hay.

Nhận giải thưởng sáng tạo tại Canada

Cuối năm 2023, sáng kiến của Nguyễn Xuân Tài cùng các cộng sự đã giành giải Quán quân toàn cầu cuộc thi Social Business Creation tại Montreal (là chương trình đào tạo kết hợp cuộc thi toàn cầu về sáng tạo kinh doanh xã hội, được khởi xướng bởi Trường đại học HEC Montréal, Canada) với phần thưởng khoảng 38.500 đô la Canada. Năm 2024, nhóm Ulstraw tiếp tục giành giải Quán quân cuộc thi Khởi nghiệp cùng Kawai.

Tin dịch vụ - Sở khoa học và công nghệ Hưng Yên đã thực hiện thành công dự án ứng dụng chế phẩm vi sinh BIOMIX- RR chế biến rơm rạ thành phân hữu cơ cho cây trồng nhằm phát triển nền nông nghiệp bền vững tại tỉnh Hưng Yên.