Bà Vân Anh tại hội thảo ở Hiệp Đức ngày 19-10 - Ảnh: BÁ DŨNG
Nghẹn ngào không nói nên lời, bà Vân Anh cho biết cha mình là cán bộ đi B. Trước khi vào Quảng Nam chiến đấu, ông và vợ có một con gái (là chị đầu của bà).
Tranh thủ mấy ngày trước lúc lên đường vào chiến trường, ông kịp cùng vợ mang thai. Bà Vân Anh được sinh ra trong hoàn cảnh đó.
Vụ người dân Phú Thọ báo tin 200 hài cốt trong rừng keo: Dù thông tin muộn nhưng 'quý hơn vàng'
Đà Nẵng: Nhân chứng nói về hố chôn tập thể liệt sĩ trong sân trụ sở Đảng ủy xã
Lời kể nghẹn ngào của người con gái quê Hưng Yên về bức thư của cha là liệt sĩ hy sinh tại Đà Nẵng
Lời hẹn ước mãi dang dở
Bà Vân Anh cho biết năm 1970 gia đình nhận được tin ông Hải hy sinh.
Trong lá thư cuối cùng gửi về quê nhà, lời hẹn với vợ "ngày hòa bình sẽ về lại cùng em sinh thêm hai đứa con trai" đã mãi mãi dang dở.
Suốt mấy chục năm từ ngày chồng mất, mẹ bà Vân Anh một mình nuôi hai con khôn lớn.
Do thiếu thông tin, bà Vân Anh cùng người thân nhiều năm lặn lội hết Nam tới Bắc để tìm liệt sĩ Hải nhưng không thành.
Mới đây, qua tàng thư từ Sư đoàn 2 và các cựu chiến binh, bà biết được cha mình trong danh sách liệt sĩ đặc công đã nằm lại trên chiến trường Hiệp Đức ngày 27-4-1970.
Nước mắt mừng tủi lẫn khổ đau dồn nén qua bao năm, bà trở lại nơi cha mình đang nằm cùng đồng đội để hỗ trợ các thông tin xác định vị trí chôn cất.
Sân Đảng ủy xã Hiệp Đức nơi nghi có nhiều hài cốt liệt sĩ - Ảnh: BÁ DŨNG
Xã Hiệp Đức và Bộ Chỉ huy quân sự TP Đà Nẵng xác định liệt sĩ Phạm Thanh Hải hy sinh tại chiến trường xã, nhưng vị trí chôn cất chưa thể xác định, nhiều nghi vấn nằm tại sân của Đảng ủy xã Hiệp Đức hiện nay.
Được sự đồng ý của bà Phạm Thị Vân Anh, Tuổi Trẻ xin đăng lại bức thư đầy tình cảm yêu thương của một người chồng với vợ con.
Bức thư cũng toát lên sự hiên ngang, dũng cảm, ý chí không khuất phục, luôn hướng lòng về Tổ quốc để mong tới ngày hòa bình của người chiến sĩ giải phóng quân.
Bức thư thắt lòng của người chiến sĩ giải phóng quân
8-12-1967,
Thanh Hải
Em: Lan Hương yêu quý của anh
Ôi, Lan Hương, còn gì sung sướng bằng: Sáng qua 7-12-67 nhận được thư của thầy. Đến trưa thì lại nhận được thư của ba!
Ôi sung sướng điên lên. 2 lá thư đến cùng mang đến cho anh một niềm vui vô hạn. Được tin em đã sinh con được khỏe, con cũng khỏe, đọc thư thấy những lời ân tình.
Bức thư liệt sĩ Hải gửi vợ năm 1967 - Ảnh: BÁ DŨNG
Em yêu ạ, anh sung sướng quá, ngày hôm qua anh lúc nào cũng cười, cũng vui. Anh em đã nói là ông Hải hôm nay phát điên.
Lan Hương yêu thương của anh!
Anh rất buồn vì cái lúc mà em cần có anh nhất thì anh lại không có bên em, nhưng chắc rằng em là người thông cảm nhất đời anh thì em sẽ thông cảm cho anh. Giờ đây em và con đều khỏe cả thì anh sung sướng vô cùng, và anh cũng rất yên tâm trong bước đường công tác.
Em yêu ạ, con đặt tên (…) là gì thì anh ủy quyền cho em, vì em là vợ thương yêu của anh, em cũng là mẹ.
Anh cũng là em, chúng ta đều thống nhất, và với thẩm mỹ của em thì đặt tên cho con không khó gì. Nhớ đặt tên cho con rồi thì em biên thư ngay cho anh.
Còn anh, anh hứa với người vợ thân thương là anh không có ý nghĩ ấy, và anh rất sung sướng là được tin con và em đã khỏe, con ra chào đời được an toàn.
Em ơi, con gái thì nó sẽ giống em, người vợ mà anh thương yêu nhất đời. Em đừng suy nghĩ gì cả vì con nào cũng là con, đừng suy nghĩ phong kiến và khinh rẻ nữa nhé.
Liệt sĩ Phạm Thanh Hải có tên trong danh sách các liệt sĩ Sư đoàn 2 hy sinh tại Hiệp Đức (thứ 3 từ dưới lên) - Ảnh: BÁ DŨNG
Con trai ấy à, cũng còn phải xác định với nhau có nhiều loại con trai, con trai mà hư hỏng thì chỉ xác định là vứt đi. Vả lại hạnh phúc đời ta còn nhiều, anh đã từng nói với em là vợ chồng phải đẻ 4 đứa con cơ mà!
Con trai chúng ta sẽ ra đời sau chị nó. Hoặc ngày mai anh sẽ về! Chiến tranh ư? Em không đùa ấy. Nhưng không! Không viên đạn nào có thể giết chết người chồng của em. Chồng của em là một chiến sĩ cách mạng bất diệt…
…. Giờ đây con vẫn khỏe, em vẫn khỏe nhưng em cần bồi đắp nhiều và bồi dưỡng cho con nữa, nên em đừng dè sẻn (tiết kiệm kham khổ), nhớ phải bồi dưỡng nhé! Nhớ lấy, kẻo anh không bằng lòng đâu!
Không bồi dưỡng mai kia anh về thấy xấu là anh bỏ đấy. Không lấy nữa đâu (Lại đùa em yêu một tẹo nữa đừng giận đấy!)…
Cha ơi, cha đang nằm nơi đâu?
Nói về câu chuyện cha mình đề cập trong thư, bà Vân Anh cho biết lúc cha mình lên đường chiến đấu, vợ chồng ông nghĩ rằng cái thai trong bụng sẽ là con trai "nối dõi dòng họ". Khi sinh ra bà, là con gái, mẹ bà có chút thoáng buồn nên biên thư cho chồng.
Trong thư, vì thế cha bà không buồn mà ngược lại còn động viên vợ. Tình cảm sâu nặng, thiết tha trong bức thư ấy đã theo suốt người vợ tới lúc bà qua đời.
Bà Vân Anh cho biết "dù là con gái" nhưng bà vẫn ngược xuôi hết cách để tìm nơi cha nằm lại.
"Tôi như người con trai của cha, tôi đau xót vô cùng vì tới nay không biết ông đang nằm ở đâu. Mong Đảng, Nhà nước quyết liệt đẩy mạnh Chiến dịch 500 ngày đêm để tôi có thể đón cha về" - bà Vân Anh bật khóc.
Có hàng chục hài cốt liệt sĩ chôn cất trong sân Đảng ủy xã tại Đà NẵngSau khi các nhân chứng cung cấp thông tin tại hội thảo kết hợp nhiều tư liệu lịch sử, xã Hiệp Đức (Đà Nẵng) khẳng định có đủ cơ sở để xác định nhiều hài cốt liệt sĩ trong sân Đảng ủy xã Hiệp Đức và khu vực lân cận.