Lãi vay margin vẫn ở mức cao
Ngân hàng Nhà nước vừa yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm lãi suất tiền gửi niêm yết kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời giảm 1,5-2 điểm phần trăm/năm lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.
Với thị trường chứng khoán, việc giảm lãi suất được kỳ vọng là tín hiệu tích cực, góp phần giảm chi phí vốn và hỗ trợ dòng tiền vào thị trường. Tuy nhiên, khảo sát biểu lãi suất margin tại một số công ty chứng khoán cho thấy, chi phí vay vẫn ở mức cao.
Tại Công ty Cổ phần Chứng khoán Vietcap, lãi suất margin (giao dịch ký quỹ) tiêu chuẩn được điều chỉnh lên 13,5%/năm từ ngày 1/9. Công ty Cổ phần Chứng khoán VNDIRECT thông báo từ ngày 15/9, lãi suất sản phẩm T10 từ ngày vay thứ 11 tăng lên 0,0438%/ngày, tương đương 16%/năm, so với mức 14,8%/năm trước đó. Sản phẩm này miễn lãi trong 10 ngày đầu theo điều kiện áp dụng.
Với Công ty Cổ phần Chứng khoán VPBank (VPBankS), lãi suất margin tiêu chuẩn là 13,5%/năm, gói vay ưu đãi lãi suất 9,9%/năm... Tại Công ty Cổ phần Chứng khoán VPS, biểu phí dịch vụ tài chính quy định lãi suất cho vay margin ở mức 14%/năm. Mức lãi suất này cũng áp dụng với dịch vụ ứng trước tiền bán.
Một số công ty triển khai chương trình ưu đãi riêng. Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI có gói vay lãi suất 7,99%/năm trong 90 ngày dành cho khách hàng đủ điều kiện; Công ty Cổ phần Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) áp dụng chính sách giảm lãi suất cho khách hàng có dư nợ lớn từ ngày 1/10. Mức lãi thực tế vì vậy còn phụ thuộc sản phẩm, thời hạn vay và điều kiện của từng công ty.
Dư nợ lập đỉnh, thanh khoản suy yếu
Theo FiinTrade, dư nợ cho vay ký quỹ tại 78 công ty chứng khoán đại diện 99,6% vốn chủ sở hữu toàn ngành, đạt hơn 457.500 tỷ đồng vào cuối tháng 9/2026. Con số này tăng 11.700 tỷ đồng, tương đương 2,6% so với cuối quý II, và tăng 14,1% so với cuối năm 2025.
Dù tiếp tục lập kỷ lục, tốc độ tăng dư nợ đã chậm lại so với mức tăng 8% trong quý II. Giá trị giao dịch bình quân mỗi phiên trong quý III giảm 22,6% so với quý trước, xuống khoảng 14.800 tỷ đồng.
Diễn biến dư nợ cũng phân hóa giữa các công ty. Trong quý III, dư nợ margin tại TCBS và VPBankS tăng lần lượt 6,5% và 6,9% so với quý trước; trong khi SSI giảm 4,8%, VNDIRECT giảm 4,6% và VPS giảm 16,9%.
Nhóm phân tích của VIS Rating nhận định, áp lực chi phí vốn và rủi ro tập trung tín dụng vẫn là những vấn đề đáng chú ý với nhóm chứng khoán. Tỷ lệ đòn bẩy toàn ngành giảm từ 2,4 lần cuối năm 2025 xuống 2,2 lần trong nửa đầu năm nay, một phần nhờ các công ty huy động thêm vốn.
Tuy nhiên, VIS Rating dự báo tỷ lệ này có thể tăng trở lại lên 2,3-2,4 lần trong nửa cuối năm, khi quy mô bảng cân đối và nhu cầu vốn tiếp tục tăng. Một số công ty chứng khoán liên kết với ngân hàng tăng vay ngắn hạn để tài trợ cho hoạt động cho vay margin và đầu tư trái phiếu.
Rủi ro tập trung tín dụng cũng có thể tăng khi dư nợ dồn vào một số khách hàng vay lớn và tổ chức phát hành trái phiếu. Nếu các khách hàng này gặp áp lực tài chính, khả năng chống chịu của công ty chứng khoán có thể bị ảnh hưởng.
VIS Rating cho biết, tỷ suất sinh lời trên tài sản bình quân (ROAA) toàn ngành giảm từ 5,6% năm 2025 xuống 4,3% trong nửa đầu năm 2026. Chi phí vốn tăng làm thu hẹp biên lợi nhuận từ hoạt động cho vay ký quỹ.
Trong bối cảnh đó, lãi vay margin có giảm hay không còn phụ thuộc vào chi phí huy động vốn, cơ cấu nguồn vốn và chính sách của từng công ty chứng khoán. Diễn biến giảm lãi suất tại ngân hàng chưa đủ để khẳng định lãi vay ký quỹ sẽ giảm đồng loạt.