Tốt nghiệp Khoa Công nghệ sinh học, Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội), chị Hồng từng có cơ hội làm việc tại một nhà máy bia với mức thu nhập ổn định. Tuy nhiên, niềm đam mê nghiên cứu và mong muốn ứng dụng khoa học vào sản xuất nông nghiệp đã thôi thúc chị lựa chọn hướng đi riêng.
Năm 2003, khi còn là sinh viên, chị tham gia dự án nghiên cứu về nấm linh chi. Trong quá trình tìm hiểu tài liệu, chị biết đến đông trùng hạ thảo - loại nấm dược liệu có giá trị kinh tế cao nhưng còn ít được nghiên cứu và nuôi trồng tại Việt Nam. Từ đó, chị bắt đầu tìm tòi, nghiên cứu nhằm chủ động sản xuất loại nấm này. Năm 2010, chị thành lập Công ty cổ phần Dược thảo Thiên Phúc, đặt nền móng cho hoạt động nuôi trồng, sản xuất đông trùng hạ thảo tại quê nhà.
Những ngày đầu khởi nghiệp, chị Hồng gặp khó khăn lớn về công nghệ và nguồn giống. Tài liệu nghiên cứu trong nước còn hạn chế, việc tìm mua giống từ nước ngoài cũng không thuận lợi. Sau khi nhờ bạn bè tìm mua giống từ Hàn Quốc, Nhật Bản nhưng không thành công, chị trực tiếp sang Tây Tạng (Trung Quốc) tìm nguồn giống và học hỏi kinh nghiệm nuôi trồng.
Trở về nước, chị tiếp tục tự nghiên cứu, thử nghiệm và điều chỉnh các thông số về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, môi trường nuôi cấy. Theo chị Hồng, tạo được quả thể đông trùng hạ thảo đã khó, kiểm soát và nâng cao hàm lượng hoạt chất sinh học trong sản phẩm còn đòi hỏi nhiều nghiên cứu hơn. Đây cũng là thách thức đặt ra đối với việc lựa chọn giống và hoàn thiện quy trình công nghệ sản xuất.
Xác định khoa học, công nghệ là nền tảng phát triển, công ty của chị Hồng đã tập trung nghiên cứu, hoàn thiện quy trình sản xuất. Giai đoạn 2017-2020, doanh nghiệp được Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF), Bộ Khoa học và Công nghệ, phê duyệt thực hiện dự án “Hoàn thiện và nâng cấp quy trình sản xuất và phát triển sản phẩm bảo vệ sức khỏe có chứa Cordyceps militaris”.
Dự án tập trung nghiên cứu công nghệ sản xuất giống, hoàn thiện quy trình nuôi trồng với quy mô 500 kg quả thể/mẻ, chiết xuất cao định chuẩn và bào chế sản phẩm bảo vệ sức khỏe từ đông trùng hạ thảo. Kết quả nghiên cứu được ứng dụng vào sản xuất, góp phần cải thiện quy trình, chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm của doanh nghiệp.
Hiện nay, khu nuôi trồng đông trùng hạ thảo của doanh nghiệp có diện tích gần 10.000 m², với hệ thống nhà xưởng và thiết bị phục vụ sản xuất; mỗi năm, cung ứng khoảng 18 tấn nấm tươi ra thị trường. Năm 2025, doanh thu công ty đạt 48 tỷ đồng, chủ yếu từ các sản phẩm đông trùng hạ thảo và thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
Cùng với đầu tư công nghệ và mở rộng sản xuất, chị Hồng chú trọng tận dụng phụ phẩm, giảm chất thải phát sinh. Từ thực tế sản xuất, doanh nghiệp nghiên cứu nghiền phụ phẩm sau thu hoạch nấm thành bột, phối trộn làm thức ăn cho đàn gà đẻ trứng quy mô 10.000 con. Mô hình này giúp tái sử dụng khoảng 5 tấn phụ phẩm mỗi năm, hạn chế lãng phí nguyên liệu. Bên cạnh đó, doanh nghiệp tái sử dụng dụng cụ thủy tinh, chai lọ nhựa trong một số công đoạn phân lập giống; trồng cây xanh quanh nhà xưởng và lắp đặt hệ thống chiếu sáng LED tự động, điều khiển qua ứng dụng để tiết kiệm năng lượng.
Năm 2026, chị Nguyễn Thị Hồng được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tôn vinh danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm đổi mới”. Thành quả của chị cho thấy, người nông dân trong thời kỳ đổi mới hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ, tổ chức sản xuất theo hướng hiện đại và tạo ra những giá trị mới trên chính mảnh đất quê hương.
MINH MINH