Làm sạch mã số thuế vẫn chậm

Nhiều người có tâm lý chờ cơ quan thuế tháo gỡ

Theo thống kê, trong 5 tháng qua có hơn 180.000 trường hợp đã đóng mã số thuế hoặc hoàn tất các thủ tục liên quan đến thuế. Con số này chiếm khoảng 30% số lượng doanh nghiệp (DN) cần thực hiện các thủ tục về thuế theo dữ liệu thống kê hồi tháng 3. Như vậy, số DN chưa thực hiện đóng mã số thuế để khai tử vẫn còn hàng trăm ngàn trường hợp. Theo dữ liệu từ Cục Thuế tính đến tháng 3.2026, có 617.462 DN thuộc diện xử lý, gồm 291.962 DN ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục giải thể (trạng thái 03) và 325.500 DN không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, có nợ thuế (trạng thái 06).

Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Ông Nguyễn Đức Huy, Phó trưởng Ban Nghiệp vụ (Cục Thuế, Bộ Tài chính), cho biết số liệu tổng hợp gần nhất cho thấy cơ quan thuế đã xử lý trên 125.000 trường hợp DN, tổ chức thực hiện đóng mã số thuế. Bên cạnh đó, còn hơn 55.000 trường hợp đã hoàn tất các thủ tục liên quan đến thuế nhưng vẫn cần tiếp tục xử lý những thủ tục, nghĩa vụ khác với các cơ quan liên quan (như nghĩa vụ bảo hiểm, ngân hàng và các thủ tục khác) mới có thể hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động DN.

Ngoài 617.000 trường hợp thuộc trạng thái 03 và 06, trong quá trình triển khai, số lượng có thể tiếp tục thay đổi do phát sinh hồ sơ mới hoặc phát hiện thêm các trường hợp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

"Một số địa bàn có kết quả thực hiện vượt tiến độ đề ra. Mục tiêu của cơ quan thuế là phấn đấu xử lý ở mức cao nhất trong khả năng, đồng thời phân loại hồ sơ để có phương án phù hợp với từng nhóm. Quan điểm của cơ quan thuế là phải thực hiện đến khi hoàn thành việc làm sạch dữ liệu và xử lý các nghĩa vụ liên quan. Làm sạch mã số thuế không chỉ là giải quyết các khoản nghĩa vụ thuế mà quan trọng hơn là bảo đảm dữ liệu quản lý đầy đủ, chính xác và có khả năng liên thông giữa các cơ quan", ông Nguyễn Đức Huy cho hay.

Theo ông Nguyễn Đức Huy, việc xử lý các trường hợp DN không hoạt động tại địa chỉ đăng ký gặp nhiều khó khăn do dữ liệu tồn tại từ nhiều năm trước, sử dụng CMND, CCCD và địa chỉ cũ chưa được liên thông đầy đủ với hệ thống eTax. Cơ quan thuế đã phối hợp với các đơn vị liên quan để đối chiếu, xử lý, song vẫn còn trường hợp thiếu dữ liệu hoặc chưa đủ căn cứ xác minh. Nhiều trường hợp người nộp thuế không còn cư trú tại địa chỉ đã đăng ký hoặc đã thay đổi thông tin cá nhân nhưng chưa được cập nhật đầy đủ. Cơ quan thuế đã triển khai nhiều biện pháp như gửi thư, gọi điện, liên hệ qua thư điện tử, số điện thoại, tài khoản thuế điện tử và phối hợp với chính quyền địa phương để vận động người dân, DN thực hiện. Tuy nhiên, tỷ lệ phản hồi trong một số trường hợp còn thấp; thư gửi đến địa chỉ cũ cũng có thể bị trả lại.

Do đó, người dân từng thành lập DN cần chủ động tra cứu thông tin tại hệ thống của cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh, đối chiếu cả giấy tờ tùy thân cũ và hiện tại để phát hiện nghĩa vụ thuế hoặc thông tin DN liên quan. Nếu phát hiện sai lệch hoặc bị mạo danh, cần kịp thời phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền để xác minh, xử lý.

Bên cạnh đó, đang có tâm lý chờ đợi chính sách tháo gỡ từ cơ quan có thẩm quyền đối với những trường hợp phát sinh nghĩa vụ liên quan thuế từ nhiều năm trước. Tâm lý này cũng ảnh hưởng đến tiến độ xử lý hồ sơ.

"Một số người cho biết chưa có nhu cầu thành lập DN mới, chưa có kế hoạch đi nước ngoài hoặc chưa phát sinh hoạt động kinh doanh nên chưa chủ động giải quyết các tồn tại", ông Huy cho biết.

Mục tiêu của cơ quan thuế là phấn đấu xử lý ở mức cao nhất trong khả năng, đồng thời phân loại hồ sơ để có phương án phù hợp với từng nhóm. Quan điểm của cơ quan thuế là phải thực hiện đến khi hoàn thành việc làm sạch dữ liệu và xử lý các nghĩa vụ liên quan. Làm sạch mã số thuế không chỉ là giải quyết các khoản nghĩa vụ thuế mà quan trọng hơn là bảo đảm dữ liệu quản lý đầy đủ, chính xác và có khả năng liên thông giữa các cơ quan.

Cần thông tin rõ có được miễn lệ phí môn bài, tiền phạt không

Chuyên gia thuế Nguyễn Ngọc Tú nhấn mạnh để tăng tốc làm sạch mã số thuế, cần giải quyết nhanh tâm lý của người nộp thuế hiện nay đang chờ xem có được miễn lệ phí môn bài, tiền phạt chậm kê khai và các nghĩa vụ phát sinh trong thời gian DN đã ngừng hoạt động hay không. Thực tế nhiều trường hợp khi biết nợ mấy chục triệu đồng lệ phí, tiền phạt thì dừng thủ tục đóng mã số thuế.

"Từ ngày 1.1.2026, lệ phí môn bài đã được bãi bỏ nên nếu được có thể xem xét bãi bỏ lệ phí này đối với những trường hợp còn nợ trước đó. Tuy nhiên, cơ quan thuế không thể quyết định vấn đề này mà Chính phủ có thể trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết mới để giải quyết", ông Tú phân tích và đề nghị: Đối với các khoản nợ thuế nhỏ từ 1 triệu đồng trở xuống, mang tính thủ tục, có thể nghiên cứu cơ chế xử lý riêng để giảm chi phí hành chính và tạo điều kiện cho DN hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế, giải thể DN. Thêm vào đó, nếu có cơ chế phù hợp, các hồ sơ đơn giản có thể được giải quyết trong thời gian ngắn hơn nhiều so với hiện nay. Mục tiêu là tháo gỡ vướng mắc thực chất, không chỉ dừng ở việc đưa ra cam kết chung chung.

Đối với trường hợp bị mạo danh thành lập DN, ông Nguyễn Ngọc Tú lưu ý cần ưu tiên xác minh và xem xét tháo gỡ những vướng mắc hành chính thay vì buộc chủ thể phải chờ hoàn thành toàn bộ quá trình điều tra mới được giải quyết quyền lợi, đặc biệt là lệnh tạm hoãn xuất cảnh. Vừa qua có hơn 4.000 trường hợp bị mạo danh thành lập DN, đây là con số không hề nhỏ. Việc xác minh có thể bắt đầu từ hồ sơ đăng ký DN, chữ ký, giấy tờ định danh và các tài liệu liên quan. Nếu cần thiết, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành giám định và các biện pháp nghiệp vụ khác. Việc đối chiếu chữ ký bằng mắt thường chỉ có thể hỗ trợ nhận diện ban đầu, không nên thay thế quy trình xác minh khi có tranh chấp hoặc nghi vấn thực sự.

Cần phân biệt rõ việc giải quyết kịp thời những vướng mắc hành chính để bảo vệ người bị mạo danh; đồng thời tiếp tục điều tra, xác định người thực sự đứng sau việc thành lập DN và xử lý vi phạm nếu có. Không nên để người bị mạo danh phải gánh chịu hậu quả kéo dài chỉ vì các cơ quan chưa thống nhất được quy trình phối hợp, ông Tú nhấn mạnh.

Nếu việc ngừng kinh doanh, đóng mã số thuế hay giải thể quá phức tạp, tốn kém thì người dân sẽ cân nhắc rất kỹ trước khi thành lập DN. Đặc biệt, những trường hợp phát sinh nghĩa vụ kê khai, tiền phạt hoặc vướng mắc liên quan đến xuất cảnh có thể khiến người kinh doanh lo ngại ngay từ đầu. Điều này không có lợi cho mục tiêu phát triển DN và cải thiện môi trường kinh doanh.

Thủ tục thành lập cần thuận lợi, nhưng thủ tục chấm dứt hoạt động cũng phải minh bạch, hợp lý và có thể thực hiện được trên thực tế. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là làm sạch dữ liệu mã số thuế, mà còn phải bảo đảm quyền lợi của người dân, DN và nâng cao niềm tin vào cơ quan quản lý nhà nước.

Chuyên gia thuế Nguyễn Ngọc Tú