Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC), trong cuộc sống hằng ngày, những món đồ chơi nhỏ hay thức ăn trẻ yêu thích tưởng chừng vô hại lại có thể trở thành nguy cơ gây hóc dị vật đường thở, đặc biệt ở trẻ dưới 2 tuổi.
Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời có thể gây tổn thương não không hồi phục, thậm chí tử vong.
Theo các báo cáo về tai nạn thương tích tại Việt Nam, hóc dị vật và ngạt thở là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai ở trẻ 0-4 tuổi, chiếm 10%. Trong đó, khoảng 80% dị vật mắc trong đường thở là những vật nhỏ như mảnh đồ chơi lắp ghép, viên bi hoặc thức ăn như hạt ngũ cốc, hạt trân châu, hạt dưa, thạch, mẩu xương...
Hóc dị vật thường gặp ở trẻ nam hơn trẻ nữ và tăng vào dịp nghỉ lễ, mùa hè khi trẻ có nhiều thời gian vui chơi tự do, thiếu sự giám sát của người lớn.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Cha mẹ cần nhận diện nguy cơ, xử trí đúng khi trẻ hóc dị vật (Ảnh minh họa: HCDC).
Nhận diện nguy cơ và dấu hiệu trẻ bị hóc dị vật
Trẻ nhỏ dễ bị hóc dị vật do đường thở nhỏ và hẹp; một vật nhỏ cũng có thể gây tắc nghẽn hoàn toàn đường hô hấp. Trẻ cũng có thói quen tò mò, đưa các vật cầm được vào miệng như mảnh nhựa lắp ghép, viên bi, cúc áo, đinh ghim, kim băng, đầu bút, đinh ốc...
Các thực phẩm như hạt đậu phộng, hạt dưa, hạt hướng dương, hạt trân châu, thạch, quả cứng tròn nhỏ... cũng là những thủ phạm hàng đầu. Dị vật dễ rơi vào đường thở khi trẻ hít vào mạnh, lúc đang cười, khóc, sợ hãi...
Cha mẹ cần nghĩ ngay đến hóc dị vật khi trẻ đang chơi hoặc đang ăn đột ngột ho sặc sụa, khó thở, tím tái; mặt đỏ bừng hoặc chuyển xanh tím. Nếu dị vật lớn bít kín đường thở, trẻ có thể ngạt thở nặng và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
Hành động đúng giúp cứu sống trẻ trong gang tấc
Khi trẻ bị sặc dị vật, người chăm sóc cần bình tĩnh và tuyệt đối không dùng tay móc dị vật trong họng trẻ, vì có thể đẩy dị vật vào sâu hơn, gây tắc nghẽn hoàn toàn đường thở.
Nếu trẻ còn hồng hào, khóc, nói hoặc phát ra âm thanh được và không khó thở, cần giữ trẻ bình tĩnh và nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện để kiểm tra, lấy dị vật nếu cần.
Nếu trẻ tím tái, khó thở, khóc yếu, cần nhanh chóng gọi cấp cứu.
HCDC khuyến cáo mỗi gia đình nên chủ động tìm hiểu, tham gia các lớp tập huấn sơ cấp cứu tại các đơn vị uy tín, học cách sơ cấp cứu cho trẻ phù hợp với từng độ tuổi, trong đó có xử trí hóc dị vật và hồi sức tim phổi (CPR).
Chủ động phòng ngừa, bảo vệ trẻ từ những điều nhỏ nhất
HCDC lưu ý trong ăn uống, không cho trẻ dưới 3 tuổi ăn thực phẩm cứng, quả có hạt hoặc thạch khi không có người lớn giám sát; không gây cười hoặc làm trẻ khóc khi đang ăn và không để trẻ chạy nhảy khi đang ngậm thức ăn.
Khi chọn đồ chơi, kiểm tra nhãn mác để chọn loại phù hợp với lứa tuổi; giữ các món đồ chơi nhỏ, pin cúc áo, mảnh ghép nhỏ li ti tránh xa trẻ.
Thường xuyên kiểm tra sàn nhà, gầm bàn, gầm ghế để loại bỏ đinh ghim, kim băng, đinh ốc... Đặc biệt, luôn có người chăm sóc bên cạnh trẻ khi ăn và chơi. Người chăm sóc cần được trang bị kiến thức sơ cấp cứu ban đầu để ứng phó kịp thời khi tai nạn xảy ra.