Đây cũng là dịp tôn vinh giá trị Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, đồng thời quảng bá bản sắc văn hóa và tiềm năng du lịch của Gia Lai trong khuôn khổ Năm Du lịch quốc gia 2026.
Festival diễn ra từ ngày 30/10 đến 8/11 tại phường Pleiku, xã Biển Hồ và một số địa phương lân cận. Sự kiện quy tụ 1.487 nghệ nhân, trong đó có 280 nghệ nhân đến từ 10 tỉnh, thành phố và 1.207 nghệ nhân thuộc 29 đội cồng chiêng cùng các nhóm thợ thủ công của Gia Lai. Các nghệ nhân đại diện cho nhiều dân tộc như Ba Na, Gia Rai, H’rê, Chăm Hroi và Ê Đê, tạo nên không gian giao lưu, trình diễn đa sắc màu văn hóa.
Trong chuỗi hoạt động, bên cạnh chương trình đêm hội cồng chiêng còn có lễ hội đường phố, giao lưu trình diễn âm nhạc và nhạc cụ dân tộc, phục dựng lễ mừng nhà rông mới của người Gia Rai tại làng Ia Gri, triển lãm Không gian văn hóa cồng chiêng Gia Lai, giới thiệu ẩm thực, sản phẩm địa phương và các sản phẩm du lịch.
Dịp này, tỉnh cũng tổ chức trao quyết định công nhận Bảo vật quốc gia đối với bộ chiêng Kơ Đơ và sưu tập đồ thờ bằng vàng tại tháp Chăm An Phú.
Phát biểu tại Festival, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh, cồng chiêng không chỉ là âm nhạc mà còn là tiếng nói tâm hồn, ký ức cộng đồng, gắn kết con người với thiên nhiên, tổ tiên và buôn làng. Những giá trị ấy góp phần làm nên Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, di sản được UNESCO ghi danh là Kiệt tác Di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại năm 2005.
Việc bộ chiêng Kơ Đơ được công nhận là Bảo vật quốc gia là niềm tự hào của địa phương, đồng thời đặt ra trách nhiệm bảo vệ những giá trị văn hóa kết tinh trong hiện vật, từ tri thức, kỹ thuật chỉnh chiêng đến các bài chiêng và ký ức cộng đồng.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai, trước tác động của đời sống hiện đại, công tác bảo tồn di sản đang đối mặt nhiều thách thức. Một số nghệ nhân am hiểu bài chiêng cổ, kỹ thuật chỉnh chiêng và tri thức dân gian đã cao tuổi; việc trao truyền cho thế hệ trẻ còn khó khăn. Vì vậy, bảo tồn không chỉ là gìn giữ những bộ chiêng quý mà còn phải bảo vệ bài chiêng cổ, thang âm nguyên bản, nghi lễ, tri thức và không gian văn hóa của cộng đồng.
Tỉnh xác định người dân là chủ thể của di sản, nghệ nhân là những người nắm giữ tri thức quý báu, buôn làng là không gian để văn hóa tiếp tục hiện diện trong đời sống. Thời gian tới, Gia Lai sẽ quan tâm kiểm kê, số hóa những giá trị có nguy cơ mai một; hỗ trợ nghệ nhân truyền dạy cho thế hệ trẻ, gắn gìn giữ di sản với sinh kế và đời sống cộng đồng.
Festival Văn hóa cồng chiêng diễn ra trong Năm Du lịch quốc gia 2026 là cơ hội giới thiệu một Gia Lai giàu bản sắc, nơi văn hóa đại ngàn kết nối với cảnh quan thiên nhiên và tiềm năng du lịch. Tỉnh Gia Lai định hướng phát huy văn hóa thành nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững, gắn du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng với việc tạo sinh kế, nâng cao đời sống người dân. Việc khai thác di sản phải bảo đảm cộng đồng gìn giữ di sản được hưởng lợi, không biến văn hóa thành những sản phẩm trình diễn đơn thuần.
Festival góp phần kết nối nghệ nhân, cộng đồng các dân tộc và các địa phương, lan tỏa trách nhiệm bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Qua đó, tiếng cồng, tiếng chiêng tiếp tục được trao truyền, hiện diện trong sinh hoạt buôn làng và đời sống tinh thần của các dân tộc Tây Nguyên.
LƯƠNG TÙNG