Trong bối cảnh chuyển đổi số, thương mại điện tử và các phương thức kinh doanh mới phát triển nhanh chóng, yêu cầu bảo vệ người tiêu dùng ngày càng đa dạng, phức tạp, đòi hỏi sự tham gia đồng bộ, trách nhiệm của cả cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và toàn xã hội.
Gỡ nút thắt cơ chế, củng cố mạng lưới bảo vệ người tiêu dùng
Ngày 9/11, tại Đà Nẵng, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia phối hợp Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam tổ chức diễn đàn “Kết nối và phát triển hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng”.
Diễn đàn tập trung vào: Thứ nhất, đánh giá thực chất kết quả hoạt động, những mô hình và cách làm hiệu quả của các Hội Bảo vệ người tiêu dùng; đồng thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc về tổ chức, nhân lực, kinh phí, năng lực chuyên môn và cơ chế hoạt động, từ đó đề xuất giải pháp tháo gỡ phù hợp.
Thứ hai, trao đổi, đề xuất cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức xã hội, nhất là trong tiếp nhận, tư vấn, hỗ trợ và xử lý phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng; bảo đảm thông tin được kết nối thông suốt, vụ việc được chuyển đến đúng cơ quan, tổ chức có thẩm quyền và được theo dõi, hỗ trợ kịp thời.
Thứ ba, nghiên cứu giải pháp kết nối, phát triển mạng lưới các tổ chức xã hội trên phạm vi toàn quốc; tăng cường liên kết giữa Trung ương và địa phương, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, ứng dụng công nghệ số và nâng cao năng lực hoạt động của các Hội, hướng tới một hệ thống hoạt động chuyên nghiệp, thực chất và bền vững.
Tại diễn đàn, ông Trịnh Anh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh quốc gia khẳng định, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia xác định việc hỗ trợ, kết nối và phát huy vai trò của các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong thực hiện công tác quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
“Chúng tôi mong muốn tiếp tục đồng hành, phối hợp chặt chẽ với Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, các Hội địa phương và các cơ quan, tổ chức liên quan để xây dựng hệ thống bảo vệ người tiêu dùng ngày càng đồng bộ, hiệu quả, thực chất và bền vững”, Chủ tịch Trịnh Anh Tuấn bày tỏ.
Diễn đàn lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở ra một giai đoạn mới trong việc kết nối và phát huy vai trò của hệ thống các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở nước ta. Sau diễn đàn, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia, hệ thống Công thương từ Trung ương xuống địa phương cũng như cơ quan, tổ chức có liên quan sẽ tiếp tục nghiên cứu, tham mưu xây dựng các chiến lược, sáng kiến, chương trình hành động cụ thể nhằm hỗ trợ, phát triển hệ thống Hội Bảo vệ người tiêu dùng, hướng tới một hệ sinh thái bảo vệ người tiêu dùng đồng bộ, hiện đại, chủ động, liên thông và bền vững trong giai đoạn mới.
Theo đó, về phía Hội Bảo vệ người tiêu dùng, tổ chức này cũng đã xác định phải tập trung vào 6 nhiệm vụ trọng tâm, gồm có:
Một là, xây dựng Đề án phát triển mạng lưới bảo vệ người tiêu dùng giai đoạn 2026–2030, trong đó xác định mô hình tổ chức, nguyên tắc vận hành, chức năng, nhiệm vụ, cơ chế phối hợp và lộ trình phát triển tại các địa phương.
Hai là, rà soát, đánh giá và phân loại thực trạng hoạt động của các tổ chức trong hệ thống Hội, kịp thời đề xuất phương án củng cố, kiện toàn hoặc chuyển đổi mô hình phù hợp với tình hình thực tế, đặc biệt tại các địa phương đang trong quá trình sắp xếp tổ chức.
Ba là, phát triển các đầu mối tiếp nhận và hỗ trợ người tiêu dùng tại địa bàn trọng điểm, ưu tiên những nơi có hoạt động thương mại, dịch vụ, du lịch và thương mại điện tử phát triển, nơi có nhu cầu bảo vệ người tiêu dùng cao.
Bốn là, từng bước hình thành hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu kết nối toàn mạng lưới, thống nhất quy trình tiếp nhận, phân loại, chuyển xử lý và tổng hợp các phản ánh, kiến nghị của người tiêu dùng.
Năm là, tổ chức thường xuyên các chương trình đào tạo, tập huấn, chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng thực tiễn cho cán bộ, hội viên, cộng tác viên.
Sáu là, xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả hoạt động, lấy kết quả hỗ trợ người tiêu dùng, chất lượng phối hợp, mức độ tiếp cận cộng đồng và tính bền vững của hoạt động làm tiêu chí đánh giá chủ yếu.
Như chia sẻ của ông Bùi Thanh Thủy, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, việc xây dựng mạng lưới bảo vệ người tiêu dùng trong giai đoạn hiện nay vừa là yêu cầu khách quan của thực tiễn, vừa là nhiệm vụ chiến lược có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển của hội.
Dịp này, ông Thủy nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng không chỉ là xây dựng một hệ thống tổ chức hội vững mạnh, mà quan trọng hơn là xây dựng một mạng lưới thực sự có uy tín, có năng lực và trách nhiệm; để mỗi người tiêu dùng khi cần đều biết tìm đến đâu, được ai hỗ trợ và quyền lợi chính đáng của mình được quan tâm, bảo vệ.
Đồng thời, ông Thủy cũng cam kết sẽ tiếp tục phát huy vai trò định hướng, kết nối, điều phối; tăng cường hỗ trợ chuyên môn, nghiệp vụ, thúc đẩy hợp tác và huy động nguồn lực để từng bước xây dựng mạng lưới bảo vệ người tiêu dùng chuyên nghiệp, hiện đại, có chiều sâu và hoạt động hiệu quả.
Xây dựng hệ sinh thái bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Thảo luận về Đề án giai đoạn 2026–2030, Trung ương Hội đã đề xuất các nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trong đó có việc xây dựng hệ sinh thái bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đáng chú ý, diễn đàn đã tập trung thảo luận chuyên sâu với ba phiên thảo luận chuyên đề gồm:
Phiên thứ nhất, với chủ đề “Hoạt động bảo vệ người tiêu dùng tại địa phương - Những vấn đề đặt ra”, tập trung đánh giá thực trạng tiếp nhận, hỗ trợ giải quyết khiếu nại; những khó khăn về nhân lực, kinh phí và chuyên môn của các hội địa phương. Đại diện các hội tại Khánh Hòa, Bắc Ninh và Vĩnh Long đã chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động.
Phiên thứ hai tập trung vào việc tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức xã hội, đặc biệt trong tiếp nhận, xác minh, chuyển xử lý và theo dõi kết quả giải quyết phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng. Các đại biểu đề xuất xây dựng quy trình phối hợp rõ ràng, xác định đầu mối chịu trách nhiệm và bảo đảm phản hồi kịp thời.
Tại phiên thứ ba, các ý kiến tập trung vào xây dựng hệ sinh thái, mạng lưới bảo vệ người tiêu dùng trong giai đoạn mới. Trong đó, việc kết nối các cơ quan quản lý, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và người tiêu dùng; ứng dụng công nghệ trong chia sẻ thông tin; nâng cao năng lực hoạt động của các Hội được xác định là những giải pháp quan trọng.
Cùng các thảo luận chuyên sâu, chuyên đề, phần đối thoại mở cũng đã tạo điều kiện để đại biểu trao đổi trực tiếp về những vướng mắc trong thực tiễn, cơ chế chia sẻ thông tin, ứng dụng nền tảng số và trách nhiệm của doanh nghiệp trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Có thể thấy, diễn đàn đã góp phần tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức xã hội và cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời tạo cơ sở để tháo gỡ khó khăn về tổ chức, cơ chế và nguồn lực cho các hội địa phương. Qua đó, từng bước xây dựng mạng lưới bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thống nhất, chuyên nghiệp và hoạt động hiệu quả trên phạm vi cả nước.
HÂN NGUYỄN