Lễ hội đền Ông Hoàng Mười năm 2026 dự kiến diễn ra trong 3 ngày, từ 16 đến 18/11 (tức ngày 8-10/10 âm lịch), tại đền Ông Hoàng Mười, xóm Xuân Am, xã Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An.
Lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống
Lễ hội đền Ông Hoàng Mười là một hoạt động văn hóa tâm linh giàu tính cộng đồng, mang bản sắc văn hóa vùng dọc sông Lam.
Theo lịch trình dự kiến, ngày 17/11, các hoạt động bắt đầu với lễ khai quang lúc 6h30. Đến 7h30, các hoạt động thể thao và trò chơi dân gian như kéo co, bóng chuyền nam, bóng chuyền nữ được tổ chức, tạo không khí giao lưu sôi nổi giữa người dân và du khách.
Buổi chiều cùng ngày, từ 13h30, lễ rước, lễ yết cáo và lễ cúng Đức Thánh sẽ diễn ra. Điểm nhấn buổi tối là chương trình khai hội lúc 19h30, kết hợp biểu diễn nghệ thuật và thả đèn hoa đăng trên sông Mộc.
Ngày 18/11, phần lễ tiếp tục với lễ Đại tế vào buổi sáng, cùng các trận chung kết và trao giải những môn thể thao. Buổi tối là lễ tạ và lễ hồi sắc, khép lại các hoạt động chính của lễ hội.
Lễ hội đền Ông Hoàng Mười không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân mà còn góp phần gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh quê hương Nghệ An.
Tưởng nhớ và tri ân công đức của Quan Hoàng Mười
Theo Cục Di sản văn hóa, trong hệ thống Đạo Mẫu, ông Hoàng Mười (hay còn gọi là Quan Hoàng Mười) là con thứ mười của Đức Vua cha Bát Hải Động Đình, vốn là thiên quan trên Đế Đình, thần tiên trong chốn Đào Nguyên.
Theo lệnh của vua cha, ông giáng trần để giúp dân, phù đời, được giao trọng trách trấn thủ Nghệ An về mặt tâm linh, được đặc cách toàn quyền kiểm soát khâm sai ở xứ Nghệ. Tương truyền, ngài là hóa thân của các vị Lý Nhật Quang, Lê Khôi, Nguyễn Xí, Nguyễn Duy Lạc - những nhân vật lịch sử gắn bó với xứ Nghệ, có nhiều công trạng với nước, với dân, có thân thế gần giống như Quan Hoàng Mười.
Tại đền còn lưu truyền sự tích về ngài như ngài là người văn võ toàn tài, có công dựng nền thịnh trị, ổn định cuộc sống cho nhân dân quanh vùng.
Đặc biệt, ngài luôn quan tâm, gần gũi, giúp đỡ những người dân lao động nghèo khó; là một vị tướng tài có công lớn trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Ngài bị thương nặng, phi ngựa về đến quê nhà thì mất. Dân làng chưa kịp mai táng, mối đã đùn đất lên quanh thi hài thành một ngôi mộ.
Triều đình và nhân dân thương tiếc lập đền thờ bên cạnh ngôi mộ để làm nơi tưởng niệm ngài. Công lao của Quan Hoàng Mười đã được các triều đại phong kiến ghi nhận, ban cho các thần hiệu “Khâm Sai Tiết Chế Nghệ An, Quảng Nam, Thuận Hóa Đẳng Xứ, Kiêm Thủy Bộ Chư Dinh, Bình Chương Quân Quốc Trọng Sự, Thái Úy, Vị Quốc Công."
Lễ hội đền Ông Hoàng Mười được hình thành và tồn tại với lịch sử của đền Ông Hoàng Mười từ thế kỷ thứ 17, thời Lê Trung Hưng nhằm tưởng nhớ và tri ân công đức của Quan Hoàng Mười.
Từ năm 1995, sau khi ngôi đền được phục dựng lại, nhân dân làng Xuân Am đã tập trung tổ chức lễ hội chính vào dịp 10/10 âm lịch (ngày hóa của Quan Hoàng Mười).
Nét đặc sắc của Lễ hội đền Ông Hoàng Mười là các hoạt động gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu, đó là diễn xướng nghi lễ hầu đồng. Ông Hoàng Mười là vị linh thần ở hàng thứ ba trong hệ thống thần linh của điện thần Tứ phủ, được coi là vị thánh chuyên ban lộc về công danh.
Ông Hoàng Mười thường xuyên giáng đồng, ngự trong thời gian lâu, xuất hiện sau các giá quan và giá chầu. Nghi lễ hầu đồng thu hút khách thập phương về dự. Từ tháng 8 đến tháng 10 âm lịch, nghi lễ hầu đồng được thực hành thường xuyên tại đền.
Đền Ông Hoàng Mười được Ủy ban Nhân dân tỉnh Nghệ An công nhận là Di tích lịch sử văn hóa từ năm 2002; công nhận điểm du lịch văn hóa tâm linh vào năm 2018.
Năm 2019, Lễ hội đền Ông Hoàng Mười được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia theo Quyết định số 2970/QĐ-BVHTTDL ngày 27/8/2019./.
(Vietnam+)