Ủy ban châu Âu (EC) ngày 6/10 đề xuất một loạt biện pháp nhằm bảo đảm Liên minh châu Âu (EU) vẫn có thể vận hành hiệu quả nếu tiếp tục kết nạp thêm thành viên, trong đó đáng chú ý là các cơ chế kiểm soát tài chính, nông nghiệp và việc tuân thủ nguyên tắc pháp quyền đối với các nước mới gia nhập.
Theo EC, việc mở rộng EU là hoàn toàn khả thi, song cần có những điều chỉnh để ứng phó với các rủi ro phát sinh khi số lượng thành viên tăng lên. Ủy viên EU phụ trách mở rộng Marta Kos cho biết Brussels đã xác định những lĩnh vực cần điều chỉnh để bảo đảm một EU mở rộng vẫn có thể hoạt động hiệu quả.
Một trong những vấn đề được quan tâm là tác động của việc kết nạp các nước có nền nông nghiệp quy mô lớn đối với ngân sách và thị trường chung. EC đề xuất các cơ chế đặc biệt nhằm giới hạn mức hỗ trợ tài chính dành cho thành viên mới, đồng thời có thể áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu đối với một số mặt hàng nhất định trong những trường hợp cần thiết.
EC cũng đề xuất thiết lập các “hàng rào” mới trong 15 năm đầu sau khi một nước gia nhập, nhằm ngăn nguy cơ vi phạm nguyên tắc pháp quyền hoặc cản trở hoạt động chung của EU. Cơ chế này sẽ giúp EU dễ áp dụng các biện pháp xử lý đối với thành viên mới nếu xảy ra những vấn đề nghiêm trọng liên quan đến các nguyên tắc chung của khối.
Bên cạnh đó, Brussels muốn các thành viên mới cam kết không cản trở quá trình kết nạp những nước khác. EC đồng thời cho rằng các thành viên hiện nay cần chuyển từ cơ chế đòi hỏi đồng thuận sang biểu quyết theo đa số trong một số lĩnh vực, trong đó có chính sách đối ngoại, nhằm hạn chế nguy cơ một nước sử dụng quyền phủ quyết để làm đình trệ hoạt động chung. Tuy nhiên, đề xuất này có thể gặp trở ngại do nhiều nước thành viên không muốn từ bỏ quyền phủ quyết.
Hiện Montenegro, Albania, Ukraine và Moldova được xem là những ứng cử viên đi đầu trong tiến trình gia nhập. EC cho biết sẽ sớm xây dựng “lộ trình” cụ thể cho 4 nước này, đồng thời thúc đẩy quá trình hội nhập từng bước vào thị trường chung trước khi chính thức trở thành thành viên.
Các nhà lãnh đạo EU dự kiến thảo luận những đề xuất trên tại hội nghị thượng đỉnh vào tuần tới. EC cũng cho biết việc mở các lĩnh vực đàm phán mới với một số ứng cử viên sẽ tiếp tục được thúc đẩy, dù tiến trình gia nhập vẫn đòi hỏi các nước ứng cử viên thực hiện nhiều cải cách./.