Thanh Niên • 09/09/2026 06:50

Liên thông tốt dữ liệu đất đai thì làm gì cũng dễ

Bạn đọc kỳ vọng việc liên thông cơ sở dữ liệu đất đai, nhà ở và thị trường bất động sản sẽ tạo bước chuyển trong quản lý, góp phần minh bạch các giao dịch và giúp người dân thực hiện thủ tục thuận lợi hơn.

Như Thanh Niên đã thông tin, Bộ Tư pháp vừa đề xuất từ 1.7.2028, công chứng viên được công chứng giao dịch bất động sản trên toàn quốc, thay vì chỉ trong phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề đặt trụ sở.

Nội dung trên được Bộ Tư pháp đề xuất trong dự thảo sửa đổi Nghị định số 104/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật Công chứng.

Tại dự thảo, Bộ Tư pháp đề xuất công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng được công chứng tất cả các giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi toàn quốc kể từ 1.7.2028 (thay vì phụ thuộc vào địa giới hành chính như hiện hành).

Lý giải về thời điểm mở rộng phạm vi công chứng, cơ quan soạn thảo cho biết hiện nay cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản đã chính thức công bố và vận hành.

Dự kiến đến hết năm 2027, hệ thống thông tin quốc gia và cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, cũng như cơ sở dữ liệu công chứng, cơ bản sẽ hoàn thành và đưa vào vận hành. Sau khi các cơ sở dữ liệu hoàn thiện thì cần thêm một khoảng thời gian để kết nối với nhau, dự kiến hoàn chỉnh vào đầu tháng 7.2028.

Tiết kiệm thời gian, chi phí

Đánh giá đề xuất "bỏ công chứng nhà đất theo địa giới hành chính" là một bước đi giúp người dân tiết kiệm được nhiều thời gian, chi phí, bạn đọc (BĐ) Trường Lưu nêu ý kiến: "Cá nhân tôi rất hoan nghênh đề xuất này vì như tôi đang ở Hà Nội có nhu cầu mua bán đất tại TP.HCM thì có thể ký công chứng ngay tại địa phương mình cư trú thay vì phải bay hàng ngàn km vào nam".

Cùng nhận định, BĐ Hoai Le cho rằng đề xuất này còn giúp người dân chủ động hơn trong việc lựa chọn các địa chỉ công chứng tin cậy: "Người dân không phải bị đưa vào tình thế chờ đợi ở các văn phòng công chứng tại địa phương có đất đai giao dịch, vốn có thể xa xôi hoặc quá tải. Lúc này, các phòng công chứng sẽ phải cạnh tranh bằng dịch vụ chuyên nghiệp, chăm sóc khách hàng tốt hơn, từ đó người dân sẽ là bên hưởng lợi nhiều hơn".

Tự giới thiệu mình là một người tham gia nhiều hoạt động trong giao dịch đất đai, BĐ Giup Le đánh giá thêm: "Tháo nút thắt về địa giới hành chính trong khâu công chứng chính là bước khơi thông thủ tục, giúp các giao dịch bất động sản vùng ven hoặc giao dịch liên tỉnh diễn ra nhanh chóng, dễ dàng hơn".

BĐ Ha Son phân tích: "Đây là chuẩn mực tất yếu của xu hướng số hóa giao dịch đất đai. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào nền tảng công nghệ và độ minh bạch của hệ thống dữ liệu liên thông quốc gia".

Sức mạnh hệ thống dữ liệu

Đa số BĐ đặt nhiều kỳ vọng vào sức bật từ việc liên thông cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản sẽ giúp minh bạch mọi giao dịch đất đai.

BĐ TuanAn nhận xét: "Nếu mở rộng phạm vi hoạt động của công chứng viên ra toàn quốc nhưng ngồi địa phương này lại không tìm thấy dữ liệu đất đai của địa phương khác thì rủi ro sẽ chỉ dịch chuyển từ phòng công chứng này sang phòng công chứng kia".

BĐ Linh phân tích: "Nếu sắp tới có mã định danh cho tài sản giá trị cao như bất động sản thì càng nên mạnh dạn liên thông giao dịch trên hệ thống chung, tránh nguy cơ lừa gạt hay kiện tụng mất thời gian, tiền bạc không đáng. Lúc đó, khâu công chứng thực hiện ở đâu cũng không quan trọng, miễn là đã được xác nhận và minh bạch dữ liệu. Theo tôi, hiện đã tích hợp dữ liệu đất đai trên VNeID rồi thì mọi giao dịch tài sản giá trị cao cũng có thể giao dịch qua đây".

BĐ Nguyễn Văn Thủy nêu ý kiến: "Liên thông tốt dữ liệu đất đai thì làm gì cũng dễ. Để đề xuất bỏ địa giới hành chính trong công chứng đạt được hiệu quả trong thực tế, nên kết nối thống nhất dữ liệu tài chính công quốc gia. Tình huống một công dân không chịu nộp phạt, nộp thuế... thì hệ thống sẽ đình chỉ thanh toán trên cổng thanh toán quốc gia, buộc công dân đó phải hoàn thành nghĩa vụ thanh toán trước khi thanh toán dịch vụ công".

* Khi mua bán tài sản có giá trị lớn như bất động sản thì thông qua công chứng cũng là cách để người dân kiểm tra tình trạng của tài sản.

Trung

* Như vậy, công chứng viên phải tự nâng cao năng lực để tra cứu và thẩm định pháp lý các tài sản ngoài địa giới hành chính nơi mình ở.

Cuong Trinh

* Cần cân nhắc đến độ mượt mà của hệ thống dữ liệu, chứ nhỡ may bị hack hay "treo" thường xuyên thì công chứng viên cũng phát khóc mà người mua bán lại đứng ngồi không yên.

Tuấn Minh

Bộ Tư pháp đang đề xuất cho phép công chứng viên thực hiện công chứng các giao dịch có đối tượng là bất động sản trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1 tháng 7 năm 2028. Quy định này được đưa ra trong dự thảo sửa đổi Nghị định 104 năm 2025, thay cho cách giới hạn hoạt động theo địa giới hành chính hiện hành. Theo đề xuất, người dân có thể lựa chọn tổ chức hành nghề công chứng thuận tiện hơn, không nhất thiết phải đến địa phương nơi có bất động sản. Cơ quan soạn thảo cho biết việc xác định thời điểm thực hiện chính sách mới gắn với tiến độ xây dựng và vận hành các cơ sở dữ liệu liên quan. Hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản hiện đã được công bố và đưa vào vận hành. Dự kiến đến hết năm 2027, hệ thống thông tin quốc gia, cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai và cơ sở dữ liệu công chứng cơ bản hoàn thành, sau đó cần thêm thời gian để kết nối đồng bộ. Theo kế hoạch được nêu trong dự thảo, việc kết nối giữa các cơ sở dữ liệu có thể hoàn chỉnh vào đầu tháng 7 năm 2028. Khi dữ liệu được liên thông, công chứng viên có thêm cơ sở để kiểm tra thông tin về tài sản, chủ thể giao dịch và tình trạng pháp lý. Đây là điều kiện quan trọng để mở rộng phạm vi công chứng mà vẫn bảo đảm việc thẩm định được thực hiện trên nền tảng thông tin thống nhất. Nhiều ý kiến cho rằng đề xuất này có thể giúp người dân giảm thời gian và chi phí khi thực hiện giao dịch bất động sản liên tỉnh. Người đang sinh sống ở Hà Nội nhưng mua đất tại Thành phố Hồ Chí Minh, chẳng hạn, có thể thực hiện thủ tục tại nơi cư trú nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý. Việc không phải di chuyển quãng đường xa cũng có thể tạo thuận lợi cho những người cần xử lý giao dịch gấp hoặc gặp khó khăn trong việc sắp xếp thời gian. Việc mở rộng phạm vi hoạt động cũng có thể làm tăng sự lựa chọn của người dân đối với các tổ chức hành nghề công chứng. Những đơn vị có quy trình rõ ràng, phục vụ hiệu quả và bảo đảm chất lượng chuyên môn sẽ có thêm điều kiện thu hút khách hàng. Tuy nhiên, hiệu quả này chỉ xuất hiện khi các tổ chức công chứng có thể tiếp cận dữ liệu cần thiết một cách đầy đủ, chính xác và ổn định. Các ý kiến trong nguồn nhận định rằng dữ liệu liên thông là yếu tố quyết định đối với tính khả thi của chính sách. Nếu công chứng viên ở một địa phương không thể tra cứu thông tin đất đai tại địa phương khác, việc mở rộng phạm vi công chứng có thể chỉ chuyển khó khăn từ nơi này sang nơi khác. Trong trường hợp đó, rủi ro kiểm tra thiếu thông tin hoặc phải bổ sung thủ tục nhiều lần vẫn có thể tồn tại. Công chứng viên cũng sẽ phải nâng cao năng lực tra cứu và thẩm định pháp lý đối với những tài sản nằm ngoài địa bàn hoạt động truyền thống. Công việc này đòi hỏi hệ thống dữ liệu có độ chính xác cao, khả năng cập nhật thường xuyên và cơ chế xác định trách nhiệm khi thông tin có sai lệch. Bên cạnh đó, các đơn vị vận hành cần chú trọng an toàn thông tin, bởi sự cố kỹ thuật hoặc nguy cơ bị xâm nhập có thể làm gián đoạn giao dịch và ảnh hưởng đến nhiều bên. Một số ý kiến còn đề cập khả năng kết nối dữ liệu đất đai với các hệ thống dữ liệu tài chính công và dịch vụ công. Tuy nhiên, phạm vi liên thông và cách xử lý những nghĩa vụ khác của công dân cần được quy định rõ, bảo đảm phù hợp với pháp luật hiện hành. Nhìn chung, việc bỏ giới hạn địa giới hành chính trong công chứng có thể tạo thuận lợi đáng kể, nhưng kết quả phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, khả năng vận hành hệ thống và năng lực của các tổ chức công chứng.

Xem thêm tại Thanh Niên