Luật An toàn thực phẩm sửa đổi: Khắc phục tình trạng ‘một mâm cơm, ba bộ quản lý’

Nguồn ảnh: Tuổi Trẻ

Theo dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, Bộ Y tế sẽ là cơ quan chịu trách nhiệm chính trong quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Sáng 1-10, Bộ Y tế tổ chức họp báo cung cấp thông tin về xây dựng, ban hành các chính sách y tế tiêu biểu quý 4-2026. Tại cuộc họp, Bộ Y tế thông tin nhiều điểm mới trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi.

Quản lý an toàn thực phẩm theo toàn bộ chuỗi giá trị

Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết một trong những tư duy xuyên suốt của dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi là chuyển từ việc "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm dựa trên nguy cơ, từ sản xuất ban đầu đến bàn ăn.

Dự thảo luật thể chế hóa 4 chính sách đã được Chính phủ thông qua, gồm quản lý an toàn thực phẩm theo nguy cơ trên toàn bộ chuỗi cung ứng; cải cách cơ chế kiểm tra trên thị trường; số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể.

Theo dự thảo, thực phẩm sẽ được phân loại theo mức độ nguy cơ. Đối với nhóm nguy cơ cao, việc truy xuất nguồn gốc sẽ được thực hiện bắt buộc. Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định quản lý đối với các cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và bếp ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh.

Cách tiếp cận này nhằm tập trung nguồn lực quản lý vào những nhóm sản phẩm, cơ sở có nguy cơ cao thay vì áp dụng một cơ chế kiểm soát như nhau đối với tất cả sản phẩm.

Có còn "một mâm cơm, ba bộ quản lý"?

Trao đổi về Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, cho hay vấn đề nhiều người quan tâm là luật sửa đổi có khắc phục tình trạng quản lý phân tán, tình trạng "một mâm cơm, ba bộ quản lý" hay không.

Bà Thủy cho hay đây là vấn đề được Bộ Chính trị, Đảng và Nhà nước quan tâm. Bộ Chính trị đã có kết luận liên quan đến Đề án quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất quản lý từ Trung ương đến địa phương.

Dự thảo quy định Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, trong đó Bộ Y tế là cơ quan chịu trách nhiệm chính trong quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước.

Đồng thời, dự thảo phân định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành liên quan. Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý an toàn thực phẩm đối với sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi.

Bộ Công Thương chịu trách nhiệm về gian lận thương mại và chất lượng trong phạm vi quản lý. Bộ Công an thực hiện nhiệm vụ trong phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm, gian lận liên quan đến an toàn thực phẩm.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng được quy định trách nhiệm trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao.

Ở địa phương, trách nhiệm quản lý được tổ chức theo hệ thống cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương. Dự thảo đồng thời đề xuất phân cấp tối đa cho UBND các cấp, nhằm gắn trách nhiệm quản lý với địa bàn.

Cùng với việc đổi mới phương thức quản lý, dự thảo cũng bổ sung các biện pháp xử lý như thu hồi giấy đăng ký, gỡ hồ sơ công bố và thu hồi sản phẩm không bảo đảm an toàn.

Chủ tịch Quốc hội: Phải trả lời câu hỏi thực phẩm đến tay người dân có an toàn không?

Chủ tịch Quốc hội cho rằng Luật An toàn thực phẩm sửa đổi phải trả lời rõ ai chủ trì, ai phối hợp, ai quyết định và ai chịu trách nhiệm đến cùng khi xảy ra sự cố, vi phạm an toàn thực phẩm.

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi đánh dấu bước chuyển mang tính nền tảng trong tư duy quản lý nhà nước, dịch chuyển từ kiểm soát từng khâu riêng lẻ sang bao quát toàn bộ chuỗi giá trị dựa trên đánh giá rủi ro. Theo định hướng mới, Bộ Y tế giữ vai trò đầu mối chịu trách nhiệm chính trên phạm vi cả nước nhằm xóa bỏ triệt để điểm nghẽn chồng chéo kéo dài giữa các cơ quan ban ngành. Phương thức vận hành mới tập trung thể chế hóa bốn trụ cột chính sách lớn, bao gồm quản lý rủi ro xuyên suốt chuỗi cung ứng, cải cách cơ chế hậu kiểm, liên thông dữ liệu quốc gia và siết chặt kiểm soát thức ăn đường phố cùng bếp ăn tập thể. Việc phân loại theo cấp độ nguy cơ cho phép cơ quan chức năng bắt buộc truy xuất nguồn gốc đối với nhóm hàng hóa tiềm ẩn rủi ro cao, đồng thời đưa các mô hình giao đồ ăn trực tuyến vào khuôn khổ giám sát chặt chẽ. Sự phân định thẩm quyền giữa các bộ ngành cũng được xác lập rành mạch dựa trên chức năng cốt lõi, bảo đảm trách nhiệm không bị phân tán. Trong khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường phụ trách sản xuất ban đầu và Bộ Công Thương tập trung xử lý gian lận thương mại, thẩm quyền thực thi được đẩy mạnh phân cấp tối đa cho Ủy ban nhân dân các cấp nhằm gắn quyền hạn với địa bàn quản lý thực tế. Cùng với việc thống nhất đầu mối chỉ đạo, khung pháp lý mới gia tăng tính răn đe thông qua các chế tài mạnh tay như thu hồi giấy phép đăng ký và gỡ bỏ hồ sơ công bố vi phạm. Định hướng cải cách toàn diện này kỳ vọng thiết lập chuẩn mực an toàn thực phẩm minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao hiệu lực thực thi của bộ máy công quyền.