Miền Tây đâu thiếu bác sĩ và giường bệnh, chỉ cần tăng cường y tế chất lượng cao để dân yên tâm

Buổi tọa đàm do Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Bệnh viện Đa khoa Hòa Hảo - Medic Cần Thơ tổ chức.

Mong muốn tìm ra "điểm nghẽn"

Phát biểu mở đầu, nhà báo Nguyễn Thái Bình - Phó tổng biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ - đặt vấn đề về thực trạng người dân ĐBSCL nhiều năm qua phải vượt hàng trăm kilômét lên TP.HCM khám, chữa bệnh, tốn kém thời gian và chi phí đi lại, ăn ở.

Nhắc lại loạt 4 bài viết chuyên đề khởi đăng từ ngày 1-11 trên Báo Tuổi Trẻ, ông Bình cho rằng bức tranh y tế miền Tây không chỉ có khó khăn, hạn chế. Nhiều cơ sở y tế trong vùng đã tiến bộ đáng kể về chuyên môn, trang thiết bị và năng lực điều trị, đủ khả năng đáp ứng nhu cầu của người dân đối với nhiều bệnh lý.

• 

  Cuộc thi Lan tỏa năng lượng tích cực 2026: Đi khám bệnh, nhiều phụ nữ bất ngờ nhận hoa và quàĐỌC NGAY

Vậy vì sao người bệnh vẫn có xu hướng đổ dồn lên TP.HCM? Đâu là rào cản khiến người dân chưa thực sự tin tưởng hệ thống y tế địa phương? Đây là những vấn đề loạt bài của Báo Tuổi Trẻ đặt ra.

Theo ông Bình, tọa đàm hôm nay nhằm đối thoại đa chiều, kết nối cơ quan quản lý, bệnh viện, chuyên gia và người bệnh để nhận diện điểm nghẽn, đề xuất giải pháp thiết thực. 

Qua đó Báo Tuổi Trẻ mong muốn cung cấp thêm thông tin thực tiễn để Bộ Y tế, Chính phủ và các cơ quan chức năng có cơ sở nghiên cứu, khuyến khích đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng đội ngũ y bác sĩ tại ĐBSCL.

Mục tiêu không chỉ là nâng cao năng lực điều trị của các bệnh viện, mà còn củng cố niềm tin của người dân, để mỗi người có thêm cơ hội được chăm sóc sức khỏe tốt ngay trên quê hương mình.

Trao đổi tại buổi tọa đàm, các chuyên gia đã thẳng thắn chia sẻ:

* GS.TS.BS Nguyễn Đức Công - nguyên Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất, Chủ tịch Hội Nội khoa Việt Nam: 

Số lượng bác sĩ, giường bệnh miền Tây không thua kém TP.HCM

Theo ông Công, hệ thống y tế miền Tây, đặc biệt là TP Cần Thơ, đã phát triển đáng kể. Xét về số lượng bác sĩ và giường bệnh, khu vực này không thua kém TP.HCM.

Cụ thể, Cần Thơ hiện có 14,8 bác sĩ trên một vạn dân, cao hơn mức 13,08 của TP.HCM. Số giường bệnh tại Cần Thơ đạt 43,9 giường trên một vạn dân, trong khi TP.HCM khoảng 34-35 giường.

"Vấn đề hiện nay không đơn thuần nằm ở số lượng bác sĩ hay giường bệnh, mà quan trọng hơn là chất lượng chuyên môn, năng lực điều trị và niềm tin của người dân đối với bệnh viện địa phương", ông Công nhận định.

Theo ông, tâm lý tìm đến bệnh viện lớn tại TP.HCM là điều dễ hiểu bởi những cơ sở này đã xây dựng uy tín qua nhiều năm. Muốn thay đổi thói quen đó, y tế miền Tây phải nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực thực hành và khả năng điều trị bệnh phức tạp; đồng thời công khai những kỹ thuật đã làm chủ, bệnh lý có thể điều trị hiệu quả tại địa phương.

Theo ông, uy tín của các bệnh viện lớn như Chợ Rẫy, Đại học Y Dược TP.HCM hay Thống Nhất được xây dựng qua thời gian dài. Vì vậy bệnh viện địa phương không thể chỉ dựa vào máy móc hay công bố kỹ thuật mới, mà phải chứng minh bằng kết quả điều trị thực tế.

• 

  Cuộc hành quân trong đêm của người miền Tây và nỗi lo 'rớt toa'

• 

  Níu người dân ở lại miền Tây chữa bệnh thay vì lên TP.HCM, có khó không?

• 

  Người dân miền Tây lên TP.HCM khám chữa bệnh: Bộ Y tế sẽ đánh giá nguyên nhân

Bên cạnh đó, các bệnh viện có thể tổ chức hội chẩn trực tuyến hằng tuần với chuyên gia TP.HCM đối với ca bệnh nặng, phức tạp; chia sẻ dữ liệu chẩn đoán hình ảnh để nhiều chuyên gia cùng phân tích. 

Công nghệ cũng mở ra khả năng ứng dụng robot trong can thiệp tim mạch, phẫu thuật từ xa, giúp người bệnh giảm nhu cầu di chuyển.

Đồng thời cần đánh giá thực chất đội ngũ chuyên gia, nhận diện lĩnh vực còn thiếu hụt; có chính sách thu hút, đãi ngộ bác sĩ giỏi và nghiên cứu mô hình điều phối, luân chuyển bác sĩ giữa các bệnh viện. Việc đào tạo phải gắn với trách nhiệm trở về địa phương triển khai kỹ thuật.

"Muốn phát triển y tế địa phương, trước hết phải biết mình đang có gì, thiếu gì và người dân thực sự cần gì", ông Công nhấn mạnh.

* BS.CKII Âu Thanh Tùng - Trưởng Phòng Kế hoạch tổng hợp Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM: 

Hơn 2,5 triệu lượt khám bệnh, 40% là người dân ĐBSCL

Từ thực tế tiếp nhận bệnh nhân, ông Tùng cho biết mỗi năm Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM có gần 2,5 triệu lượt khám ngoại trú, trong đó người dân ĐBSCL chiếm gần 40%, tương đương khoảng 1 triệu lượt. Với điều trị nội trú, trong khoảng 120.000 lượt bệnh nhân mỗi năm, người miền Tây chiếm 30%, tương đương 36.000 lượt.

Theo ông, thực trạng này xuất phát từ ba nguyên nhân chính: năng lực và tổ chức hệ thống y tế chưa đồng đều; niềm tin của người dân đối với bệnh viện địa phương còn hạn chế; và thói quen lựa chọn bệnh viện lớn tại TP.HCM đã hình thành qua nhiều năm.

Dù nhiều cơ sở y tế được đầu tư, trình độ chuyên môn giữa các bệnh viện vẫn còn khoảng cách, ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận và điều trị bệnh nhân tại chỗ. Muốn thay đổi tâm lý người bệnh, chất lượng điều trị phải được chứng minh bằng kết quả thực tế.

Thời gian qua, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM đã chuyển giao nhiều kỹ thuật cho các cơ sở y tế ĐBSCL, trong đó có Cà Mau. Một số ê kíp địa phương đã làm chủ kỹ thuật, góp phần cấp cứu, điều trị kịp thời trong thời gian vàng. Bệnh viện cũng đang chuyển giao kỹ thuật can thiệp mạch não tại Cà Mau, Bạc Liêu và một số địa phương khác.

Dự kiến quý 1-2027, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ hoàn tất tiếp nhận chuyển giao và thực hiện ca ghép gan đầu tiên.

Theo ông Tùng, mỗi bệnh viện cần xác định thế mạnh chuyên sâu để kết nối, hỗ trợ lẫn nhau. Khám, chữa bệnh từ xa cũng cần được tổ chức thường quy, có quy trình chuyên môn và cơ chế pháp lý, thanh toán phù hợp. 

Mô hình bác sĩ tuyến dưới phối hợp chuyên gia tuyến trên, hoặc tái khám từ xa đối với người mắc bệnh mạn tính đã ổn định, sẽ giúp người dân được chăm sóc tại địa phương. Chỉ những trường hợp cần thiết mới phải chuyển tuyến, qua đó giảm chi phí và áp lực cho bệnh viện tuyến trên.

* Dược sĩ CKII Nguyễn Tấn Lực - Quyền Giám đốc Sở Y tế tỉnh Cà Mau: 

Cà Mau có 13 bác sĩ trên một vạn dân, chỉ sau Cần Thơ

Ở góc độ quản lý địa phương, ông Lực cho rằng tình trạng người dân miền Tây lên TP.HCM khám, chữa bệnh còn xuất phát từ hạn chế về nhân lực, kỹ thuật chuyên sâu, trang thiết bị và truyền thông.

Cà Mau hiện có khoảng 13 bác sĩ trên một vạn dân, thuộc nhóm địa phương có tỉ lệ bác sĩ cao trong khu vực, chỉ sau Cần Thơ. Tuy nhiên khoảng 70% người bệnh của tỉnh vẫn đi lên tuyến trên.

Một trong những nguyên nhân là thiếu nhân lực đủ trình độ triển khai kỹ thuật chuyên sâu. Trang thiết bị tại một số bệnh viện chưa đáp ứng yêu cầu. Chẳng hạn, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Cà Mau có máy CT 128 lát cắt nhưng hệ thống MRI chỉ ở mức 0,3 Tesla, khiến thời gian chụp mỗi lượt có thể kéo dài khoảng 30 phút.

Ông Lực cũng nhìn nhận ngành y tế địa phương chưa làm tốt truyền thông về năng lực điều trị. Nhiều bệnh viện đã phối hợp với Chợ Rẫy, Đại học Y Dược TP.HCM, Từ Dũ, Hùng Vương, Nhi Đồng để tiếp nhận hỗ trợ, chuyển giao kỹ thuật, nhưng người dân chưa biết đầy đủ những dịch vụ này đã có tại địa phương.

Theo ông, bên cạnh đầu tư nhân lực, thiết bị và phát triển kỹ thuật, ngành y tế cần chủ động thông tin về những thành tựu đã đạt được để người dân biết, tin tưởng và lựa chọn.

"Muốn người dân tin tưởng, lựa chọn bệnh viện địa phương thì phải tạo điều kiện để họ được tiếp cận đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giỏi ngay tại Cà Mau", ông Lực nhấn mạnh.

* BS.CKII Nguyễn Ngọc Việt Nga - Phó giám đốc Sở Y tế TP Cần Thơ: 

Cần Thơ làm chủ nhiều kỹ thuật y tế chuyên sâu, hướng đến trung tâm y tế vùng

Theo bà Nga, Cần Thơ đã có nhiều bước tiến trong phát triển kỹ thuật chuyên sâu, từng bước đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân ĐBSCL.

Trước đây, nhiều bệnh nhân tim mạch cần can thiệp mạch vành hoặc đột quỵ cần can thiệp mạch não phải chuyển lên TP.HCM. Hiện nhiều cơ sở y tế tại Cần Thơ đã triển khai được các kỹ thuật này, thậm chí có đơn vị đạt tiêu chuẩn vàng kim cương trong điều trị đột quỵ.

Ở lĩnh vực ghép tạng, thành phố đã triển khai ghép thận và tiếp tục phát triển ghép gan. Bệnh viện Ung bướu thành phố Cần Thơ thực hiện điều trị đa mô thức gồm phẫu thuật, hóa trị, xạ trị. Bệnh viện Phụ sản thành phố Cần Thơ đạt tiêu chuẩn quốc tế ISO trong hỗ trợ sinh sản, với khoảng 4.000 trẻ ra đời bằng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm.

Bệnh viện Nhi đồng thành phố Cần Thơ cũng triển khai nhiều kỹ thuật can thiệp tim mạch, phẫu thuật dị tật bẩm sinh đường tiêu hóa, tiết niệu. Kỹ thuật ECMO được thực hiện tại nhiều bệnh viện, hỗ trợ điều trị bệnh nhân nguy kịch. Hiện thành phố có 6 bệnh viện đạt cấp chuyên sâu.

Bà Nga nhìn nhận năng lực y tế Cần Thơ chưa thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu điều trị, nhưng những kết quả đạt được là nền tảng để thành phố hướng đến mục tiêu trở thành trung tâm y tế vùng theo định hướng của Chính phủ và Bộ Y tế.

"Điều chúng tôi hướng đến là tiếp tục nâng cao năng lực chuyên môn, phát triển kỹ thuật chuyên sâu để người dân trong vùng được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại địa phương", bà Nga chia sẻ.

Theo định hướng, Cần Thơ tập trung phát triển các chuyên khoa cấp vùng như tim mạch, ung bướu, sản phụ khoa, nhi khoa, lão khoa và huyết học; đồng thời tăng cường hợp tác công - tư, khai thác hệ thống xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh hiện đại tại bệnh viện tư nhân, thay vì đầu tư thêm thiết bị đắt tiền.

Theo bà Nga, đầu tư cơ sở vật chất và phát triển kỹ thuật phải đi đôi với nâng cao chất lượng điều trị, truyền thông về năng lực bệnh viện. Niềm tin của người dân phải được chứng minh bằng hiệu quả khám, chữa bệnh thực tế. Bà mong muốn báo chí đồng hành, lan tỏa những thành tựu y tế để người dân trong vùng biết và lựa chọn điều trị tại địa phương.

* BS.CKII Chu Văn Vinh - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hòa Hảo - Medic Cần Thơ: 

Y tế tư nhân đề xuất liên kết vùng, phát triển bệnh viện chuyên sâu miền Tây

Ông Vinh cho rằng y tế tư nhân có vai trò quan trọng trong việc đưa dịch vụ kỹ thuật cao đến gần người dân. Riêng Cần Thơ hiện có 14 bệnh viện tư nhân, cần phát huy tốt hơn nguồn lực này cùng hệ thống công lập để giảm tình trạng người bệnh phải lên TP.HCM.

Từ khi thành lập, Bệnh viện Đa khoa Hòa Hảo - Medic Cần Thơ xác định mục tiêu đưa kỹ thuật hiện đại phục vụ người dân địa phương. Bệnh viện tập trung vào hai lĩnh vực thế mạnh là chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm cận lâm sàng, đầu tư hệ thống xét nghiệm tự động công suất lớn, duy trì tiêu chí chất lượng mức 4 theo thông tư của Bộ Y tế, ISO 15189 và hệ thống đánh giá chất lượng xét nghiệm của Hoa Kỳ.

Hệ thống chẩn đoán hình ảnh của bệnh viện được kết nối với Trung tâm Y khoa Medic TP.HCM. Nhờ đó hình ảnh và kết quả chẩn đoán tại Cần Thơ có thể chuyển đến chuyên gia TP.HCM phối hợp đánh giá, nâng cao độ tin cậy và rút ngắn thời gian chờ đợi.

Tuy nhiên, theo ông Vinh, đầu tư thiết bị và kỹ thuật mới chỉ là một phần. Quan trọng hơn là phải xây dựng niềm tin của người dân. Không nên phát triển theo hướng mỗi tỉnh đầu tư đầy đủ tất cả chuyên khoa, dễ dẫn đến dàn trải. Thay vào đó cần phân công, liên kết để hình thành các trung tâm chuyên sâu theo thế mạnh từng bệnh viện, trong đó Cần Thơ có thể giữ vai trò đầu mối kết nối y tế toàn vùng.

Ông Lý Thành Được, Giám đốc Công ty TNHH đầu tư thương mại dịch vụ Minh Khải (trạm dừng chân Minh Khải):

Công ty luôn mong muốn được chung tay thực hiện các hoạt động thiện nguyện sẻ chia cùng cộng đồng.

"Khi biết các nhà xe đã hỗ trợ giảm giá vé cho bà con đi khám chữa bệnh, Công ty Minh Khải cũng mong muốn góp một phần nhỏ bằng việc giảm giá và miễn phí các dịch vụ tại trạm, giúp bà con tiết kiệm chi phí, giảm bớt khó khăn trên hành trình khám chữa bệnh.

Thời gian tới, Minh Khải sẽ tiếp tục đồng hành với các nhà xe lan tỏa những nghĩa cử tốt đẹp và chia sẻ với bà con bằng những việc làm thiết thực nhất", ông Được nhấn mạnh.

* BS.CKII Ngô Hoàng Viễn - Phó Phòng Kế hoạch tổng hợp, bác sĩ chuyên khoa ngoại chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Thống Nhất: 

Liên thông dữ liệu y tế phải đi đôi với bảo đảm an toàn người bệnh

Theo ông Viễn, để hội chẩn từ xa và liên thông dữ liệu vận hành hiệu quả, cần tháo gỡ những vướng mắc về kỹ thuật, quy trình và cơ chế phối hợp.

Hiện mỗi bệnh viện sử dụng hệ thống phần mềm, bệnh án điện tử khác nhau, nên dữ liệu chưa thể liên thông đồng bộ. 

Bên cạnh đó cần xây dựng quy trình hội chẩn từ xa, xác định rõ chuyên gia tham gia, thời gian phản hồi, trách nhiệm của bác sĩ điều trị và bác sĩ hội chẩn, cũng như tiêu chí chuyển tuyến. Cơ chế tài chính cũng phải được bảo đảm để hoạt động duy trì thường xuyên, tránh hình thức.

Một yêu cầu quan trọng khác là bảo mật dữ liệu và thông tin cá nhân. Việc liên thông hồ sơ bệnh án phải có giải pháp an toàn, tránh rò rỉ thông tin.

Về chuyển giao chuyên môn, ông Viễn cho biết Bệnh viện Thống Nhất đang đẩy mạnh Đề án 1816, hỗ trợ các cơ sở y tế địa phương từ Bình Định (cũ) đến Mũi Cà Mau thông qua đào tạo và chuyển giao kỹ thuật.

Quá trình chuyển giao được thực hiện từng bước: chuyên gia tuyến trên trực tiếp triển khai tại địa phương, bác sĩ sở tại quan sát, học hỏi; sau đó bác sĩ địa phương thực hiện dưới sự giám sát, hướng dẫn. Khi đáp ứng yêu cầu chuyên môn, họ có thể tự triển khai độc lập.

Cần củng cố niềm tin để người dân chọn y tế địa phương

Từ góc nhìn của một đơn vị y tế tư nhân trong vùng, Thiếu tướng Vũ Cao Quân - nguyên Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự TP Cần Thơ, Phó chủ tịch HĐQT Bệnh viện Đa khoa Hòa Hảo - Medic Cần Thơ - cho rằng điều kiện phát triển hệ thống y tế tại ĐBSCL hiện thuận lợi hơn rất nhiều so với thời điểm trước năm 2010. Tuy nhiên để phát huy tiềm lực này, cần có thêm những chính sách và sự hỗ trợ phù hợp.

Theo ông Quân, Cần Thơ và nhiều địa phương ĐBSCL hiện đã có điều kiện tốt hơn để phát triển y tế. Nhiều kỹ thuật chuyên sâu trong cấp cứu, điều trị đột quỵ, bệnh tim mạch đã được chuyển giao và triển khai tại chỗ.

Nếu cơ sở y tế địa phương đủ điều kiện chuyên môn, người dân nên mạnh dạn lựa chọn khám, chữa bệnh gần nhà, vừa tiết kiệm thời gian, chi phí, vừa được điều trị kịp thời.

Những chuyến xe đêm chở người miền Tây lên TP.HCM chữa bệnh đặt ra yêu cầu cấp bách: cần nâng cao năng lực y tế vùng, không để người bệnh mãi phải vượt tuyến.