Công nhân tại một nhà máy chế biến tôm xuất khẩu ở miền Tây - Ảnh: CHÍ QUỐC
Tình trạng thiếu lao động sẽ được khắc phục nếu các địa phương mời gọi doanh nghiệp về đầu tư, tạo thêm việc làm, người lao động có nhiều lựa chọn việc làm, có cơ hội thăng tiến.
Nếu không tạo ra được môi trường làm việc tốt, người miền Tây vẫn sẽ ra đi…
Thiếu lao động và chuyện của người rời Bình Dương
Tạm biệt xứ người trở về quê nhà sau hơn 13 năm làm công nhân may tại Bình Dương, lý do theo chị Huỳnh Thị Bích Tuyền (xã Thới Bình, tỉnh Cà Mau), dù vợ chồng có thu nhập hơn 20 triệu đồng/tháng nhưng số tiền ấy lại nhanh chóng cạn kiệt trước các chi phí ở đất khách.
Sau nhiều trăn trở, hai vợ chồng quyết định rời Bình Dương về lại Cà Mau lập nghiệp.
Thế nhưng, về quê, với hơn 3 công đất canh tác, gia đình chị không thể sống bằng nghề nuôi tôm. Chị Tuyền đành ở nhà nội trợ và đưa đón con đi học, còn chồng làm thợ điện lạnh cho một cơ sở gần nhà.
"Nói chung ở quê cũng chật vật không kém. Giờ tôi ước sao tìm được việc làm ở Cà Mau hoặc Cần Thơ, lương 10 triệu đồng/tháng là ổn. Bởi mức sống ở Đồng bằng sông Cửu Long thấp hơn vùng Đông Nam Bộ.
Tôi mong vùng mình có thêm các khu công nghiệp may mặc, giày dép hay gỗ mỹ nghệ để người lao động có thêm cơ hội làm việc gần nhà", chị Tuyền trải lòng.
Cùng chung nỗi trăn trở về sinh kế, anh Nguyễn Văn Đền (xã Cái Nước, tỉnh Cà Mau) đang đứng trước quyết định đi hay ở.
Anh Đền cho biết đã tìm hiểu một công ty sản xuất gỗ tại Đồng Nai với lương 8 triệu đồng/tháng, đạt 10 triệu đồng. Trong khi đó, nếu làm tại các công ty thủy sản ở địa phương, lương chỉ hơn 7 triệu đồng/tháng mà công việc lại khá vất vả.
"Tôi đang phân vân không biết nên ở lại Cà Mau làm việc hay lên các tỉnh miền Đông để có thu nhập cao hơn. Rất mong Cà Mau cùng các tỉnh lân cận như An Giang, Cần Thơ thu hút thêm nhiều doanh nghiệp để lao động địa phương có đa dạng sự lựa chọn.
Hiện khu vực này chủ yếu là lao động nghề biển hoặc làm thủy sản, mức lương và chế độ đãi ngộ vẫn thấp hơn nhiều so với TP.HCM hay các tỉnh vùng Đông Nam Bộ", anh Đền bày tỏ.
Dù có nhà ở khu tái định cư nhưng một số người dân ở Cà Mau không có nghề sinh sống nên đành rời bỏ quê lên TP.HCM, Đông Nam Bộ làm công nhân - Ảnh: THANH HUYỀN
Miền Tây không thiếu lao động, chỉ thiếu việc làm chất lượng
TS Nguyễn Hữu Thọ - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường đại học Kiên Giang - cho biết những năm qua, tình trạng thiếu hụt lao động ở miền Tây diễn ra theo cả hai chiều, gồm thiếu lao động về số lượng ở một số ngành, địa bàn và thiếu hụt nguồn nhân lực có chuyên môn, tay nghề phù hợp với yêu cầu phát triển.
Trên thực tế, Đồng bằng sông Cửu Long có lực lượng lao động khá lớn nhưng chất lượng và cơ cấu lao động vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu chuyển đổi mô hình kinh tế.
Lao động trẻ, lao động có trình độ và khả năng thích ứng với công nghệ mới, lựa chọn đến TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai và các trung tâm công nghiệp lớn khác để tìm kiếm việc làm vừa có thu nhập vừa có điều kiện làm việc, cơ hội phát triển tốt hơn.
Do đó nhiều địa phương gặp khó khăn trong việc giữ chân lao động, đặc biệt lao động kỹ thuật, nhân lực quản lý và những người có chuyên môn sâu.
TS Nguyễn Hữu Thọ - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường đại học Kiên Giang
Miền Tây đang thiếu lao động ở các lĩnh vực chế biến nông, thủy sản, cơ khí, tự động hóa, công nghệ thông tin, logistics, du lịch và dịch vụ chất lượng cao... Doanh nghiệp tuyển được lao động phổ thông nhưng lại khó tìm người vừa có chuyên môn, vừa thành thạo kỹ năng nghề, sử dụng được công nghệ và có tác phong công nghiệp
Đáng chú ý, sự mất cân đối giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng thực tế buộc doanh nghiệp phải đào tạo bổ sung hoặc đào tạo lại.
"Vấn đề của miền Tây không đơn thuần là thiếu người lao động mà sâu xa hơn là thiếu việc làm có chất lượng để giữ chân người có năng lực, thiếu nguồn nhân lực được đào tạo sát với nhu cầu phát triển, và thiếu môi trường nghề nghiệp đủ hấp dẫn để người trẻ yên tâm lập nghiệp ở quê hương.
Nếu không giải quyết đồng bộ bài toán đào tạo, thu nhập, cơ hội thăng tiến và môi trường làm việc thì tình trạng dịch chuyển lao động có chuyên môn ra ngoài vùng sẽ tiếp tục tạo áp lực lên năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của miền Tây", ông Thọ nhận định.
Lao động trong nông nghiệp ở miền Tây vẫn chiếm tỉ lệ lớn, thiếu việc làm chất lượng - Ảnh: CHÍ QUỐC
Đồng bằng sông Cửu Long xuất khẩu dịch vụ số
Nếu đầu tư mạnh vào công nghệ số thì chúng ta có đặc sản mới là xuất khẩu dịch vụ công nghệ số. Doanh nghiệp chúng tôi đang hoạt động tại khu công nghệ số Hậu Giang không làm cho thị trường trong nước, chủ yếu để xuất khẩu nhưng làm không hết việc, phải làm việc 24/24 giờ và cả chủ nhật, ngày Tết để xuất khẩu dịch vụ số.
Chúng tôi đang hợp tác chặt chẽ với Trường Bách khoa và Trường Công nghệ thông tin (Đại học Cần Thơ) đào tạo nhân lực chất lượng cao, trước tiên là đào tạo kỹ sư, đào tạo tài năng.
Đây là một trong những lĩnh vực mới có thể khai thác để dang hóa sản phẩm của Đồng bằng sông Cửu Long.
Riêng Đại học Cần Thơ và Trường đại học Kỹ thuật công nghệ Cần Thơ hằng năm có khoảng 3.000 - 5.000 kỹ sư là một nguồn nhân lực dồi dào.
Ông NGUYỄN HẢI LONG
(Chủ tịch điều hành ISC - Trung tâm Ươm tạo công nghệ và hỗ trợ đổi mới sáng tạo)
Miền Tây thiếu lao động - Kỳ 2: Rèn tiếng Anh, tiếng Trung đón nhà máy tự động hóaMiền Tây thiếu lao động, kể cả lao động phổ thông, nhưng nơi này sẽ cần nhân lực được đào tạo kỹ năng thực chiến, biết tiếng Anh, tiếng Trung để đáp ứng làn sóng nhà máy tự động hóa.