Một thời có đôi dép Lào 'nửa sạc' dùng chung cả nhà

Bây giờ kể lại, chắc lớp trẻ khó hình dung nổi: một đôi dép mà cả nhà phải giữ gìn, đi đâu quan trọng mới dám mang. 

Nhưng ngày ấy, có được một đôi dép Lào chẳng phải chuyện dễ dàng. Giá của nó hơi cao so với túi tiền của một gia đình làm lụng quanh năm chỉ đủ ăn.

Bởi vậy mới có thứ gọi là dép "nửa sạc", là dép đã dùng qua. Người ta mang chán, mang chật hoặc lúc túng tiền thì đem bán lại. Đôi mới giá một đồng, dép nửa sạc chỉ còn chừng nửa đồng. Với nhà nghèo, như vậy cũng đã là một khoản tiết kiệm đáng kể.

Đôi dép Lào "nửa sạc" chỉ để mang đi đám tiệc

Hôm má mua đôi dép Lào màu xanh dương về, dép đã qua chân người khác nhưng còn rất mới. Quai nhẵn bóng, mặt dép còn láng o. Má lấy xà bông rửa sạch, rồi dùng giẻ lau đi lau lại cho đôi dép khô bóng lên. Màu xanh dương sau khi được chà rửa cứ ánh lên, nhìn chẳng khác gì dép mới.

• 

  Củ chụp và nghĩa tình của một xóm nhỏ biết thương nhau

• 

  Món ăn không ngon như ngày xưa do món ăn thay đổi hay ta đã khác?

• 

  Cục kẹo chuyền tay nhau, cắn đôi cắn ba, chẳng ai nỡ ăn một mình vì còn bạn

Đôi dép ấy không phải của riêng ai, nó là dép của cả nhà.

Ai có việc thì người ấy mang. Má đi họp, đi đám tiệc thì mang. Anh chị đi đâu cần ăn mặc tươm tất cũng lấy ra mang. Còn tôi, đi học thì được ưu tiên xỏ vào đôi dép Lào ấy.

Người này tháo ra, người kia lại mang, xong thì chà rửa sạch, lau khô bóng rồi cất vào chỗ khô ráo, chờ lần sau có người cần. Đôi dép cứ thế mà đi qua chân từng người trong nhà.

Ở nhà thì chẳng ai mang nó. Dép nhựa, dép râu lẹp xẹp cứ việc mang vô tư. Đôi dép Lào chỉ được lấy ra khi có việc. Bởi vậy, mỗi lần thấy ai mở chỗ cất dép, lấy đôi dép Lào xanh ra là tôi biết người ấy sắp đi đâu đó quan trọng.

Đi về, việc đầu tiên vẫn là chà rửa dép. Đất cát được xối sạch, quai được chà nhẹ, mặt dép được lau khô. Xong xuôi mới đem cất. Chẳng ai dám quăng ngoài hiên, càng không dám bỏ bừa trước sân. Sợ chó tha, sợ trẻ con mang lộn, mà sợ nhất là mất. Mất một chiếc thôi cũng đã tiếc, huống chi mất cả đôi. Một đôi dép cả nhà cùng trông vào, mất rồi biết lấy gì thay?

Dép cũ nhưng đi rất êm. Quai đã mềm, ôm lấy mu bàn chân, mặt dép láng theo thời gian. Vì đã qua nhiều bước chân nên nó chẳng còn cứng và dễ làm rộp chân như dép mới.

Cái mùi của nó tôi cũng còn nhớ. Không hăng như dép nhựa mới, nhưng nồng đậm và ngòn ngọt của nhựa cao su, quyện thêm với mùi mồ hôi chân, chút mùi xà bông sau những lần chà rửa, thành một thứ mùi riêng biệt. Bao nhiêu năm rồi, vậy mà mỗi khi nhớ lại, tôi vẫn có cảm giác như mùi dép ấy còn nằm đâu đó trong ngăn ký ức.

Mang được một thời gian, nhà tôi dành dụm mãi mới mua thêm một đôi dép Lào màu vàng mới.

Ngày có đôi dép mới, cả nhà vui như vừa sắm được món đồ lớn. Đôi mới cũng chẳng thuộc riêng về ai. Ai có việc thì mang, ai cần thì lấy. Còn đôi dép Lào xanh "nửa sạc", tôi vẫn thường xuyên sử dụng, nhất là những hôm đi học.

Hai đôi dép, một mới một cũ, cứ thế thay nhau đi qua những bước chân trong nhà. Người mang xong lại rửa. Người rửa xong lại cất. Chẳng ai nói ra, nhưng ai cũng biết phải giữ gìn để người sau còn có cái mà mang.

Dép Lào ngày ấy còn có một người bạn đồng hành rất oách: chiếc đồng hồ điện tử nhảy số của chị dâu tôi.

Chị đi làm nên dành dụm mua được một chiếc đồng hồ điện tử. Trên cổ tay lúc ấy có chiếc đồng hồ nhảy số, nhìn đã thấy oai, dù chẳng thể so với Citizen hay Seiko của những người có tiền.

• 

  Ở thành phố mà chịu khó, không biếng nhác thì sẽ có cái ăn, 'chưa giàu chứ không phải không giàu'ĐỌC NGAY

Thương em, mỗi khi đi làm về, chị lại tháo đồng hồ đưa cho tôi mượn đi học. Một chiếc đồng hồ mà hai chị em thay nhau đeo. Tôi đeo vài hôm rồi trả chị để chị đi làm. 

Tôi thích nhất là cái cảm giác lâu lâu lại đưa tay lên nhìn. Những con số trên mặt đồng hồ cứ nhảy tách một cái sang giờ khác. Thực ra nhiều khi chẳng cần biết mấy giờ, nhưng cứ thấy nó nhảy số là thích.

Sau này, chị dành dụm mua được một chiếc đồng hồ mới cho tôi. Chiếc cũ chị lau chùi sạch sẽ rồi giữ lại sử dụng. Chị nói: "Chị mua cho mày đồng hồ mới đó, gắng mà học cho giỏi nghe Út".

Tôi đáp: "Dạ. Cảm ơn chị nhiều lắm". Đó là lần đầu tiên tôi có một chiếc đồng hồ của riêng mình.

"Cái sang" của trẻ con

Cái sang của trẻ con ngày ấy ngộ lắm. Không phải sang vì có nhiều tiền, mà sang vì có được thứ mình ao ước.

Một đôi dép phải mua đồ cũ về mang, rồi chắt chiu mãi mới có đôi mới. Một chiếc đồng hồ phải chờ chị cho mượn, rồi sau đó mới có được của riêng.

Có được thứ gì, dù cũ, cũng thấy quý.

Giờ đây, dép Lào vẫn còn bán ngoài chợ, đủ màu đủ kiểu. Đồng hồ điện tử nhảy số thì gần như chẳng còn ai đeo. Người ta có đồng hồ thông minh, điện thoại thông minh. Những thứ từng làm một đứa trẻ háo hức ngày nào, bây giờ nhìn lại có khi chẳng đáng bao nhiêu tiền.

Những món đồ nhỏ bé ấy đã đi qua một gia đình nghèo bằng một cách rất giản dị. Mà quý nhất không nằm ở đôi dép hay chiếc đồng hồ. Nó nằm ở cách người trong nhà biết nhường nhau một chút, giữ gìn cho nhau một chút, để một món đồ nhỏ có thể làm vui được nhiều người.

Nghĩ lại, "cái sang" ấy mới dễ thương làm sao.

Trời chiều dạo này không còn dài như trước, nắng vừa nghiêng qua mái nhà đã thấy mây kéo về. Ngày ngắn đêm dài. Có những trận mưa kéo dài từ trưa đến tối.