Mưa lũ bất thường trên cả nước - Thanh Niên

Trong những ngày qua, mưa to, lũ lớn xuất hiện ở nhiều khu vực trên cả nước khiến cuộc sống người dân bị đảo lộn.

Miền Trung lo ứng phó mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất

Chiều tối qua 13.9, áp thấp nhiệt đới đã đổ bộ khu vực từ Hà Tĩnh đến Quảng Trị và hướng về miền Trung của Lào nhưng đã không mạnh lên thành bão số 6 trên Biển Đông như dự báo trước đó. Dù vậy, áp thấp cũng gây ra đợt mưa rất lớn tại nhiều tỉnh thành miền Trung. Tính đến chiều 13.9, tại nhiều nơi, lượng mưa trong 24 giờ vượt 500 mm như: Tà Long (Quảng Trị) 566 mm, ở Huế có lưu vực Thủy điện Rào Trăng 543 mm và A Lưới 527 mm… Nếu tính lượng mưa tích lũy cả đợt này, nhiều nơi lên đến 700 - 800 mm.

Mưa lũ bất thường trên cả nước- Ảnh 1. — Nước tràn vào nhà dân ở hạ nguồn sông Nong (xã Hưng Lộc, TP.Huế)

Đợt mưa lớn kéo dài gây ngập úng và sạt lở đất tại nhiều nơi ở Huế, Đà Nẵng, Quảng Trị. Cụ thể, mưa lớn kéo dài khiến nước trên sông Nong dâng cao, gây ngập úng diện rộng tại một số khu vực thuộc xã Hưng Lộc (TP.Huế). Nhiều nơi ở Đà Nẵng cũng xảy ra ngập lụt và sạt lở như tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh tây qua địa bàn thành phố. Lực lượng chức năng các địa phương đã kịp thời có mặt để hỗ trợ người dân di dời và khắc phục sự cố.

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (NCHMF), áp thấp nhiệt đới đã đi qua nhưng hoàn lưu tiếp tục gây mưa lớn trên diện rộng tại khu vực từ Thanh Hóa đến Quảng Trị kéo dài đến ngày 15.9, lượng mưa phổ biến từ 150 - 350 mm, cục bộ có nơi trên 500 mm. Ngoài ra, từ ngày 14 - 15.9, mưa cũng mở rộng ra khu vực trung du và đồng bằng Bắc bộ, phía nam các tỉnh Sơn La, Phú Thọ, Tuyên Quang, Lào Cai có mưa vừa, mưa to và giông với lượng mưa phổ biến từ 70 - 150 mm, cục bộ có nơi trên 200 mm.

NCHMF cảnh báo do ảnh hưởng của hoàn lưu áp thấp nhiệt đới, cần đề phòng nguy cơ xảy ra giông, lốc và gió giật mạnh. Mưa lớn có thể gây ngập úng tại các khu vực đô thị, khu công nghiệp và vùng trũng thấp; làm gia tăng nguy cơ lũ trên các sông, suối nhỏ, lũ quét và sạt lở đất tại khu vực miền núi.

Nam bộ ngập vì triều cường cao kết hợp mưa lớn

Trong khi đó, TP.HCM và các tỉnh thành miền Tây Nam bộ đang đối mặt tình trạng mưa lớn kết hợp triều cường cao gây ngập nặng.

Cụ thể tại TP.HCM, theo Đài khí tượng thủy văn Nam bộ, trong 2 ngày 12 - 13.9, đợt triều cường đầu tháng 8 âm lịch đạt đỉnh với mức triều cao nhất tại trạm Phú An và Thủ Dầu Một trên sông Sài Gòn đều vượt báo động 3. Đặc biệt, đỉnh triều cường vào chiều tối cao hơn đáng kể so với buổi sáng do kết hợp với mưa lớn. May mắn là đỉnh của đợt triều cường rơi vào 2 ngày cuối tuần nên số người phải ra đường để đi học, đi làm ít hơn ngày thường; nhờ vậy mức độ tác động giảm nhẹ phần nào.

Tuy nhiên, sau 2 ngày đạt đỉnh, triều cường sẽ rút chậm và tiếp tục duy trì mức cao trong những ngày đầu tuần này nên nguy cơ triều cường cao kết hợp mưa lớn vẫn còn. Có khả năng nguy cơ ngập do triều cường kết hợp mưa lớn sẽ giảm sau ngày 16.9.

Đối với nhiều tỉnh thành vùng ĐBSCL, tình trạng ngập còn nghiêm trọng hơn khi xuất hiện cùng lúc nhiều yếu tố như triều cường cao, mưa lớn tại chỗ và nước từ thượng nguồn đổ về. Ở vùng đầu nguồn sông Cửu Long, tại Tân Châu và Châu Đốc đang có xu thế tăng mạnh do lũ đầu nguồn và triều cường cao. Sáng 12.9, mực nước cao nhất tại trạm Tân Châu đạt

3,52 m, cao hơn 0,23 m so với cùng kỳ trung bình nhiều năm, còn tại Châu Đốc đạt 3,11 m, cao hơn 0,17 m. Dù ở vùng đầu nguồn, mực nước chỉ đạt mức báo động 1 nhưng ở vùng giữa và ven biển do kết hợp triều cường và mưa lớn nên nhiều nơi vượt báo động 3. Chiều 12.9, trên sông Hậu tại Cần Thơ là 2,13 m, vượt báo động 3 khoảng 13 cm. Nước theo kênh rạch, cống tràn vào nhiều tuyến đường trũng thấp gây ngập nặng nhiều nơi. Tại trạm Mỹ Thuận, đỉnh triều đạt 2,13 m, cao hơn báo động 3 là 33 cm. Nguy cơ cao xảy ra ngập lụt ở các vùng trũng thấp, vùng ven sông, vùng ngoài đê bao tại tỉnh An Giang; các vùng trũng thấp, ven sông tại các tỉnh Đồng Tháp, Vĩnh Long và TP.Cần Thơ. Cần đề phòng tình trạng sạt lở bờ bao, đê bao yếu tại các vùng xảy ra ngập lụt. Dự báo từ ngày 14.9, mực nước triều giảm dần đến khoảng ngày 18.9.

Các chuyên gia nhận định đợt triều cường này lớn hơn so với các dự báo trước đó do kết hợp nhiều yếu tố bất lợi cùng lúc. Đối với diễn biến mực nước lũ sông Mê Kông và vùng đầu nguồn sông Cửu Long, Viện Quy hoạch thủy lợi miền Nam (SIWRP) cho biết: Ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông đổ bộ miền Trung (khu vực từ Hà Tĩnh đến Quảng Trị) gây mưa trên lưu vực hạ lưu sông Mê Kông. Tuy mưa khá lớn nhưng phạm vi hẹp, thời gian mưa không dài. Do vậy, nhận định lũ trên dòng chính sông Mê Kông tại trạm Kratie sẽ có xu thế giảm nhẹ và vẫn duy trì ở mức cao trong các ngày tới. Lũ đầu nguồn sông Cửu Long tại Tân Châu và Châu Đốc được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong 2 - 3 ngày tới và đạt đỉnh cao nhất từ đầu mùa lũ đến nay khi Tân Châu ở mức 3,55 - 3,6 m, Châu Đốc 3,15 - 3,2 m, sau đó có xu thế biến đổi chậm và giảm nhẹ trở lại theo triều.

Theo nhận định của các tổ chức trong và ngoài nước từ nay đến cuối mùa lũ năm 2026, đặc biệt trong thời đoạn từ nay đến giữa tháng 10 vẫn còn xuất hiện bão/áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, có nguy cơ gây mưa lớn trên lưu vực hạ lưu làm mực nước trên dòng chính sông Mê Kông và mực nước lũ đầu nguồn sông Cửu Long tăng.

Thời tiết cuối tháng 9 đầu tháng 10 diễn biến ra sao?

Theo NCHMF, từ nay đến khoảng ngày 10.10, nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn so với trung bình nhiều năm từ 0,5 - 1 độ C.

Trên khu vực Biển Đông có khả năng xuất hiện khoảng 2 cơn bão (áp thấp nhiệt đới) và đổ bộ đất liền VN, tương đương so với trung bình nhiều năm. Vì vậy, trong giai đoạn này sẽ xuất hiện các đợt mưa vừa, mưa to trên diện rộng. Mưa sẽ tập trung chủ yếu tại khu vực Bắc bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Quảng Ngãi. Tại khu vực Tây nguyên và Nam bộ xuất hiện nhiều ngày có mưa rào và giông, có ngày có mưa vừa đến mưa to; thời gian mưa tập trung vào chiều và đêm. Tổng lượng mưa tại khu vực Bắc bộ phổ biến thấp hơn so với trung bình nhiều năm từ 10 - 20%; khu vực từ Thanh Hóa đến TP.Huế phổ biến cao hơn từ 15 - 30%; riêng khu vực phía nam đồng bằng Bắc bộ, Tây nguyên và khu vực miền Đông Nam bộ phổ biến cao hơn so với trung bình nhiều năm từ 5 - 20%.

Trong thời kỳ dự báo có khả năng xuất hiện một số đợt không khí lạnh nhưng có xu hướng hoạt động yếu.

Ứng phó mưa lớn, lũ sau áp thấp nhiệt đới

Chiều 13.9, Cục Quản lý đê điều và phòng, chống thiên tai (Bộ NN-MT) cho biết mưa lớn do ảnh hưởng áp thấp nhiệt đới ngày 13.9 gây ra ngập lụt ở nhiều, tỉnh, thành phố miền Trung.

Mưa lũ làm 9 nhà bị hư hỏng (Quảng Trị 5 nhà, TP.Huế 4 nhà); 409 nhà tại Quảng Trị bị ngập lụt; 694 hộ (Quảng Trị 645 hộ, TP.Huế 5 hộ, Đà Nẵng 44 hộ) buộc phải sơ tán đến nơi an toàn. Tại Quảng Trị và TP.Huế, mưa lũ gây ngập lụt 5 vị trí đường quốc lộ, tỉnh lộ, gây ách tắc giao thông; 48 vị trí cầu tràn, ngầm tràn, đường liên thôn bị ngập lụt từ 0,2 - 0,8 m, có nơi trên 1 m gây chia cắt cục bộ.

Trước cảnh báo mưa lớn trong những ngày tới, Bộ NN-MT đề nghị các tỉnh miền Bắc và miền Trung, trọng tâm từ Thanh Hóa - TP.Huế thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin về mưa lũ, chủ động triển khai các biện pháp ứng phó mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất. Các địa phương miền Trung theo dõi chặt chẽ mực nước các sông từ Hà Tĩnh - TP.Huế, đặc biệt lũ trên lưu vực sông Thạch Hãn (Quảng Trị), tăng cường cảnh báo đến chính quyền cơ sở và người dân về nguy cơ lũ lên nhanh, ngập sâu, chia cắt.

Ngoài ra, các địa phương kiểm soát chặt chẽ người và phương tiện qua lại tại các ngầm tràn, cầu tràn, khu vực ngập sâu, nước chảy xiết; chủ động rà soát, có phương án sơ tán người dân ra khỏi khu vực nguy hiểm; kiên quyết không để người dân ở lại khu vực có nguy cơ cao xảy ra thiên tai.

Phan Hậu