Cây mít nài hiếm hoi còn lại - Ảnh: NGUYỄN CỦ CẢI
Mỗi khi nhớ đến hương thơm chua ngọt của mít nài, cả một dòng suối tuổi thơ lại hiện về nguyên vẹn, trong veo như chưa từng có tháng năm đi qua.
Bữa tiệc mít nài bên suối
Mít nài là loài cổ thụ, thân cao lớn, rêu phong, tán lá sum suê che mát cả một khoảng trời.
Trái mít không lớn như mít nhà, chỉ nhỉnh hơn cái chén, cỡ bằng cái tô nhỏ. Quả tròn, bên ngoài phủ kín những gai nhỏ xù xì. Khi còn non, trái mang màu xanh của lá. Đến lúc chín, cả quả chuyển sang màu vàng óng như ngậm nắng.
Đi giữa đời bỗng nhớ tiếng rao 'Ai sương sâm hạt lựu' của bà Tư một thuở
Cà phê Long, ghế đẩu và hương cà phê thơm một góc phố Đà Nẵng
'Tiện nghi' đặc biệt của căn nhà tranh không có cửa, nắng thì mát, lạnh thì tái tê
Chỉ cần dùng tay tách nhẹ là lớp vỏ bung ra, để lộ những múi mít vàng thơm lừng nằm nép trong phần cùi trắng. Mít nài không ngọt gắt mà chua chua, ngọt ngọt, ăn vào thấy mát lành.
Những cây mít nài đều cao lớn nên trẻ con chúng tôi chẳng thể nào hái được. Muốn lấy mít phải có người lớn leo lên, dưới gốc giăng bạt hoặc tấm ni lông để đỡ. Nếu để trái rơi xuống đất thì thường bị dập nát, không còn ngon nữa.
Nhưng lũ trẻ chúng tôi ngày ấy lại có một cách nhận món quà của rừng rất đặc biệt.
Bên dòng suối của làng có một cây mít nài cổ thụ mọc sát mép nước. Đến mùa trái chín, ngày nào chúng tôi cũng rủ nhau ra suối để chờ những trái mít chín bất ngờ rơi xuống nước.
Con suối xưa trong veo. Đứng trên bờ có thể nhìn thấy tận đáy. Những đàn cá lòng tong, cá mè, cá trào, cá lóc, cua càng, tép, tôm xanh tung tăng bơi lội dưới làn nước mát. Thỉnh thoảng lại vang lên tiếng cá đớp mồi, tiếng quẫy đuôi làm mặt nước loang ra từng gợn sóng nhỏ. Hai bên bờ, cây rừng xanh um.
Trên cao, chim chóc ríu rít chuyền cành gọi bạn. Tiếng chim, tiếng nước, tiếng gió rừng hòa quyện, tạo nên một bản nhạc bình yên của thôn quê.
Giữa không gian ấy, tuổi thơ chúng tôi trôi qua trong những niềm vui thật giản dị.
Chúng tôi tắm suối ngụp lặn, bơi từ bờ này sang bờ kia. Có lúc lại chơi trò cút bắt, rồi rượt đuổi dưới nước. Tiếng cười của lũ trẻ vang vọng khắp một góc rừng, làm cả dòng suối như rộn ràng hơn.
Rồi bất chợt, một tiếng "bụp" vang lên giữa dòng nước. Một trái mít nài chín vừa rời cành, lửng lờ trôi...
Cả bọn lập tức ngoi đầu lên. Reo ầm. Rồi thi nhau bơi tới. Trái mít được dòng nước ôm lấy nên vẫn còn nguyên vẹn, không bị dập, cũng chẳng bị ruồi bâu như những trái rơi xuống đất. Chúng tôi ôm trái mít lên bờ, ngồi quây thành một vòng tròn, dùng tay tách lớp vỏ vàng rồi chuyền nhau từng múi mít ăn ngon lành.
Không ai còn nhớ mình đã ăn bao nhiêu múi. Chỉ nhớ đứa nào cũng cười. Tiếng cười giòn tan hòa cùng tiếng nước suối róc rách, tiếng chim líu lo trên tán cây và tiếng cá quẫy dưới làn nước trong. Dường như cả thiên nhiên cũng vui cùng lũ trẻ chúng tôi.
Những ngày đẹp nhất của tuổi thơ
Đêm xuống, người lớn lại đi cắm câu, đặt trúm dưới suối bắt cá. Khuya về, ai cũng xách theo một mớ cá tươi rói. Con suối khi ấy nhiều tôm cá đến mức chỉ cần chịu khó một chút là bữa cơm gia đình đã có thêm món ngon.
Dòng suối cũng nuôi sống cả xóm nhỏ. Người ta tắm giặt ở đó. Nước dùng để ăn uống thường được lấy lúc trời còn tờ mờ sáng hoặc khi đêm đã khuya, khi dòng nước trong và sạch nhất. Cả xóm còn đào một hố lớn sát mép suối để lấy mạch nước ngầm từ lòng đất.
Hồi ấy chưa có rác thải, chưa có những dòng nước ô nhiễm như bây giờ nên con suối lúc nào cũng trong vắt, mát lành.
Chúng tôi lớn lên giữa tiếng chim, tiếng suối, giữa những đàn cá tung tăng dưới làn nước trong veo và những món quà hào phóng của núi rừng. Không cần đồ chơi đắt tiền, cũng chẳng cần những chuyến đi xa, chỉ một trái mít nài chín rơi xuống suối cũng đủ làm đầy ắp niềm vui của cả một buổi chiều.
Bây giờ trở về, dòng suối vẫn còn nhưng đã khác xưa. Những cây mít nài cổ thụ ven suối đã bị đốn hạ để lấy gỗ. Có lẽ ở những cánh rừng sâu, mít nài vẫn còn. Nhưng bên dòng suối tuổi thơ của tôi thì không còn nữa.
Tôi đứng rất lâu bên dòng nước, như đi tìm bóng một cây mít cũ. Cố tìm tiếng "bụp" của một trái chín rơi xuống suối. Và tìm tiếng cười của lũ bạn năm nào.
Nhưng tất cả chỉ còn là hoài niệm.
Món ăn không ngon như ngày xưa do món ăn thay đổi hay ta đã khác?Có những món ăn ngày xưa từng rất ngon nhưng nay ta không còn hương vị cũ. Phải chăng món ăn dở đi hay khẩu vị của ta đã thay đổi?